کاهش چشمگیر ساختوساز در زمستان ۱۴۰۴؛ عرضه مسکن در آینده تحت تاثیر قرار میگیرد
به گزارش نرخ روز، بررسیهای جدید مرکز آمار ایران نشان میدهد که سرعت ساختوساز در کشور طی زمستان ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش قابل توجهی روبرو شده است. در این فصل، تعداد پروانههای احداث بنا از ۴۰ هزار و ۵۹۴ فقره در زمستان ۱۴۰۳ به ۲۵ هزار و ۴۰۰ فقره رسید که بیانگر افت ۳۷.۴ درصدی است. این کاهش، نشاندهنده کاهش حجم فعالیتهای ساختمانی در کشور است. همچنین، صدور پروانه ساختمانی به عنوان اولین گام در آغاز پروژههای عمرانی و یکی از شاخصهای پیشنگر عرضه مسکن، تداوم این روند نزولی را در سالهای آتی بر میزان ورود واحدهای جدید به بازار مسکن موثر میداند. روند نزولی در سایر شاخصهای ساختمانی نیز مشهود است؛ به طوری که تعداد واحدهای مسکونی پیشبینیشده در پروانههای صادرشده از ۱۶۴ هزار و ۸۹۲ واحد به ۹۳ هزار و ۲۱۹ واحد کاهش یافت و با افت ۴۳.۵ درصدی، بیشترین کاهش را در میان شاخصهای اصلی ثبت کرد. علاوه بر این، مجموع مساحت زیربنای پروانههای ساختمانی صادرشده از حدود ۲۹.۵ میلیون مترمربع در زمستان ۱۴۰۳ به ۱۸.۷ میلیون مترمربع در زمستان ۱۴۰۴ رسید که معادل کاهش ۳۶.۶ درصدی است. بررسی مجموع پروانههای احداث بنا در مناطق ۲۲گانه تهران طی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که فعالیت ساختمانی در سطح شهر توزیع یکنواختی نداشته است. منطقه ۱۵ با صدور ۵۷۱ پروانه بیشترین تعداد پروانه ساختمانی را به خود اختصاص داده و پس از آن مناطق ۴، ۱۴، ۵ و ۲ قرار دارند. در مقابل، مناطق ۹، ۲۲، ۱۳، ۶ و ۱۱ کمترین تعداد پروانه ساختمانی را در سال ۱۴۰۴ ثبت کردهاند. تمرکز صدور پروانه در مناطقی مانند ۴، ۵، ۱۴ و ۱۵ تا حد زیادی با ویژگیهای کالبدی این مناطق همخوانی دارد؛ بخش قابل توجهی از این محدودهها دارای بافتهای فرسوده یا محلاتی هستند که طی سالهای اخیر نوسازی و جایگزینی ساختمانهای قدیمی در آنها با سرعت بیشتری دنبال شده است. در مقابل، مناطقی مانند ۱، ۲ و ۳ که سهم بیشتری از ساختمانهای نوساز یا قطعات بزرگ را در خود جای دادهاند، نسبت به مناطق جنوبی و میانی شهر، نیاز کمتری به نوسازی گسترده دارند و همین موضوع میتواند یکی از عوامل پایینتر بودن تعداد پروانههای صادرشده باشد. توزیع تعداد واحدهای مسکونی پیشبینیشده نیز الگوی متفاوتی را نسبت به تعداد پروانهها نشان میدهد. منطقه ۲۱ با ثبت بیش از ۱۰ هزار واحد مسکونی پیشبینیشده فاصله قابل توجهی با سایر مناطق دارد که این موضوع ناشی از صدور پروانه برای بلندمرتبهسازی در چندین پروژه بزرگ ساختمانی در این منطقه است. پس از منطقه ۲۱، مناطق ۱۵، ۴، ۱۸ و ۵ بیشترین ظرفیت ساخت واحدهای مسکونی را در سال ۱۴۰۴ داشتهاند. در مقابل، مناطق ۲۲، ۹، ۱۱ و ۱۲ کمترین تعداد واحدهای مسکونی پیشبینیشده را به خود اختصاص دادهاند. مقایسه تعداد پروانهها با تعداد واحدهای پیشبینیشده نشان میدهد صرفاً تعداد پروانه، معیار مناسبی برای سنجش حجم ساختوساز نیست؛ زیرا در برخی مناطق، تعداد محدودی پروانه میتواند مربوط به پروژههای بزرگ و پرتراکم باشد و در نتیجه سهم قابل توجهی از واحدهای مسکونی آینده را به خود اختصاص دهد. بررسی روند فصلی صدور پروانههای ساختمانی از زمستان ۱۴۰۰ تا زمستان ۱۴۰۴ نشان میدهد ساختوساز در کشور از یک الگوی نسبتاً فصلی پیروی میکند. در اغلب سالها تعداد پروانههای صادرشده در فصل زمستان نسبت به سایر فصلها افزایش یافته و به نوعی اوج فعالیت صدور مجوزهای ساختمانی محسوب میشود؛ که این امر ناشی از برنامهریزی سازندگان برای آغاز پروژههای عمرانی در ابتدای سال بعد و تکمیل فرآیندهای اداری تا پایان سال باشد. با این حال، زمستان ۱۴۰۴ برخلاف این الگوی معمول، نتوانسته به سطح زمستانهای سالهای قبل برسد. اگرچه همچنان نسبت به تابستان همان سال تعداد پروانههای بیشتری صادر شده، اما فاصله قابل توجه آن با زمستان ۱۴۰۳ نشان میدهد شتاب ساختوساز کاهش یافته و رونق فصلی صدور پروانه نیز تضعیف شده است. تداوم این روند میتواند در سالهای آینده بر میزان عرضه واحدهای مسکونی اثرگذار باشد؛ زیرا کاهش صدور پروانه ساختمانی معمولاً با یک وقفه زمانی خود را در کاهش پروژههای تکمیلشده و ورود واحدهای جدید به بازار مسکن نشان میدهد. جمعبندی نرخ روز آمارها حاکی از افت شدید فعالیتهای ساختوساز در زمستان ۱۴۰۴ است که با کاهش ۳۷.۴ درصدی پروانههای ساختمانی و ۴۳.۵ درصدی واحدهای پیشبینیشده همراه بوده است. این روند نزولی، که برخلاف الگوی فصلی معمول زمستانها رخ داده، میتواند در آینده به کاهش عرضه واحدهای مسکونی جدید در بازار منجر شود. توزیع ساختوساز در تهران نیز نابرابر بوده و مناطق با بافت فرسوده سهم بیشتری از پروانهها را به خود اختصاص دادهاند، در حالی که مناطق با پروژههای بزرگ، بیشترین تعداد واحدهای مسکونی پیشبینیشده را ثبت کردهاند.
