اقتصاد چین: از قرن تحقیر تا چالشهای جنگ تجاری با آمریکا
به گزارش نرخ روز، اقتصاد چین از افول امپراتوری و «قرن تحقیر» تا اصلاحات اقتصادی دنگ شیائوپینگ و شکلگیری «بزرگترین معجزه رشد اقتصادی چند دهه اخیر» مسیری پرفرازونشیب را طی کرده است. با این حال، پرسش اصلی این است که چرا موتور رشد اقتصادی چین دیگر مانند گذشته عمل نمیکند؟
رشد اقتصادی چین در سالهای گذشته عمدتاً بر سرمایهگذاری عظیم دولت، توسعه زیرساختها و صادرات استوار بوده است. در مقابل، سهم مصرف خانوار از اقتصاد این کشور در مقایسه با بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان همچنان پایین مانده است. این موضوع اکنون به یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد چین تبدیل شده، زیرا با اشباع سرمایهگذاری و کاهش رونق بازار مسکن، ادامه رشد اقتصادی بیش از پیش به بازارهای صادراتی وابسته شده است.
بسیاری از کشورها، از آمریکا گرفته تا اروپا، نسبت به مازاد تولید و صادرات چین حساسیت نشان دادهاند. این نگرانیها به جنگ تجاری، افزایش تعرفهها و اعمال محدودیتهای گسترده علیه کالاهای چینی منجر شده است. در این رقابت، «عناصر کمیاب» (Rare Earth Elements) یکی از مهمترین برگهای برنده چین محسوب میشوند. این مواد که در تولید تراشهها، خودروهای برقی، تجهیزات نظامی و فناوریهای پیشرفته نقش حیاتی دارند، امروز به یکی از ابزارهای ژئوپلیتیکی چین تبدیل شدهاند.
رقابت چین و آمریکا در حوزه هوش مصنوعی، اهمیت کریدورهای تجاری و زیرساختی، و تلاش پکن برای بازطراحی زنجیرههای تأمین جهانی از دیگر موضوعات مهم در اقتصاد این کشور است. همچنین این پرسش مطرح است که آیا مدل توسعه اقتصادی چین میتواند برای کشورهایی مانند ایران الگو باشد یا شرایط تاریخی، نهادی و سیاسی چین آنقدر منحصربهفرد بوده که تکرار آن در سایر کشورها ممکن نیست.
جمعبندی نرخ روز
اقتصاد چین با وجود رشد چشمگیر تاریخی، اکنون با چالشهایی نظیر کاهش سرعت رشد، وابستگی بیش از حد به صادرات و سرمایهگذاری دولتی، و سهم پایین مصرف خانوار مواجه است. این وضعیت به تشدید تنشهای تجاری با آمریکا و اروپا انجامیده، در حالی که چین از ابزارهایی مانند عناصر کمیاب برای حفظ برتری خود استفاده میکند. بررسی این روندها برای سیاستگذاران و سرمایهگذاران در درک بهتر اقتصاد جهانی حائز اهمیت است.
