هزینه سبد حداقل خوراک از ۸.۶ میلیون تومان فراتر رفت
به گزارش نرخ روز، محاسبات انجامشده نشان میدهد که هزینه تامین حداقل سبد خوراکی برای یک فرد در مردادماه به ۸ میلیون و ۶۳۲ هزار تومان رسیده است. این در حالی است که رقم مشابه در تیرماه ۸ میلیون و ۲۰۲ هزار تومان بوده و بنابراین، هزینه سبد حداقل خوراک در فاصله یک ماه حدود ۴۳۰ هزار تومان افزایش یافته است. رشد ماهانه این سبد در مردادماه ۵.۲۴ درصد محاسبه شده است. این نرخ در تیرماه ۴.۶۲ درصد بود و به این ترتیب، سرعت افزایش هزینه حداقل خوراک در مردادماه نسبت به تیرماه ۰.۶۲ واحد درصد افزایش یافته است. این موضوع نشان میدهد که نهتنها سطح هزینه سبد افزایش یافته، بلکه سرعت رشد آن نیز در مردادماه بیشتر شده است.
این افزایش در شرایطی رخ داده که تورم ماهانه خوراکیها در مردادماه ۳.۶ درصد اعلام شده است. بنابراین، رشد ۵.۲۴ درصدی هزینه حداقل سبد خوراک، حدود ۱.۶۴ واحد درصد بیشتر از تورم ماهانه خوراکیها بوده است. این فاصله نشاندهنده آن است که افزایش هزینه این سبد مشخص در مردادماه با سرعتی بالاتر از متوسط افزایش قیمت خوراکیها اتفاق افتاده است.
سبد غذایی بر مبنای الگوی کلی «سبد غذایی بهینه» طراحیشده توسط انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران تنظیم شده و شامل مقادیر مشخصی از ۱۳ گروه کالایی است. در این سبد، با هدف حداقلکردن هزینه، اقلام اقتصادیتر و پرمصرفتر در نظر گرفته شدهاند. برای محاسبه هزینه ماهانه، قیمت هر قلم از دادههای رسمی مرکز آمار ایران دریافت و در مقدار مصرف تعیینشده برای آن قلم ضرب میشود. مجموع هزینه اقلام، هزینه تامین سبد برای یک فرد را تشکیل میدهد. بنابراین، این شاخص، هزینه خرید یک ترکیب و مقدار ثابت از مواد غذایی را دنبال میکند و نه تغییر قیمت تمام اقلام خوراکی در اقتصاد.
به همین دلیل، هزینه این سبد با «تورم خوراکیها» مرکز آمار یکسان نیست. تورم خوراکیها تغییر قیمت مجموعه اقلام خوراکی موجود در سبد شاخص قیمت مصرفکننده را با وزنهای مربوط به الگوی مصرف خانوارها اندازهگیری میکند، در حالی که سبد مورد بررسی بر هزینه تامین یک الگوی غذایی مشخص و حداقلی برای یک فرد متمرکز است. در نتیجه، تفاوت میان دو نرخ میتواند ناشی از تفاوت در ترکیب اقلام و وزن آنها باشد.
بررسی تغییر قیمت اقلام تشکیلدهنده سبد نشان میدهد که همه افزایش ۴۳۰ هزار تومانی هزینه خوراک ناشی از افزایش عمومی قیمتها نبوده و برخی اقلام نقش بسیار پررنگتری در رشد هزینه داشتهاند. بیشترین افزایش ماهانه مربوط به پرتقال بوده است. هزینه اختصاصیافته به این قلم در سبد از حدود ۴۲۵ هزار تومان در تیرماه به ۵۷۶ هزار تومان در مردادماه رسیده که معادل ۳۵.۷ درصد رشد است. به این ترتیب، تنها افزایش هزینه پرتقال حدود ۱۵۲ هزار تومان بوده است.
پس از پرتقال، سیبزمینی با رشد ۲۵.۵ درصدی و تخممرغ با رشد ۲۴.۸ درصدی قرار دارند. هزینه تخممرغ در سبد طی یک ماه حدود ۷۳ هزار تومان و هزینه سیبزمینی حدود ۳۴ هزار تومان افزایش یافته است. کره نیز با افزایش ۸.۱ درصدی، یکی دیگر از اقلامی بوده که رشد آن بالاتر از رشد کل سبد قرار داشته است. هزینه کره در سبد حداقل خوراک حدود ۶۲ هزار تومان افزایش یافته است. پنیر نیز ۵.۴ درصد گرانتر شده و رشد هزینه شیر و ماست به ترتیب ۳.۸ و ۳.۵ درصد بوده است.
در مقابل، تعدادی از اقلام افزایش بسیار محدودی داشتهاند. قیمت برنج خارجی درجه یک ۱.۴ درصد، گوشت گاو یا گوساله ۱.۳ درصد و مرغ ماشینی ۰.۹ درصد افزایش یافته است. قیمت لوبیا قرمز نیز اندکی کاهش داشته و قیمت عدس تقریباً بدون تغییر باقی مانده است. قیمت نان لواش نیز در این محاسبه تغییری نسبت به تیرماه نداشته است.
از مجموع افزایش حدود ۴۳۰ هزار تومانی هزینه سبد، نزدیک به ۱۵۲ هزار تومان مربوط به پرتقال، ۷۳ هزار تومان مربوط به تخممرغ و ۶۲ هزار تومان مربوط به کره بوده است. بنابراین همین سه قلم بهتنهایی بیش از دو سوم افزایش هزینه سبد در مردادماه را توضیح میدهند. از منظر رشد نقطه به نقطه نیز هزینه حداقل سبد خوراکی در مردادماه ۱۳۱.۳ درصد بیشتر از مرداد سال گذشته محاسبه شده است. این رقم در تیرماه ۱۲۹ درصد بوده و در نتیجه رشد نقطهای هزینه این سبد طی یک ماه ۲.۳ واحد درصد افزایش یافته است.
این نرخ همچنین در مقایسه با تورم نقطهای ۱۲۸ درصدی خوراکیها در مردادماه، ۳.۳ واحد درصد بالاتر است. بنابراین هم در مقیاس ماهانه و هم در مقیاس نقطهای، هزینه سبد حداقل خوراکی با سرعت بیشتری از شاخص کلی قیمت خوراکیها افزایش یافته است.
جمعبندی نرخ روز
در مردادماه، هزینه تامین حداقل سبد خوراکی با افزایش ۴۳۰ هزار تومانی به ۸ میلیون و ۶۳۲ هزار تومان رسید. سرعت رشد این هزینه نیز در مقیاس ماهانه و نقطهای نسبت به ماه قبل و همچنین نسبت به تورم عمومی خوراکیها افزایش یافته است. بخش عمده این افزایش به چند قلم خاص از جمله پرتقال، تخممرغ و کره مربوط میشود که بیش از دو سوم رشد کلی هزینه سبد را تشکیل دادهاند.
