راهاندازی سامانه نوبتدهی برای کاهش صف ۲۵ روزه کامیونها در مرز ریمدان
به گزارش نرخ روز، وضعیت مرز ریمدان و افزایش ایستایی کامیونها در این منطقه، تحت تأثیر شرایط خاص حاکم بر منطقه، از جمله جنگ تحمیلی رمضان، محاصره بنادر جنوبی و تنشها در خلیج فارس قرار گرفته است. این شرایط باعث شده تا بخشی از کالاهای ترانزیتی سایر کشورها و همچنین کالاهای وارداتی و صادراتی مورد نیاز کشورمان به سمت مرز ریمدان سوق پیدا کند. در کنار این موضوع، مرز میرجاوه نیز به دلیل مسائل امنیتی در طرف پاکستان، اکنون با حداقل ظرفیت فعالیت میکند که این امر نیز به انتقال تردد از میرجاوه به ریمدان دامن زده است. همچنین، افغانستان به دلیل درگیری با پاکستان، مرزهای خود با این کشور را بسته است و کالاهایی که به سمت افغانستان میروند، به صورت ترانزیتی از بنادر گوادر و کراچی وارد ایران شده و از ایران به سمت افغانستان منتقل میشوند. کشورهای آسیای میانه مانند ازبکستان و قزاقستان نیز که پیش از این کالاهایشان از طریق بنادر جنوبی ایران جابهجا میشد، اکنون مسیر ترانزیت خود را به مرز ریمدان تغییر دادهاند. این عوامل باعث تمرکز حجم عمدهای از کالاها در حوزه ترانزیت، صادرات و واردات بر روی یک محور شده است. در مقابل، طرف پاکستانی نیز زیرساختها و امکانات لازم برای چنین حجم بالایی از تردد را ندارد. پیش از جنگ و محاصره، تردد مرزی حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ دستگاه ناوگان تجاری بود و در مجموع حدود ۴۰۰ دستگاه عملکرد داشتیم. در شرایط کنونی، ناوگان ایرانی در خاک پاکستان تخلیه میکنند و ناوگان پاکستانی کالاها را به عمق کشورشان منتقل میکنند. همین عملیات تخلیه و بارگیری در سمت پاکستان، زمان را افزایش داده و منجر به ایستایی ناوگان میشود که این اولین و مهمترین دلیل افزایش حجم ترددها در مرز ریمدان است. راهاندازی سامانه نوبتدهی در ریمدان برای کاهش مشکلات رانندگان، سازمان راهداری و حملونقل جادهای تقریباً از اوایل شهریورماه سامانه نوبتدهی را در مرز ریمدان راهاندازی کرده است. هدف از این اقدام، این است که ناوگان بتوانند از مبدأ نوبت بگیرند و بر اساس فراخوان و با توجه به ترافیک موجود در مرز، به سمت مرز حرکت کنند تا با کمترین ایستایی تشریفات آنها انجام شده و از مرز خارج شوند. این سامانه به رانندگان کمک میکند تا دیگر مجبور نباشند ۲۰ یا ۲۵ روز در مرز منتظر بمانند. با دریافت نوبت از مبدأ، زمان تقریبی حضور در مرز برای آنها مشخص میشود و در بازه زمانی اعلام شده به مرز رسیده و با کمترین ایستایی عبور میکنند. البته زمان نیاز است تا رانندگان با این سیستم آشنا شوند و قبل از حرکت، نوبت مجازی خود را دریافت کنند. جلساتی با استانداری سیستان و بلوچستان برگزار شده تا از ظرفیتهای موجود در مرز ریمدان استفاده شود. در این مرز، سه منطقه تجاری شامل پایانه مرزی ریمدان در وسط، منطقه آزاد چابهار در سمت راست و بازارچه مرزی در سمت چپ، در مجاورت یکدیگر قرار دارند. بیشتر ترددها از رویه بازارچه استفاده میکنند. در جلسهای با استاندار، تمهیداتی اندیشیده شد تا برخی کالاها مانند کالاهای فسادپذیر یا گاز که اسناد آنها تکمیل است، بتوانند از داخل پایانه مرزی عبور کنند و سایر کالاها از بازارچه و منطقه آزاد استفاده کنند. هدف این است که از ظرفیت تمامی مناطق استفاده شود، چرا که در حال حاضر استفاده از ظرفیت پایانه در صادرات در حداقل مقدار انجام میشود. در پایانه مرزی، رویه قانونی و بینالمللی وجود دارد و ناوگانی که از مرز عبور میکند باید اسناد و مدارک خود را بر اساس ترمهای بینالمللی کامل داشته باشد. پیشنهاد شده است که با دستور استاندار، مساعدتی انجام شود تا مشابه رویه بازارچه، ناوگان حامل کالاهای فسادپذیر و گاز نیز بتوانند از داخل پایانه مرزی عبور کنند تا حجم بیشتری از کامیونها پذیرش شوند. با همکاری مقامات استانی ذیربط در پایانههای مرزی، این تسهیلگری اتفاق خواهد افتاد تا از ظرفیت پایانه مرزی در شرایط