تشدید تنشها و احتمال جنگ زیرساختها؛ بررسی گزینههای نظامی
به گزارش نرخ روز، کاخ سفید روز جمعه اعلام کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در حال بررسی حملات جدید به ایران است. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، ناامیدی دولت ایالات متحده را ابراز کرده و تهران را متهم کرد که ماه گذشته تفاهمنامهای را با ایالات متحده در مورد آتشبس امضا کرد، اما سپس به سرعت «آن را نقض کرد، به کشتیهای تجاری شلیک کرد و سربازان آمریکایی را کشت».
به گفته لیویت، «رئیسجمهور قرار نیست دست روی دست بگذارد و اجازه دهد این وضعیت ادامه پیدا کند. ایران تا زمانی که به روشی معنادار، به آنچه رئیسجمهور تشخیص میدهد، به میز مذاکره نیاید، به پرداخت هزینه ادامه خواهد داد». ترامپ نیز در جریان دیدار با اعضای کابینه خود در اقامتگاه ریاستجمهوری کمپ دیوید در مریلند، در گفتگو با خبرنگاران گفت: «ما به آنها ضربه سختی خواهیم زد».
در همین رابطه، یک مقام آمریکایی روز جمعه گفت که ترامپ به طور جدی در حال بررسی حملات علیه اهداف انرژی در ایران در چند روز آینده است، اما هنوز دستور نهایی برای انجام آن نداده است. این حملات میتواند برای اولین بار در چند هفته اخیر پای ارتش اسرائیل را به درگیری مستقیم باز کند و چنین تشدیدی احتمالاً منجر به حملات موشکی ایران به اسرائیل خواهد شد.
خاورمیانهای که از دل آشوب سالهای اخیر بیرون میآید، شباهت زیادی به خاورمیانه پیش از آن دارد. آنچه در سه سال گذشته تغییر کرده، دیدگاه خلیج فارس نسبت به اسرائیل است.
چند منبع آگاه نیز گفتهاند که ایالات متحده و اسرائیل در حال برنامهریزی برای یکی از شدیدترین بمبارانها علیه اهداف زیرساختهای انرژی در ایران هستند و احتمال حملات در طول آخر هفته وجود دارد. به گفته این منابع، اسرائیلیها از این موضوع مطلع شده و آنها در حال هماهنگی با ایالات متحده هستند. این منابع همچنین گفتهاند که ترامپ هنوز دستور نهایی برای حملات را نداده است. با این حال، یک مقام اسرائیلی گفته: «اسرائیل از تصمیمی برای از سرگیری کامل عملیات نظامی بیاطلاع است و از اسرائیل درخواستی برای پیوستن به هیچ اقدام نظامی علیه ایران نشده است».
به گفته این منابع، طرح حمله نظامی در جلسه کابینه در کمپ دیوید در روز جمعه مطرح شد. یکی از این منابع گفت که برخی از دستیاران کاخ سفید که بر سیاست تمرکز دارند، به شدت با آن مخالف بودند. دو منبع گفتهاند که زیرساختهای انرژی از جمله نیروگاهها و پالایشگاهها احتمالاً هدف قرار خواهند گرفت. به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی، طی دیدار اخیر رهبران ارشد آمریکا و اسرائیل طی هفته گذشته، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سه گزینه برای جنگ، از جمله حملات نظامی متمرکز بر مسیرهای زمینی را به ترامپ پیشنهاد داد. نتانیاهو همچنین با هگست، وزیر دفاع، دیدار کرد.
مقامات آمریکایی نیز گفتهاند که ترامپ طرح حمله جدید ارائه شده به او در کمپ دیوید را تصویب کرده، اما هرگونه پیشرفت فوری در جبهه دیپلماتیک میتواند ترامپ را متقاعد کند که حملات برنامهریزی شده را متوقف کند و به مذاکرات بازگردد. او همچنین میتواند به سادگی نظر خود را تغییر دهد.
دو مقام آمریکایی نیز گفتهاند ایالات متحده در حال برنامهریزی برای حملات جدید به ایران در همین آخر هفته است، زیرا ترامپ، به دنبال راهحلی نظامی برای جنگ است. دامنه دقیق حملات و اهداف بالقوهای که ایالات متحده ممکن است هدف قرار دهد، مشخص نیست و حتی ممکن است این حملات لغو شوند. فرماندهی مرکزی ایالات متحده گزینههایی را آماده کرده و نیروهای خود را برای گسترش جنگ، از جمله بمباران سنگین دو هفتهای سایتهای موشکی ایران، آماده کرده است. این مقامات گفتند که همچنین در حال برنامهریزی در مورد گزینههایی هستند که سایتهای انرژی را هدف قرار میدهند.
تخریب یک پل که پس از یک حمله آمریکا در استان هرمزگان، ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶ / عکس
دولت ترامپ تاکنون به دلیل نگرانی از حمله تهران علیه سایتهای زیرساختی خلیج فارس در تلافی این حملات و شوک به بازارهای انرژی جهانی، نسبت به حمله به زیرساختهای انرژی ایران محتاط بوده است. اوایل هفته گذشته، وزیر دفاع اسرائیل گفت که این رژیم میخواهد به زیرساختهای انرژی ایران به عنوان وسیلهای برای ایجاد فشار اقتصادی بیشتر بر ایران حمله کند. اسرائیل کاتز گفت: «ما واقعاً میخواهیم به اهداف انرژی ایران حمله کنیم، اما ایالات متحده در حال حاضر آن را تأیید نمیکند». تاکنون هیچ نشانهای وجود ندارد که اسرائیل در موج جدیدی از حملات ایالات متحده به ایران شرکت کند.
