فعالیتهای گسترده در سایت هستهای ایران؛ پنتاگون به دنبال راهی برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی
به گزارش نرخ روز، بر اساس تحلیل شش سال تصاویر ماهوارهای توسط گروهی از تحلیلگران، یک سایت هستهای مشکوک ایران که در زیر لایههای گرانیتی قرار دارد، در سال جاری و همزمان با ادامه جنگ با آمریکا، شاهد موجی از فعالیتهای ساختوساز بوده است. این سایت که با نام «کوه پیکاکس» شناخته میشود و در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز و حدود ۱۴۰ مایلی (تقریباً ۲۲۵ کیلومتری) جنوب تهران واقع شده، مدتهاست که مورد توجه مستمر سازمانهای اطلاعاتی قرار دارد؛ سازمانهایی که آن را مکانی محتمل برای حفاظت از فعالیتهای آتی برنامه هستهای ایران میدانند.بر اساس تحلیل جدید تصاویر ماهوارهای توسط اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) که پیش از انتشار عمومی به آن دسترسی اختصاصی پیدا کرده است، امسال «افزایش آشکاری در فعالیتهای ساختوساز» در این محل مشاهده شده است. تحلیلگران CSIS میگویند این تأسیسات زیرزمینی «احتمالاً» برای ایجاد یک پناهگاه امن برای برنامه هستهای ایران طراحی شده است.اطلاعات اسرائیل نیز مطرح کرده است که ایران ممکن است در حال انتقال سانتریفیوژها به این محل، بهعنوان بخشی از تلاشهای خود برای غنیسازی اورانیوم، باشد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز بارها تهدید کرده است که این سایت را هدف قرار خواهد داد. ترامپ هفته گذشته به خبرنگاران گفت: «ممکن است خیلی زود پیکاکس را هدف قرار دهیم.» او افزود: «ما همه کسانی را که در حال جابهجایی [در این محل] هستند، میشناسیم.»با این حال، به گفته تیم CSIS، این کوه گرانیتی حتی برای سنگینترین بمبهای «غیرهستهای» پنتاگون نیز هدف دشواری محسوب میشود. ضمن اینکه پیکاکس تنها تأسیسات هستهای ایران نیست که بیم آن میرود از دسترس تسلیحات نسل کنونی خارج باشد. اما نشانههایی وجود دارد که آمریکا در حال تلاش برای یافتن راهی برای هدف قرار دادن چنین سایتهایی است؛ آن هم در شرایطی که نیروهای آمریکایی طی شش ماه درگیری با ایران، عمدتاً بر انواع دیگری از اهداف تمرکز داشتهاند.چهار روز پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) توسط آمریکا، مدیر یک برنامه در یک نهاد کمتر شناختهشده پنتاگون که مسئول مقابله با سلاحهای کشتارجمعی است، توجیهنامه اضطراری قراردادی به ارزش ۱.۲ میلیون دلار را برای تعمیر یک «تأسیسات آزمایش زیرزمینی منحصربهفرد در محدوده آزمایش موشکی وایت سندز» در نیومکزیکو امضا کرد. هدف از این تعمیرات، آمادهسازی برای یک «آزمایش شلیک واقعی» بود که قرار بود قابلیتهای طبقهبندیشده آمریکا را در برابر «تهدیدات بهسرعت در حال ظهور» اعتبارسنجی کند.این سند که توسط آژانس کاهش تهدیدات دفاعی آمریکا (DTRA) تهیه شده بود، در تاریخ ۲۷ فوریه در یک پایگاه داده فدرال بارگذاری شد؛ یعنی یک روز پیش از آغاز جنگ. در این یادداشت آمده بود که «آمادهسازی سریع آزمایش» ــ عبارتی که در یک پایگاه داده دیگر برای این قرارداد استفاده شده بود ــ به دلیل وجود یک «دستورالعمل امنیت ملی حساس از نظر زمانی» باید ظرف دو تا سه هفته تکمیل شود.سه منبع مطلع از موضوع گفتند که برنامه این آزمایش با جنگ ایران ارتباط داشته و هدف از آن، توسعه راهی برای هدف قرار دادن عمیقترین تأسیسات زیرزمینی ایران و احتمالاً شبیهسازی حملات آمریکا علیه تأسیسات هستهای مشخصی بوده است. آمریکا پیشتر در ژوئن ۲۰۲۵، در چارچوب عملیاتی که ارتش آن را «عملیات چکش نیمهشب» (Operation Midnight Hammer) نامید، به تأسیسات هستهای ایران حمله کرده بود.اگرچه این حملات برخی از مکانهای کلیدی مرتبط با برنامه هستهای تهران را با موفقیت منهدم کرد، یک ژنرال ارشد آمریکایی سال گذشته به قانونگذاران گفت که در سایت هستهای اصفهان که در عمق زمین قرار دارد، تنها ورودیها مدفون شده بودند؛ زیرا پنتاگون بر این باور بود که بمبهای سنگرشکن آن ــ موسوم به نفوذگر مهمات عظیم (Massive Ordnance Penetrator یا MOP) ــ قادر به نابودی کامل این تأسیسات نیستند.ارتش آمریکا در حال توسعه یک بمب «سنگرشکن نسل جدید» است که قرار است جایگزین MOP فعلی شود و احتمالاً بتواند اهدافی را که در عمق بیشتری دفن شدهاند، مورد اصابت قرار دهد. قرارداد آغاز کار روی نمونه اولیه این سلاح در سپتامبر ۲۰۲۵ اعطا شد و نیروی هوایی آمریکا نیز در ژوئن سال جاری از شرکتهای صنایع دفاعی برای ارائه پیشنهاد درباره این سلاح جدید درخواست کرد.