چرا قطبنمای اقتصاد ایران در خلأ آماری از کار افتاده است؟
به گزارش نرخ روز، دولت، بنگاههای اقتصادی، سرمایهگذاران و حتی خانوارها برای اتخاذ تصمیمات خود به دادههای دقیق و بهروز نیاز مبرم دارند. با این حال، در سالهای اخیر شاهد توقف انتشار بسیاری از آمارهای کلیدی یا انتشار آنها با تأخیری طولانی هستیم که عملاً ارزش آنها را برای تصمیمسازی از بین میبرد. از متغیرهای پولی مانند نقدینگی و پایه پولی گرفته تا آمار سرمایهگذاری خارجی، نرخ فقر، تولید ناخالص داخلی استانها، قیمت و اجاره مسکن و حتی میزان تولید و صادرات نفت؛ این شاخصها که هر یک بخشی حیاتی از تصویر اقتصاد ایران را روشن میکنند، اکنون یا در دسترس نیستند یا با فاصلهای طولانی منتشر میشوند. نبود این اطلاعات تنها کار پژوهشگران را دشوار نمیسازد، بلکه کیفیت سیاستگذاری را کاهش داده، پیشبینیپذیری اقتصاد را از بین میبرد، امکان ارزیابی عملکرد دولتها را محدود میکند و فضای تصمیمگیری را برای فعالان اقتصادی مبهمتر میسازد. در چنین شرایطی، شایعه و گمانهزنی جای آمار رسمی را میگیرد و هزینه تصمیمهای اشتباه برای کل اقتصاد افزایش مییابد. از سوی دیگر، تجربه سالهای اخیر نشان داده که بخش خصوصی در برخی حوزهها، مانند بازار مسکن، توانسته با اتکا به دادههای خود تصویری بهروزتر از بازار ارائه کند. این موضوع پرسشی جدی را مطرح میکند: اگر نهادهای رسمی قادر به انجام مأموریت اصلی خود یعنی تولید و انتشار بهموقع آمار نیستند، آیا زمان آن نرسیده که نقش بخش خصوصی، دانشگاهها و نهادهای مستقل در تولید دادههای اقتصادی پررنگتر شود؟ اقتصاد بدون آمار شفاف، اقتصادی است که در مه حرکت میکند؛ و در جادهای که دید وجود ندارد، رسیدن به مقصد بیش از آنکه حاصل برنامهریزی باشد، به شانس وابسته است. جمعبندی نرخ روز اقتصاد ایران با چالش جدی خلأ آماری مواجه است که تصمیمگیری برای تمامی ذینفعان را مختل کرده است. این وضعیت به کاهش کیفیت سیاستگذاری و افزایش هزینههای اقتصادی منجر میشود. با توجه به توانایی بخش خصوصی در ارائه دادههای بهروز، تقویت نقش نهادهای غیردولتی در تولید آمار اقتصادی یک راهکار ضروری به نظر میرسد.
