حمله به ناوهای آمریکایی و تغییر اهرم فشار تهران در لحظه‌ای تعیین‌کننده

به گزارش نرخ روز، با توجه به افزایش سطح درگیری‌ها میان ایران و آمریکا و رسیدن آن‌ها به مرحله جنگ نفت‌کش‌ها، به نظر می‌رسد که ایران در برابر افزایش فشار آمریکا، آمادگی خود را برای تشدید درگیری نشان می‌دهد. مقام‌های آمریکایی می‌گویند ایران از روز جمعه موشک‌های بالستیک را به سوی یک ناو هواپیمابر آمریکایی، ناوشکن‌های نیروی دریایی و دست‌کم یک شناور نیروی تفنگداران دریایی آمریکا شلیک کرده است. تمامی این حملات ناموفق بوده‌اند، اما مقام‌ها برخی از آن‌ها را «بسیار نزدیک به اصابت» توصیف کردند. به گفته این مقام‌ها، تلاش‌های ایران برای هدف قرار دادن تجهیزات دریایی آمریکا نگرانی‌هایی را برانگیخته است مبنی بر اینکه تهران از سلاح‌های پیشرفته‌تری استفاده می‌کند و ممکن است چین یا روسیه در ردیابی محل استقرار ناوهای جنگی آمریکا به ایران کمک کنند. درگیری‌های اخیر بر سر تنگه هرمز «الگویی از تشدید تدریجی» را نشان می‌دهد. این حملات نشان می‌دهند که ایران، هم‌زمان با آنکه محاصره بنادر این کشور از سوی آمریکا بر اقتصاد ایران فشار وارد می‌کند، آمادگی دارد دست به اقدامات تهاجمی بزند. این حملات همچنین خطر تشدید درگیری را افزایش می‌دهند، زیرا آمریکا وعده داده است در برابر چنین حملاتی واکنش نشان دهد. مقام‌های ایرانی گفته‌اند برای هدف قرار دادن ناوهای جنگی آمریکا از موشک‌های تازه‌ای با قابلیت‌های پیشرفته استفاده می‌کنند. به گفته تحلیلگران تسلیحاتی، چنین موشک‌هایی شاید به جست‌وجوگرهای الکترواپتیکی مجهز باشند؛ فناوری‌ای که به موشک اجازه می‌دهد با استفاده از تصاویر، مسیر خود را به سوی یک هدف متحرک تغییر دهد. بااین‌حال، ایران همچنان باید در زمان آغاز حملات از موقعیت تقریبی ناوهای جنگی آمریکا اطلاع داشته باشد؛ مسئله‌ای که نگرانی‌هایی درباره احتمال کمک چین و روسیه به ایران برای ردیابی محل استقرار ناوهای آمریکایی ایجاد کرده است. به گفته یک دریاسالار بازنشسته نیروی دریایی آمریکا که پیش‌تر فرمانده نیروهای دریایی آمریکا در خاورمیانه بود، اینکه ایران پس از آنکه آمریکا توانایی این کشور برای مشاهده میدان نبرد را تضعیف کرده، همچنان قادر است ناوهای جنگی را هدف قرار دهد، یک نگرانی مهم برای آمریکا است. او ادعا کرد: «آنها دیگر واقعاً توانایی این را ندارند که با رادار، کسی را در دریای عرب پیدا کنند.» آمریکا در ماه مه، نهادهای مستقر در چین را به دلیل ارائه تصاویر ماهواره‌ای به ایران در جریان جنگ تحریم کرد. به گفته یک پژوهشگر ارشد پروژه کنترل تسلیحات هسته‌ای، ایران سال گذشته موشک بالستیک میان‌بردی موسوم به «قاسم بصیر» را که به فناوری جست‌وجوگر مجهز است، رونمایی کرد. او گفت موشک‌های ایرانی دیگری مانند «خلیج فارس» نیز از این فناوری برخوردارند. در همین شرایط، تحلیلگران معتقدند با افزایش مشکلات اقتصادی و کاهش کنترل بر تنگه هرمز، ممکن است تهران رویکردی هرچه تهاجمی‌تر در پیش گرفته باشد. ایران با صدور هشدارهای هرچه تندتر از سوی مقام‌های