ارتش ایالات متحده برای انجام مجموعهای از حملات با هدف قرار دادن زیرساختهای هستهای ایران از جمله کوه پیکاکس، آمادهسازیهایی را انجام داده است. به گفته مقامات آگاه، این آمادهسازیها در چند روز گذشته سرعت بیشتری گرفته است.
یک مقام آمریکایی مدعی شده که ایرانیها در روزهای اخیر «بسیار تهاجمی» بودهاند و برخی از مقامات آمریکایی از اینکه ایرانیها چقدر حاضر به تشدید تنش هستند، متحیر شدند. یک مقام آمریکایی گفته پس از حمله موشکی غافلگیرکننده به پایگاه آمریکایی در اردن در روز چهارشنبه، ایرانیها حملات بیشتری را علیه نیروهای آمریکایی در منطقه انجام دادند و چندین کشتی تجاری در تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفتهاند.
ترامپ چند روز پیش تهدید کرده بود که هرگونه حمله جدید به کشتیها با حملات ایالات متحده به نیروگاهها و پلها در ایران، از جمله در تهران، پاسخ داده خواهد شد. در مقابل، یک مقام ارشد امنیتی گفت حملات ایالات متحده به اهداف زیرساختی ایران «عملی جنونآمیز» خواهد بود. این مقام امنیتی گفته: «ما یک طرح واکنش گسترده تهیه کردهایم که شامل حملاتی علیه زیرساختهای حیاتی رژیم صهیونیستی و زیرساختهای انرژی ایالات متحده در منطقه میشود و کاملاً آماده اجرای آن هستیم».
در همین رابطه، پس از پنج ماه جنگ، به نظر میرسد فضای مانور ترامپ بسیار محدود است و این در حالی است که او در حال جا انداختن این تصور است که در حال پیش بردن برنامههای خود است. ترامپ روز چهارشنبه در مورد حملات قریبالوقوع علیه تهران در تلافی حملات این کشور به پایگاههای میزبان نیروهای آمریکایی در اردن گفت: «ما آنها را به شدت خواهیم زد زیرا نوبت ماست که به آنها ضربه بزنیم». اما در ماههای اخیر به وضوح محدودیتهای تلاشهای او برای وادار کردن ایران به تسلیم از طریق حملات هوایی مشخص شده.
کشتیها در تنگه هرمز نزدیک ساحل بندرعباس، ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ / عکس
اکنون با گسترش درگیری در خاورمیانه از عراق به عربستان سعودی و حتی مصر، رئیسجمهور ایالات متحده در بنبست گیر افتاده است. او روز جمعه اعضای کابینه خود را در کمپ دیوید، استراحتگاه ریاست جمهوری، گرد هم آورد - اما هیچ نشانهای از تغییر احتمالی در استراتژی خود نشان نداد. مقامات ناشناس آمریکایی، اوایل هفته گذشته گزارش دادند که ترامپ در جلسه اخیر کاخ سفید از شدت خشم منفجر شد و از گزینههای محدود موجود برای پایان دادن به جنگ «به ستوه آمده» بود.
در واقع، پس از آنکه ایالات متحده در ۲۸ فوریه حملاتی را با هماهنگی اسرائیل علیه ایران آغاز کرد، اوضاع برای ترامپ طبق برنامه پیش نرفته است. در حالی که مقامات آمریکایی مدعیند که به اهداف نظامی کلید دست یافتهاند، درگیری اکنون به جای برنامه هستهای ایران، بر سر کنترل تنگه هرمز متمرکز است و این موضوع واشنگتن را غافلگیر کرده است.
ریچارد هاس، مدیر سابق شورای روابط خارجی، در خبرنامهای در روز جمعه نوشت: «دشوار است که بفهمیم چرا این رویکرد اکنون مؤثر است، در حالی که در پنج ماه گذشته مؤثر نبوده است». کارن یانگ، عضو ارشد موسسه خاورمیانه، هم گفت: «این درگیری هنوز در مراحل اولیه است... ما باید برای اختلال طولانی مدت آماده باشیم. این درگیری واقعاً هیچ راه حل سریعی ندارد و حتی تغییرات رادیکال میتواند به بیثباتی بیشتر در منطقه منجر شود». الکس وطنخواه، یکی دیگر از اعضای ارشد موسسه خاورمیانه هم، وضعیت کنونی را یک «معادله باخت-باخت» توصیف کرد که در آن «هیچ یک از طرفین سود نمیبرند».
جمعبندی نرخ روز
ایالات متحده در پی نقض تفاهمنامه آتشبس توسط ایران و حملات اخیر، در حال بررسی جدی حملات نظامی به اهداف انرژی و زیرساختی در ایران است. این تصمیم با مخالفت برخی دستیاران کاخ سفید مواجه شده و میتواند به تشدید درگیریها در منطقه و ورود مستقیم اسرائیل به جنگ منجر شود. با وجود تهدیدات متقابل و آمادهسازیهای نظامی، کارشناسان معتقدند که این درگیری راه حل سریعی ندارد و میتواند به بیثباتی بیشتر در خاورمیانه منجر شود.
