کاهش ارزش حقیقی خریدها در مردادماه بر اساس گزارش شاپرک

به گزارش نرخ روز، آمارهای شبکه شاپرک که به‌صورت ماهانه به‌روزرسانی می‌شوند، از جمله شاخص‌های مهم اقتصادی به شمار می‌روند. شبکه شاپرک، همان سیستم پرداخت بانکی است که در خریدهای روزمره از طریق کارت‌خوان‌ها و تراکنش‌های اینترنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین، تعداد و ارزش تراکنش‌های انجام‌شده در این شبکه می‌تواند تصویری از وضعیت پرداخت و بخشی از الگوهای مصرفی در ایران را در هر ماه ارائه دهد. آمار مردادماه شاپرک به‌تازگی منتشر شده است. بر اساس اعلام شاپرک، در این ماه بیش از ۴ میلیارد و ۶۵۰ میلیون تراکنش در شبکه انجام شده که ارزش کلی آن‌ها به بیش از ۳ هزار و ۶۵۴ همت رسیده است. با توجه به تورم موجود در اقتصاد ایران، افزایش ارزش اسمی این تراکنش‌ها نسبت به گذشته طبیعی است. اما با حذف اثر تورم از این ارقام، تصویر متفاوتی به دست می‌آید. برای درک بهتر این موضوع، مقایسه‌ای ساده می‌تواند روشنگر باشد. آمارها حاکی از آن است که ارزش تراکنش‌ها در مرداد امسال نسبت به مرداد سال گذشته ۹۳ درصد افزایش یافته است. با این حال، پس از خنثی‌سازی اثر تورم، مشخص می‌شود که ارزش حقیقی این تراکنش‌ها تنها ۲.۵ درصد رشد داشته است. به عبارت دیگر، ارزش حقیقی پرداخت‌های ثبت‌شده در شبکه شاپرک در مرداد امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۲.۵ درصد افزایش را تجربه کرده که این رشد به مراتب کمتر از رشد ۹۳ درصدی ارزش اسمی تراکنش‌ها بوده است. یکی دیگر از نکات قابل استخراج از آمارهای شاپرک، تغییر در ارزش هر تراکنش نسبت به گذشته است؛ به این معنا که می‌توان بررسی کرد آیا ارزش واقعی هر بار کارت کشیدن یا خرید اینترنتی نسبت به سال قبل افزایش یا کاهش یافته است. برای این منظور، باید به رشد نقطه‌به‌نقطه ارزش حقیقی هر تراکنش توجه کرد. محاسبات نشان می‌دهد که ارزش حقیقی هر تراکنشی که ایرانیان در مرداد امسال انجام داده‌اند، به‌طور متوسط حدود ۱.۳ درصد کمتر از تراکنش‌های انجام‌شده در مرداد سال گذشته بوده است. البته با بررسی روند این شاخص، مشاهده می‌شود که ارزش حقیقی هر تراکنش نسبت به دوره جنگ به‌طور محسوسی افزایش یافته است، اما با وجود این، متوسط ارزش حقیقی هر پرداخت هنوز نسبت به مرداد سال گذشته پایین‌تر است. تا اینجا تصویری کلی از وضعیت پرداخت‌ها و ارزش حقیقی آن‌ها ارائه شد. در ادامه، به بررسی نحوه انجام تراکنش‌ها می‌پردازیم. شبکه پرداخت شاپرک شامل روش‌های مختلفی از جمله خرید اینترنتی، کارت‌خوان‌های فروشگاهی و استفاده از کدهای USSD است که روش آخر سهم بسیار ناچیزی دارد. در مرداد امسال، تعداد کل تراکنش‌های انجام‌شده از طریق کارت‌خوان‌های فروشگاهی به حدود ۴ میلیارد مورد رسید که حدود ۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است. در مقابل، تعداد تراکنش‌های اینترنتی تنها ۲۷۳ میلیون مورد بوده که نسبت به مرداد سال گذشته ۳.۴ درصد کاهش داشته است. بنابراین در نگاه اول، به نظر می‌رسد کارت‌خوان‌های فروشگاهی از نظر تعداد تراکنش‌های شاپرک سهم غالب را در اختیار دارند. از نظر مبلغ نیز تصویر تقریباً مشابه است. ارزش تراکنش‌های کارت‌خوان‌های فروشگاهی با رشد ۲.۳ درصدی به ۲ هزار و ۷۷۶ همت رسیده است. ارزش کل تراکنش‌های اینترنتی نیز با روندی صعودی به ۸۶۰ همت افزایش یافته است. اما با تقسیم ارزش تراکنش‌ها بر تعداد آن‌ها و بررسی ارزش متوسط هر خرید در این دو پایانه، تصویر متفاوتی به دست می‌آید. کارت‌خوان‌های فروشگاهی تراکنش‌های بیشتری داشته‌اند و ارزش کل تراکنش‌های آن‌ها نیز بالاتر بوده است، اما ارزش هر تراکنش در این پایانه‌ها تنها حدود ۶۸۹ هزار تومان بوده است. برای مقایسه، ارزش هر تراکنش کارت‌خوانی در مرداد سال گذشته، به قیمت‌های امروز، معادل ۶۹۳ هزار تومان بوده است. بنابراین ارزش حقیقی هر تراکنش کارت‌خوانی در مرداد امسال به‌طور متوسط ۰.۶ درصد کاهش یافته است. جالب‌تر اینکه برخلاف انتظار، مبلغ هر تراکنش در خریدهای اینترنتی به‌مراتب بالاتر بوده و به ۳ میلیون و ۱۵۵ هزار تومان رسیده است. به این معنا که هر خریدی که مردم در مرداد امسال از طریق پایانه‌های اینترنتی انجام داده‌اند، به‌طور متوسط ۳ میلیون و ۱۵۵ هزار تومان ارزش داشته است. برای مقایسه، ارزش هر تراکنش اینترنتی در مرداد سال گذشته، به قیمت‌های امروز، معادل ۲ میلیون و ۹۹۳ هزار تومان بوده است؛ یعنی ارزش حقیقی هر تراکنش اینترنتی افزایش یافته است. جمع‌بندی نرخ روز به‌طور کلی، آمارهای شاپرک برای مردادماه نشان می‌دهد که ارزش حقیقی هر پرداخت در این ماه نسبت به مرداد سال گذشته کاهش یافته است. با این حال، بررسی جزئیات بر اساس شیوه پرداخت حاکی از آن است که ارزش حقیقی هر تراکنش اینترنتی افزایش داشته، در حالی که ارزش حقیقی تراکنش‌های کارت‌خوان‌های فروشگاهی کاهش یافته است. این بدان معناست که مردم در خریدهای اینترنتی به‌طور متوسط مبالغ بیشتری پرداخت کرده‌اند، اما پرداخت‌های کارت‌خوانی به‌طور متوسط ارزش حقیقی کمتری داشته‌اند.