ارشد خود در روزهای اخیر، پس از آنکه برای نخستین بار به ناوهای جنگی آمریکا حمله کرد، نشان داده که حاضر است درگیری خود با ایالات متحده را تشدید کند. محاصره دریایی آمریکا تقریباً ارسال نفت را برای این کشور ناممکن کرده است. در عمل، ایران تشدید تنش را اصلی‌ترین اهرم فشاری می‌داند که در برابر ایالات متحده در اختیار دارد. به گفته تحلیلگران، این وضعیت خطر آن را افزایش می‌دهد که مجموعه‌ای از درگیری‌های اخیر بار دیگر به یک جنگ تمام‌عیار تبدیل شود. ایران تاکنون تا حد زیادی در برابر کارزار نظامی سنگینی که آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه آغاز کردند، مقاومت کرده است. اما جنگ فرسایشی در ماه‌های اخیر اکنون به تهدیدی اقتصادی تبدیل شده که دولت را به تشدید لحن و حملات خود سوق داده است. هم‌زمان، اسکورت‌های دریایی آمریکا به تعداد محدودی از نفتکش‌ها امکان داده‌اند از تنگه هرمز عبور کنند و در نتیجه، تلاش ایران برای بستن این آبراه را تضعیف کرده‌اند. بسته شدن تنگه موجب شده قیمت جهانی نفت به‌شدت افزایش یابد. تعداد کشتی‌هایی که از تنگه عبور می‌کنند اندک است و این عملیات برای آمریکا هزینه بسیار بالایی دارد، اما همین میزان عبور مانع از افزایش بیشتر قیمت نفت شده و توانایی ایران برای وارد کردن فشار اقتصادی به واشنگتن را کاهش داده است. به گفته یک تحلیلگر مسائل ایران، تهران با این پرسش مواجه است که چگونه می‌توانید دوباره ابتکار عمل را در دست بگیرید؟ با تشدید تنش. او گفت ایران احتمالاً تلاش خواهد کرد رویارویی نظامی را تشدید کند، درحالی‌که می‌کوشد از بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار جلوگیری کند. او گفت: «این [اقدام] بسیار آسیب‌زاست، اما هم‌زمان، آنها امیدوارند که باعث افزایش قیمت جهانی نفت یا بسته شدن کامل دوباره تنگه هرمز شود.» تهران معتقد است که اکنون ممکن است بهترین زمان برای افزایش سطح تنش باشد؛ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر که در آن یک جنگ نامحبوب می‌تواند به ترامپ و حزب جمهوری‌خواه آسیب بزند. به گفته یک تحلیلگر مسائل ایران و سردبیر یک وبگاه خبری منطقه‌ای: «همه نشانه‌ها حاکی از آن است که در یک لحظه تعیین‌کننده قرار داریم. مطمئن نیستم ایرانی‌ها بخواهند تا بعد از انتخابات صبر کنند تا در صورت شکست دیپلماسی، مورد حمله قرار بگیرند.» به گفته یک تحلیلگر ارشد مسائل ایران، تصمیم ایران برای حمله با موشک‌های بالستیک به دو ناو جنگی آمریکا، تشدید قابل‌توجهی در درگیری بود. نیروهای ایرانی پیش از این تلاش جدی‌ای برای هدف قرار دادن ناوهای جنگی آمریکا نکرده بودند و به نظر می‌رسید تمایلی به انجام حملاتی که ممکن بود تلفات سنگینی به نیروهای آمریکایی وارد کند، نداشتند. او گفت: «این محاسبات آشکارا تغییر کرده‌اند.» تصمیم آمریکا برای تلافی و هدف قرار دادن سه نفتکش ایرانی و غرق کردن یکی از آنها، نشان داد که واشنگتن حمله ایران را تا چه اندازه جدی گرفته است. به گفته این تحلیلگر: «هر دو طرف تلاش می‌کنند خطوط قرمز خود را تعیین کنند و همزمان