پیشبینی رهبر انقلاب از مرحله جدید رویارویی: تمرکز بر تابآوری مردم و خطای محاسباتی مسئولان
به گزارش نرخ روز، در ادبیات نظریه بازیها، وضعیتی که دو طرف با سرعت به سمت یکدیگر حرکت میکنند و هر دو بر عدم عقبنشینی اصرار دارند، «بازی جوجه» نامیده میشود؛ اما در عرصه سیاست و امنیت، این وضعیت را میتوان «جنگ ارادهها» یا «جنگ تابآوری» تعبیر کرد. در این چارچوب، این پرسش مطرح میشود که اگر دشمن در میدان نظامی نتواند طرف مقابل را به عقبنشینی وادار کند، میدان بعدی رویارویی کجاست؟ پاسخ این پرسش در یکی از صریحترین پیامهای اخیر رهبر معظم انقلاب نهفته است؛ پیامی که پس از ناکامی دشمن در میدان نظامی، نقطه تمرکز مرحله بعدی را به وضوح مشخص میکند: تابآوری مردم و خطای محاسباتی مسئولان. این گزاره در شرایطی بیان شد که بسیاری از ابعاد مرحله بعدی رویارویی هنوز آشکار نشده بود، اما اکنون نشانههای آن بیش از پیش قابل مشاهده است. رهبر معظم انقلاب در ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ تصریح کردند که دشمن، پس از شکست در مصاف نظامی، «کید خود را در جنگ ترکیبی بر دو نقطه متمرکز ساخته است: یکی تابآوری مردم؛ دیگری ایجاد خطا در دستگاه محاسباتی مسئولان کشور.» این جمله را میتوان به عنوان یک نقشه راه برای درک مرحله جدید جنگ تلقی کرد. اگر دشمن نتوانسته با فشار نظامی اراده سیاسی کشور را بشکند، تلاش میکند هزینه ایستادگی را تا حدی افزایش دهد که جامعه از ادامه مسیر خسته شود. در این مرحله، دیگر هدف اصلی صرفاً تأسیسات نظامی یا زیرساختهای دفاعی نیست؛ بلکه هدف، ظرفیت تحمل جامعه است. به همین دلیل است که جنگ پس از میدان نظامی، میتواند به اقتصاد، بازار، امنیت روانی و در نهایت سفره مردم منتقل شود. فشار اقتصادی در این چارچوب تنها یک ابزار اقتصادی نیست؛ بلکه ابزاری برای تغییر محاسبه مردم و مسئولان است. اگر جامعه احساس کند هزینه مقاومت مستقیماً بر زندگی روزمرهاش تحمیل میشود، دشمن به هدفی نزدیک شده که در میدان نظامی نتوانست به آن دست یابد: ایجاد شکاف میان مردم و تصمیم راهبردی کشور. در چنین شرایطی، شاید مهمترین اشتباه این باشد که «تابآوری» را با تحمل فشار یکسان بدانیم. تابآوری به معنای مدیریت اقتصاد و جامعه به گونهای است که فشار دشمن، کمترین اثر را بر زندگی مردم بگذارد. این مردم بودند که در جنگهای تحمیلی دوم و سوم، بار اصلی ایستادگی را بر دوش کشیدند؛ نه فقط به پشتوانه قدرت نظامی بلکه به این دلیل که خودشان قهرمانانه پای کار ماندند و احساس کردند کشور برای حفظ جان، امنیت و کرامتشان ایستاده است. این پیوند میان مردم و حاکمیت، همان نقطهای بود که ارادهها را شکستناپذیر کرد. بنابراین در جنگ تابآوری، معیشت مردم به یکی از مهمترین مؤلفههای امنیت ملی تبدیل میشود. کالاهای اساسی باید در دسترس باشند، بازار باید قابل پیشبینی بماند، تولید داخلی باید تقویت شود و تصمیمهای اقتصادی نباید فشار را بیدلیل به ضعیفترین حلقه جامعه منتقل کند. در این زمینه، حمایت از سفره مردم یک شعار اجتماعی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد دفاعی کشور محسوب میشود. در پیام رهبر انقلاب، کنار هم قرار گرفتن «تابآوری مردم» و «خطای محاسباتی مسئولان» اتفاقی نیست. این دو، دو سر یک زنجیرهاند. اگر مسئولان در محاسبات خود تصور کنند که برای عبور از فشار خارجی باید هزینه آن را مستقیماً به مردم منتقل کنند، ممکن است ناخواسته همان نقطهای را تقویت کنند که دشمن روی آن سرمایهگذاری کرده است. در مقابل، اگر سیاستگذار بتواند فشار خارجی را به اصلاح ساختارها، تقویت تولید، کاهش وابستگی و مدیریت هوشمند منابع تبدیل کند، فشار دشمن نتیجه معکوس خواهد داد. از این منظر، توصیه به استفاده از کالای داخلی، تقویت تولید و حتی ایدههایی مانند مدیریت نوین ظرفیتهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشور را باید در یک منظومه بزرگتر دید: ساختن اقتصادی که در شرایط فشار، کمتر آسیبپذیر باشد. برآیند این نگاه، یک راهبرد ساده اما دشوار را پیش روی مسئولان میگذارد: دشمن نباید بتواند هزینه جنگ را به سفره مردم منتقل کند. پیروزی در جنگ تابآوری فقط با افزایش ذخایر یا کنترل مقطعی بازار به دست نمیآید. نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ است: تأمین پایدار کالاهای اساسی، مراقبت از قدرت خرید مردم، حمایت واقعی از تولید داخلی، جلوگیری از تصمیمهای اقتصادی شوکآفرین و تبدیل ظرفیتهای داخلی و ژئوپلیتیکی به منابع قدرت اقتصادی. در این جنگ، مردم فقط مخاطب سیاستها نیستند؛ خودِ مردم بخشی از قدرت کشورند. همان مردمی که دشمن در دو جنگ تحمیلی اخیر نتوانست ارادهشان را در میدان بشکند، اکنون نباید در میدان اقتصاد تنها گذاشته شوند. جنگ ارادهها در نهایت به این پرسش میرسد: چه کسی زودتر خسته میشود؟ اگر دشمن نتواند مردم را از مقاومت خسته کند و اگر مسئولان نیز اجازه ندهند فشار خارجی به کوچک شدن سفرهها تبدیل شود، محاسبه دشمن از اساس تغییر خواهد کرد. آن روز، جنگ تابآوری هم مانند جنگ نظامی، یک نتیجه بیشتر نخواهد داشت: طرفی که ارادهاش دیرتر میشکند، برنده است. جمعبندی نرخ روز رهبر انقلاب با اشاره به ناکامی دشمن در میدان نظامی، مرحله جدید رویارویی را بر محور تابآوری مردم و خطای محاسباتی مسئولان تبیین کردهاند. در این دیدگاه، جنگ از میدان نظامی به عرصه اقتصاد و معیشت مردم منتقل شده و هدف دشمن، افزایش هزینه ایستادگی برای جامعه است. راهبرد پیروزی در این جنگ، جلوگیری از انتقال فشار اقتصادی به سفره مردم از طریق تقویت تولید داخلی، مدیریت هوشمند منابع و حمایت از قدرت خرید مردم است. در نهایت، پایداری اراده مردم و مسئولان در برابر فشارهای خارجی، تعیینکننده نتیجه این جنگ خواهد بود.
