پویا جبلعاملی: راهحل مسئله بنزین در گرو بازار رقابتی است
به گزارش نرخ روز، دکتر پویا جبلعاملی به بررسی مسئله بنزین و طرحهای سهگانه پیشنهادی برای آن پرداخته است. میزان مصرف روزانه بنزین در حال حاضر ۱۳۵ میلیون لیتر و میزان تولید ۱۲۱ میلیون لیتر در روز است. سه روش برای مدیریت این وضعیت مطرح شده است:
روش اول: توزیع ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین با قیمت فعلی در پمپبنزینها و خاموش شدن نازلها پس از اتمام این مقدار.
روش دوم: تقسیم ۱۲۱ میلیون لیتر موجود با سهمیه و بدون افزایش قیمت بین خودروها و فروش مقدار مازاد بر آن با قیمت آزاد؛ مشابه طرحی که قرار بود در کرمان اجرا شود.
روش سوم: تخصیص ۳۰ میلیون لیتر از ۱۲۱ میلیون لیتر به حملونقل عمومی و اختصاص ۹۱ میلیون لیتر باقیمانده به همه مردم، به جای خودروها. در این روش، افرادی که به بنزین برای خودروهای خود نیاز دارند، میتوانند سهم افراد دیگر را خریداری کنند.
دکتر جبلعاملی در پاسخ به اینکه کدام راهکار برای حل مسئله بنزین در ایران بهتر است، بیان کرد که اگر منظور صرفاً انتخاب بهترین گزینه از میان سه روش پیشنهادی باشد، در صورت فراهم بودن زیرساختهای اجرایی لازم، روش سوم گزینه مناسبتری است. البته اجرای این روش نیازمند آن است که دولت پیششرطهای لازم را فراهم کرده باشد و هزینه اجرایی آن نیز قابل مدیریت باشد.
اگر اجرای روش سوم به دلایل اجرایی امکانپذیر نباشد، روش دوم میتواند گزینه مناسبتری باشد. در مقابل، روش اول از نظر او اساساً راهکار معقولی نیست، زیرا نمیتواند مسئله ناترازی بنزین را به شکل کارآمد مدیریت کند.
با این حال، چه در روش دوم و چه در روش سوم، باید سازوکاری برای ایجاد یک قیمت پویا در نظر گرفته شود؛ مشابه آنچه در بسیاری از کشورها وجود دارد که قیمت بنزین بهصورت روزانه در جایگاهها اعلام میشود. لازم است نظام قیمتگذاری از وضعیت سرکوب قیمتی خارج شود و نرخ بنزین آزاد بهگونهای تعیین شود که مردم بدانند این قیمت میتواند متناسب با شرایط بازار تغییر کند.
همچنین دولت باید درباره نحوه شکلگیری این بازار، نقش بخش خصوصی و چگونگی ایجاد یک فضای رقابتی در عرضه بنزین، تصمیمگیری و سازوکارهای لازم را طراحی کند.
جمعبندی نرخ روز
با توجه به ناترازی ۱۳۵ میلیون لیتر مصرف در برابر ۱۲۱ میلیون لیتر تولید بنزین، دکتر پویا جبلعاملی روش سوم را در صورت فراهم بودن زیرساختها، بهترین راهکار میداند. این روش شامل تخصیص بنزین به مردم به جای خودروها و امکان خرید و فروش سهمیه است. او همچنین تاکید دارد که برای هر راهکاری، ایجاد یک قیمت پویا و رقابتی در بازار بنزین ضروری است تا نظام قیمتگذاری از سرکوب خارج شود.