می‌کوشند خطوط قرمز طرف مقابل را تا جایی که می‌توانند عقب‌تر ببرند.» این حملات همچنین نشان‌دهنده آن بود که توانمندی‌های نظامی ایران تکامل یافته است. به باور این تحلیلگر، پیش از آغاز جنگ، آمریکا تصور نمی‌کرد ایران بتواند پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه را با دقت هدف قرار دهد؛ اما ایران در ماه‌های اخیر نشان داده که قادر به انجام چنین کاری است و ممکن است به همین ترتیب در هدف قرار دادن ناوگان‌های دریایی نیز مهارت پیدا کند. اعلام دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، درباره ایجاد یک «منطقه ممنوعه» تازه در خلیج فارس، تلاش دیگری برای افزایش سطح رویارویی بود. این اقدامات تشدیدکننده در شرایطی صورت می‌گیرند که منطقه بار دیگر دچار آشفتگی شده است. متحدان ایران در یمن روز سه‌شنبه حملاتی را انجام دادند که ده‌ها نفر را در جنوب عربستان سعودی زخمی کرد و عربستان نیز وعده داد تلافی کند. چه این حملات با تهران هماهنگ شده باشند و چه نه، ازسرگیری درگیری در یمن به ایران در هدفش برای افزایش فشار بر قیمت‌های جهانی انرژی کمک خواهد کرد. برخی از مقامات ایرانی معتقدند اکنون زمان مناسبی برای اقدام است، زیرا ترامپ به هر حال پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بار دیگر به جنگ بازخواهد گشت. چند تن از تحلیلگران گفتند که ترامپ یا با یک پیروزی غیرمنتظره در انتخابات احساس خواهد کرد که مواضعش تأیید شده یا احساس خواهد کرد که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد و می‌تواند راهبرد خود را دنبال کند. بااین‌حال، یک تحلیلگر مسائل ایران انتظار دارد وخامت شرایط اقتصادی جهان در نهایت دولت ترامپ را به کاهش تنش‌ها وادار کند. او گفت با وجود اینکه اسکورت‌های دریایی آمریکا از طریق تنگه هرمز امکان انتقال مقداری نفت را فراهم کرده‌اند، ذخایر جهانی نفت خام با سرعت کافی دوباره پر نمی‌شوند و گاز طبیعی و دیگر فرآورده‌های مهم نفتی نیز به اندازه کافی به بازارها نمی‌رسند. به گفته او، این کمبودها احتمالاً فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد خواهند کرد. او گفت: «در آن زمان است که می‌بینم آنها به‌تدریج و به‌سختی به سمت نوعی توافق محدود یا عملی حرکت می‌کنند. اما، به آن به چشم یک تفاهم‌نامه گسترده‌تر نگاه نکنید؛ به آن به چشم تفاهم‌نامه محدودتر نگاه کنید.» جمع‌بندی نرخ روز با تشدید درگیری‌ها و فشار اقتصادی آمریکا، ایران با حملات موشکی به ناوهای آمریکایی و اعلام مناطق ممنوعه، اهرم فشار خود را تغییر داده و به سمت تشدید تنش نظامی حرکت کرده است. این اقدامات که با هدف افزایش قیمت جهانی نفت و بستن تنگه هرمز صورت می‌گیرد، خطر تبدیل درگیری‌ها به جنگی تمام‌عیار را افزایش داده است. تحلیلگران معتقدند تهران در یک لحظه تعیین‌کننده، پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به دنبال کسب ابتکار عمل و اعمال فشار حداکثری است. با این حال، برخی پیش‌بینی می‌کنند وخامت شرایط اقتصادی جهان در نهایت می‌تواند به سمت توافقی محدود سوق دهد.