نشست شورای امنیت درباره ایران؛ تلاشی برای احیای پروندههای مختومه
به گزارش نرخ روز، شورای امنیت سازمان ملل متحد، به ریاست فرانسه، بار دیگر میزبان نشستی درباره ایران و کمیته ۱۷۳۷ بود. این نشست که انتظار میرود نتیجه خاصی در پی نداشته باشد، صرفاً بستری برای طرح ادعاهای آمریکا و حامیان غربی آن فراهم آورد.
این جلسه با بهرهبرداری فرانسه از جایگاه ریاست خود در شورای امنیت در ماه سپتامبر، و ذیل دستورکار «عدم اشاعه» و در ارتباط با فعالیتهای کمیته تحریمهای ۱۷۳۷ علیه ایران برگزار شد.
کمیته تحریمهای ۱۷۳۷ بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) تشکیل شده بود و موظف بود هر ۹۰ روز یکبار به شورای امنیت گزارش ارائه کند. پیش از توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵، که شورای امنیت آن را از طریق قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) تأیید کرد، این نشستهای توجیهی هر سه ماه یکبار و ذیل دستورکار «عدم اشاعه» برگزار میشدند.
قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) تمامی قطعنامههای پیشین مربوط به تحریمهای ایران، از جمله قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، را به حالت تعلیق درآورد و در نتیجه، کمیته ۱۷۳۷ و الزام گزارشدهی آن عملاً منحل و بلااثر شدند.
با وجود مخالفت روسیه و چین، فرانسه در یک رأیگیری رویهای و ذیل دستورکار به اصطلاح «عدم اشاعه»، دستورکار شورای امنیت با عنوان کمیته ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) در مورد تحریمها علیه ایران را تصویب کرد تا بتواند نشست خود را برگزار کند. اعضای شورای امنیت سازمان ملل در این رأیگیری رویهای با ۱۱ رأی موافق، ۲ رأی مخالف و ۲ رأی ممتنع تصمیم به تشکیل جلسه گرفتند. در یک رأیگیری رویهای که وتو درباره آن اعمال نمیشود، دستورکار شورا با عنوان کمیته ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) در مورد تحریمها تصویب و این نشست تشکیل شد تا آمریکا و حامیانش بار دیگر ادعاهای خود را همزمان با تلاشهای ضد ایرانی در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح کنند.
در این نشست، هیچ نمایندهای از سوی «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل حضور نداشت و هیچ گزارشی نیز در این باره قرائت نشد. همچنین نماینده جمهوری اسلامی ایران نیز در این جلسه حضور نداشت.
در اوت ۲۰۲۵، فرانسه، آلمان و انگلیس که طرفهای «تروئیکای اروپایی» یا «E۳» برجام هستند، با وجود بدعهدی و نقض این توافق بینالمللی، سازوکار اسنپبک را به زعم خود فعال کردند تا تحریمهای سازمان ملل علیه ایران دوباره برقرار شود. اما قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) شورای امنیت بهطور قطعی در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافت و از آن تاریخ به بعد، این قطعنامه فاقد هرگونه اثر حقوقی یا مأموریت اجرایی محسوب میشود.
بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ بهطور قطعی پایان یافته است و تمامی مفاد، اقدامات و محدودیتهای مرتبط با موضوع هستهای بهطور دائمی خاتمه یافتهاند. از این رو، این نشست شورای امنیت سازمان ملل همچون دیگر نشستهای این شورا در این زمینه بدون هیچ نتیجهای خاتمه خواهد یافت و صرفاً نمایندگان کشورها به بیان مواضع و اظهارات و ادعاهای خود درباره برنامه هستهای ایران خواهند پرداخت.
جمعبندی نرخ روز
نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل درباره کمیته ۱۷۳۷ و تحریمهای ایران، با وجود مخالفت برخی اعضا و در شرایطی که قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) عملاً کمیته ۱۷۳۷ را منحل کرده است، برگزار شد. این جلسه که بدون حضور نماینده دبیرکل سازمان ملل و ایران تشکیل شد، به نظر میرسد صرفاً برای طرح ادعاها بوده و نتیجه عملی در پی نخواهد داشت. با توجه به پایان قطعی نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ در اکتبر ۲۰۲۵، این نشستها فاقد اثر حقوقی و اجرایی هستند.
