هزینه تأمین حداقل خوراک ایرانیان در تیرماه چقدر افزایش یافت؟

به گزارش نرخ روز، تأمین تغذیه سالم برای هر فرد نیازمند مصرف منظم و متنوع گروه‌های غذایی است تا از بروز بیماری‌های ناشی از سوءتغذیه پیشگیری شود. هزینه تهیه این اقلام غذایی، به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت جسمی، معمولاً حتی در شرایط کاهش درآمد نیز از سبد مصرفی خانوار حذف نمی‌شود. در همین راستا، مراکز علمی برجسته کشور، از جمله انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران، الگویی با عنوان «سبد غذایی بهینه» طراحی کرده‌اند که ترکیبی استاندارد از گروه‌های غذایی ضروری برای تأمین نیازهای روزانه بدن را ارائه می‌دهد. بر اساس کلیات این سبد و مقادیر توصیه‌شده آن، سبد معیشت ویژه‌ای طراحی شده است.

مشاهده ارقام نشان می‌دهد که فشار تورمی بر سبد خوراکی خانوارها، با وجود کاهش اندک در تیرماه امسال، همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. این وضعیت ایجاب می‌کند که سیاست‌گذار به جای طرح‌های مقطعی و موقتی مانند کالابرگ الکترونیکی، به دنبال اتخاذ سیاست‌های اساسی و بنیادی برای حل بحران تورم افسارگسیخته در اقتصاد ایران باشد.

با وجود سهم بالای خوراکی‌ها در سبد مصرف خانوار، بر اساس داده‌های اخیر، دسترسی به الگوی تغذیه‌ای استاندارد برای بخش قابل توجهی از جامعه با دشواری‌های فزاینده‌ای همراه شده است. با تحلیل داده‌های رسمی منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، شاخصی ویژه برای محاسبه «هزینه ماهانه تأمین سبد غذایی مطلوب» توسعه یافته است که نشان می‌دهد در تیرماه 1405 این هزینه برای هر فرد از 8 میلیون تومان فراتر رفته است.

سبد پیشنهادی مشتمل بر ۱۳ گروه کالایی است که با هدف پوشش نیازهای تغذیه‌ای با حداقل هزینه طراحی شده است. برای کاهش هزینه‌ها، اقلام اقتصادی‌تر و پرمصرف‌تر همچون برنج وارداتی و حبوباتی مانند عدس و لپه در اولویت قرار گرفته‌اند. اگرچه این سبد می‌تواند با اقلام مغذی‌تر تکمیل شود، اما در راستای حفظ حداقلی بودن هزینه‌ها، چنین توسعه‌ای مدنظر قرار نگرفته است. بنابراین، این سبد از لحاظ اقلام جزئی تفاوت‌هایی با سبد انستیتو تغذیه دارد. برای مثال، در سبد انستیتو گروه لبنیات و مقدار مصرف مطلوب آن ذکر شده، در حالی که در سبد طراحی شده، لبنیات به «شیر»، «ماست»، «پنیر» و «کره» تقسیم شده و حجم مورد نیاز برای مصرف ماهانه لبنیات به شکل مساوی بین این 4 مورد تقسیم شده است.

تفاوت این سبد با «سبد شاخص قیمت مصرف‌کننده» مرکز آمار در دو بعد است: تمرکز بر تأمین حداقل نیازهای غذایی فردی و تفاوت در روند نوسانات قیمتی نسبت به تورم عمومی. این ویژگی‌ها، سبد غذایی را به معیاری مستقل برای سنجش فشار اقتصادی بر تغذیه خانوارها تبدیل می‌کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که مخارج یک فرد برای تأمین حداقلی از خوراک در تیرماه امسال به رقم 8 میلیون و 202 هزار و 482 تومان رسیده که بیانگر رشد هزینه‌ها به میزان 4.62 درصد نسبت به خردادماه است. همچنین اگر معیار مقایسه را مخارج حداقل خوراک در تیرماه سال گذشته قرار دهیم، میزان افزایش قیمت‌ها 129 درصد محاسبه می‌شود.

هر دو این ارقام، هم در مقیاس ماهانه و هم در مقیاس نقطه به نقطه، بالاتر از تورم اعلام شده توسط مرکز آمار هستند؛ به این معنا که فشار تورمی وارد شده از ناحیه خوراکی‌ها به اقشار فقیر و کمتر برخوردار بسیار بالاتر از برآوردهای مرکز آمار بوده است. تورم ماهانه تیرماه امسال که از سوی مرکز آمار منتشر شده، معادل 3.1 درصد و نقطه به نقطه برابر با 87.9 درصد بوده است.

جمع‌بندی نرخ روز
هزینه تأمین حداقل خوراک برای هر فرد در تیرماه امسال به بیش از 8 میلیون و 202 هزار تومان رسیده که نسبت به خردادماه 4.62 درصد و نسبت به تیرماه سال گذشته 129 درصد افزایش یافته است. این ارقام نشان‌دهنده فشار تورمی شدیدتر در بخش خوراکی‌ها نسبت به تورم عمومی اعلام شده توسط مرکز آمار است. این وضعیت بر ضرورت اتخاذ سیاست‌های بنیادی برای مقابله با تورم در اقتصاد ایران تأکید می‌کند.