جزئیات تازه از توافق هستهای آمریکا و عربستان سعودی و نگرانیها از اشاعه
به گزارش نرخ روز، جزئیات جدیدی از توافق دولت ترامپ برای ایجاد یک برنامه هستهای غیرنظامی در عربستان سعودی منتشر شده که انتقادهایی را برانگیخته است. منتقدان معتقدند این توافق مهم، تدابیر کافی برای جلوگیری از خطر اشاعه هستهای را در نظر نگرفته است. متن این توافقنامه به همراه مجموعهای از اسناد مرتبط، هفته گذشته در اختیار قانونگذاران قرار گرفت. این سند، نقشه راهی را برای چگونگی غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان — پس از انجام رایزنیهای بیشتر — ترسیم میکند که شامل غنیسازی تا سطح نزدیک به ۲۰ درصد نیز میشود. چنین سطحی از غنیسازی ممکن است برای تأمین سوخت یک رآکتور غیرنظامی کوچک و ماژولار مورد نیاز باشد، اما در صورت عدم اعمال کنترلهای سختگیرانه، خطر انحراف مواد هستهای به سمت اهداف نظامی را افزایش میدهد. اسکات روکر، یکی از مقامات سابق وزارت انرژی و معاون رئیس ابتکار تهدید هستهای، یک سازمان امنیتی غیرانتفاعی، در این باره گفت: «یک دلیل غیرنظامی برای آن وجود دارد.» اما او افزود که در آن سطح از غنیسازی، «از نظر کاری که باید انجام شود، بیشتر راه خود را به سمت تولید مواد درجه تسلیحاتی طی کردهاید.» بنابراین، باید اطمینان حاصل شود که دقیقاً مشخص است آن مواد کجا هستند و کنترل میشوند. ترامپ در رسانههای اجتماعی اظهار کرده بود که این توافق اجازه غنیسازی در عربستان سعودی را نمیدهد، اما در ماه ژوئیه یادداشتی را برای دستیاران ارشد خود امضا کرد که این توافق و مسیر بالقوه آن برای غنیسازی را تأیید میکرد. آمریکا سالها تلاش کرد تا مانع از تولید مواد غنیشده با خلوص ۲۰ درصد توسط ایران شود. بر اساس توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان ایالات متحده، پنج قدرت جهانی دیگر و تهران، قرار بود سقف غنیسازی اورانیوم ایران به مدت ۱۵ سال در سطح ۳٫۶۷ درصد محدود بماند و پس از آن، این محدودیت منقضی شود. ترامپ در دوران نخست ریاستجمهوری خود از آن توافق خارج شد. سرانجام آمریکا و اسرائیل به بهانه وجود برنامه هستهای جنگی غیرقانونی در میانه مذاکرات علیه ایران آغاز کردند. سطح غنیسازی ۹۰ درصد، خلوص مورد نیاز برای ساخت بمب هستهای محسوب میشود. به گفته مقامات آمریکایی، در صورت انعقاد توافق با عربستان سعودی، شرکتهای آمریکایی و تأمینکنندگان خارجی آنها از جایگاه ویژهای برخوردار خواهند شد و اداره تأسیسات احتمالی غنیسازی را بر عهده خواهند گرفت؛ امری که موجب کنار رفتن روسیه و چین از این عرصه خواهد شد. رابرت آینهورن، از مقامات ارشد پیشین وزارت امور خارجه که در زمینه مسائل مربوط به عدم اشاعه فعالیت میکرد، گفت: «[این توافق] مزایای مهمی برای ایالات متحده به همراه دارد، از جمله احیای صنعت هستهای آمریکا و تقویت روابط راهبردی میان ایالات متحده و عربستان سعودی.» آینهورن افزود: «پرسش پیش روی کنگره این است که آیا آن مزایا، و همچنین محدودیتهای گنجاندهشده در توافقنامهها، برای جبران خطرات ذاتی اشاعه تسلیحات هستهای ناشی از همکاریهای حساس هستهای با کشوری که تمایل خود را به دستیابی به سلاحهای هستهای ابراز کرده است، کفایت میکنند یا خیر.» جمعبندی نرخ روز توافق هستهای غیرنظامی دولت ترامپ با عربستان سعودی، امکان غنیسازی اورانیوم تا ۲۰ درصد را در خاک عربستان فراهم میکند. این سطح از غنیسازی، با وجود کاربرد غیرنظامی، خطر انحراف به سمت اهداف نظامی را افزایش میدهد و نگرانیهایی را در مورد اشاعه هستهای ایجاد کرده است. در حالی که این توافق میتواند مزایای اقتصادی و راهبردی برای آمریکا داشته باشد، منتقدان بر لزوم کنترلهای دقیق برای جلوگیری از خطرات احتمالی تأکید میکنند.