ازدحام استفاده شود و مدیریت ترافیک مرز بهبود یابد. استقرار نماینده سازمان راهداری در ریمدان سازمان راهداری و حملونقل جادهای نماینده خود را در مرز ریمدان مستقر کرده است تا دستگاهها با تعامل و همکاری، به خدمترسانی به مردم ادامه دهند. در خصوص ویدئوهای منتشر شده از توقف طولانی رانندگان در محدوده مرز ریمدان، باید اشاره کرد که در آنجا سه منطقه اقتصادی وجود دارد: پایانه مرزی در وسط، منطقه آزاد در سمت راست و بازارچه مرزی در سمت چپ. پایانه مرزی ریمدان با حداقل ظرفیت کار میکند، زیرا رویهای که در آنجا اتفاق افتاده، رویه بازارچهای است و بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد ناوگان به صورت رویه بازارچهای از مرز عبور میکنند. رویه بازارچهای کنترلهای کمتری نسبت به پایانه مرزی دارد و تحت مدیریت استانداری و وزارت کشور است. پایانههای مرزی تحت مدیریت سازمان راهداری و حملونقل جادهای و وزارت راه و شهرسازی قرار دارند و منطقه آزاد نیز زیرمجموعه وزارت امور اقتصادی و دارایی است. زیرساختهای منطقه آزاد پاسخگوی توقف طولانی رانندگان نیست انتقاد رانندگان به دلیل نبود امکانات در منطقه آزاد است. منطقه آزاد آنجا تازه تأسیس شده و زیرساختهای آن هنوز ایجاد نشده است. تحمل شرایط گرما و وضعیت مرز ریمدان برای رانندهای که ۱۰ یا ۱۵ روز در صف منتظر میماند، بسیار سخت است. در پایانه مرزی ریمدان، سالن مسافری وجود دارد که در ایام اربعین، زائران از پاکستان از طریق این مرز وارد میشدند. برای سایت تجاری نیز سالن مسافری تجهیز شده و خدمات تجاری توسط همکاران گمرک و دستگاههای مستقر در مرز ارائه میشود. این سایت بر اساس استانداردهای یک پایانه مرزی موقت، امکانات لازم از جمله سیستم سرمایش و گرمایش را دارد. با تفاهم با مرزبانی کشور، بحث حریم مرز ریمدان برطرف شده و با مساعدت فرماندهی مرزبانی فراجا، عملیات اجرایی و ساخت پایانه مرزی ریمدان آغاز شده است. همکاران در دفتر فنی و مهندسی ساختمان، تشریفات قانونی انتخاب پیمانکار و اقدامات دیگر را انجام میدهند تا طرح جامع پایانه نیز اجرا شود و خدمات مطلوبی به تجار و کاربران مرز ارائه شود. اعتراض رانندگان ابتدا مربوط به منطقه آزاد است که تازه تأسیس شده و زیرساختهای آن هنوز ایجاد نشده است. بازارچه مرزی نیز وضعیت خاص خود را دارد و ترددها از داخل پایانه مرزی بسیار انگشتشمار است. در بخش صادرات و واردات نیز ناوگان به منطقه آزاد مراجعه میکنند، اما متأسفانه به خوبی از این ظرفیت استفاده نمیشود. این موضوع نیازمند دستوراتی از سوی استاندار و همکاری دستگاههای مستقر در مرز است تا از ظرفیت پایانه مرزی ریمدان نیز در این زمینه استفاده شود. ظرفیت طرف پاکستانی عامل دیگر ایستایی کامیونها نکته مهم دیگر، ظرفیت طرف مقابل یعنی پاکستان است. طرف پاکستانی نیز ظرفیت محدودی دارد و زمانی که پارکینگهای آنها پر میشود، عملاً امکان پذیرش بیشتر وجود ندارد و همین موضوع باعث ایجاد ایستایی میشود. محمولههایی که از سمت ایران به پاکستان رفتهاند باید تخلیه شوند و دوباره به یک کامیون پاکستانی منتقل شوند و آنها نیز کالایی را که قرار است برای ایران بارگیری شود، دریافت کنند. همین فرایند باعث میشود زمان بیشتری صرف شود. جمعبندی نرخ روز تمرکز حجم بالای کالاهای ترانزیتی، وارداتی و صادراتی در مرز ریمدان، ناشی از شرایط جنگی منطقه، محاصره بنادر جنوبی و مشکلات امنیتی در مرز میرجاوه است که منجر به صفهای طولانی کامیونها شده است. برای کاهش ایستایی ۲۵ روزه کامیونها، سامانه نوبتدهی در این مرز راهاندازی شده و تلاشهایی برای استفاده بهینه از ظرفیتهای سه منطقه اقتصادی مرز (پایانه، منطقه آزاد و بازارچه) در جریان است. با این حال، کمبود زیرساختها در منطقه آزاد و محدودیت ظرفیت در طرف پاکستانی، همچنان از چالشهای اصلی در مدیریت ترافیک و کاهش زمان انتظار در مرز ریمدان به شمار میرود. سازمان راهداری با استقرار نماینده و آغاز عملیات ساخت پایانه مرزی، به دنبال بهبود وضعیت است.
