تنگه هرمز؛ آبراهی حیاتی در میانه رقابت و ریسکهای ژئوپلیتیک
به گزارش نرخ روز، تنگه هرمز که برای دههها یکی از مهمترین و قابل پیشبینیترین آبراههای جهان محسوب میشد، اکنون به عرصهای برای رقابت بر سر مسیر، دسترسی و ریسک تبدیل شده است. این تغییر وضعیت ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است که نااطمینانی در این آبراه را افزایش داده است. از جمله پیامدهای این شرایط میتوان به تغییر مسیر کشتیها، افزایش هزینههای بیمه و سوخت، و خاموش شدن سامانههای ردیابی اشاره کرد. در همین حال، اهمیت بابالمندب نیز با اختلال همزمان کشتیرانی در تنگه هرمز بیشتر شده است. کشورهای منطقه برای کاهش وابستگی خود به هرمز، گزینههایی را ایجاد کردهاند. عربستان سعودی از خط لوله شرق-غرب برای انتقال نفت به ینبع در دریای سرخ استفاده میکند و امارات متحده عربی نیز با خط لوله ابوظبی-فجیره تنگه هرمز را دور میزند. عراق نیز میتواند از مسیر کرکوک-جیهان به دریای مدیترانه دسترسی پیدا کند. بااینحال، این مسیرها ظرفیت تنگه هرمز را ندارند و در صورت بروز اختلال در دریای سرخ، کشتیها ناچار به دور زدن قاره آفریقا خواهند شد. ایران نیز در حال توسعه مسیرهای زمینی، ریلی و دریایی از طریق پاکستان، ترکیه، روسیه، آسیای مرکزی و چین است. این مسیرها اگرچه جایگزین تجارت دریایی نیستند، اما به ایجاد تابآوری کمک میکنند. بنابراین، مسئله اصلی برای تهران جایگزین کردن هرمز نیست، بلکه توانایی تحمل یک اختلال طولانیمدت است. تنگه هرمز اکنون بخشی از یک اکوسیستم گسترده شامل بنادر، خطوط لوله، جادهها و مسیرهای کشتیرانی است که ریسک و قدرت منطقهای را شکل میدهد. جمعبندی نرخ روز تنگه هرمز، آبراهی استراتژیک، به دلیل تنشهای منطقهای با افزایش نااطمینانی و ریسک مواجه شده است. اگرچه کشورهای منطقه و ایران در حال توسعه مسیرهای جایگزین هستند، اما هیچیک ظرفیت کامل هرمز را ندارند. این مسیرها بیشتر برای ایجاد تابآوری در برابر اختلالات احتمالی طراحی شدهاند تا جایگزینی کامل برای این آبراه حیاتی.