تصاویر ماهوارهای بررسیشده نشان میدهد که بین ۱۶ تا ۱۸ فوریه، عملیات حفاری در یک محل دورافتاده تحت مدیریت DTRA و فرماندهی راهبردی آمریکا در پایگاه آزمایش موشکی وایت سندز آغاز شد؛ محلی که برای آزمایش آثار تسلیحات بر اهدافی که در عمق زمین دفن شدهاند، در نظر گرفته شده است. زمانبندی این فعالیت با قرارداد اضطراری مطابقت دارد: سوابق قراردادهای فدرال نشان میدهد شرکت Pate Construction برآورد هزینه انجام کارهای آزمایشی را در ۱۷ فوریه ارائه کرد و روز بعد قرارداد را دریافت کرد.فعالیت در این محل دورافتاده که با نام Alternate Seismic Hardrock in Situ Test Site (Alt. SHIST) شناخته میشود، تا اواسط مارس ادامه یافت و حجم خاک حاصل از حفاری بهتدریج افزایش پیدا کرد. به نظر میرسد این دور از فعالیتها پس از آن متوقف شده است. تصاویر ماهوارهای از محل آزمایش Alt. SHIST در پایگاه آزمایش موشکی وایت سندز، عملیات حفاری و فعالیت خودروها را در فوریه و مارس ۲۰۲۶ نشان میدهد. بر اساس یک ارزیابی زیستمحیطی، محل آزمایش DTRA در وایت سندز نیز همانند کوه پیکاکس در داخل سنگهای گرانیتی ایجاد شده است.تأیید مستقل انجام این آزمایش یا هدف دقیق فعالیتهای مشاهدهشده از طریق تصاویر ماهوارهای در محل آزمایش DTRA امکانپذیر نبوده است.ارتش آمریکا برنامههای عملیاتی برای حمله به پیکاکس در اختیار دارد و این سایت در اوایل تابستان، زمانی که ترامپ تهدید میکرد درگیری با ایران را تشدید خواهد کرد، بخشی از یک بسته اهدافی بوده که مورد بررسی قرار گرفته است؛ این موضوع را یک منبع مطلع از برنامهها گفته است. به گفته این منبع، طرح حمله به پیکاکس شامل استفاده از برخی از بزرگترین بمبهای موجود در زرادخانه آمریکا بوده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست این مهمات میتوانند به اندازه کافی در زمین نفوذ کنند تا هر آنچه ایران ممکن است به آنجا منتقل کرده باشد را نابود کنند یا خیر.تلاشها برای تدوین طرحهایی بهمنظور وارد کردن ضربات تعیینکننده به تأسیسات زیرزمینی همچنان ادامه دارد. یک منبع مطلع از موضوع گفت که بخشهایی از وزارت دفاع آمریکا اخیراً یک «دوره فشرده برنامهریزی» درباره این موضوع برگزار کردهاند.بر اساس تحلیل CSIS، تأسیسات کوه پیکاکس «احتمالاً» برای یکی از سه هدف طراحی شده است که همگی با برنامه هستهای ایران ارتباط دارند. این محل ممکن است یک تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ، یک تأسیسات غنیسازی یا یک پناهگاه امن برای دیگر فعالیتهای مرتبط با برنامه هستهای باشد؛ از جمله فعالیتهایی مانند تبدیل اورانیوم به فلز که برای تسلیحات هستهای اهمیت دارد.تحلیلگران CSIS در گزارش خود استدلال کردهاند که فعالیتهای ساختمانی در این سایت «از حفاری فعال به سمت ساختوساز داخلی و ادامه تقویت بخشهای بیرونی تغییر مسیر داده است.» بر اساس این گزارش، کوه پیکاکس در سال ۲۰۲۶ شاهد «فعالیت جادهای بیشتری نسبت به هر زمان دیگری» بوده است. فعالیتهای اضافی شامل «بالا بردن و مستحکم کردن ورودیهای تونل، آسفالتکردن شبکه جادههای داخلی، تقویت مناطق اطراف ورودیها و تسطیح و انتقال» خاک حاصل از حفاری تونلها بوده است. تحلیلگران CSIS هشدار دادهاند که «ادامه ساختوساز» مشاهدهشده در پیکاکس، در کنار عوامل دیگر، نشان میدهد این سایت «هنوز قادر به انجام فعالیتهای غنیسازی نیست»، اگر اساساً هدف طراحی آن غنیسازی باشد.جمعبندی نرخ روزبر اساس تصاویر ماهوارهای، سایت هستهای کوه پیکاکس ایران در سال جاری شاهد افزایش چشمگیر فعالیتهای ساختوساز بوده است که احتمالاً برای ایجاد پناهگاهی امن برای برنامه هستهای طراحی شده است. همزمان، پنتاگون در حال توسعه نسل جدیدی از بمبهای سنگرشکن برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی عمیق است و آزمایشهایی را در این زمینه انجام داده است. این تحولات در حالی رخ میدهد که آمریکا برنامههای عملیاتی برای حمله به این سایت را بررسی کرده و ترامپ نیز تهدید به هدف قرار دادن آن کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند که این سایت هنوز برای فعالیتهای غنیسازی آماده نیست و ساختوسازها ادامه دارد.
