نگرانی کشورهای خلیج فارس از ورود اسرائیل به درگیری‌های منطقه‌ای

به گزارش نرخ روز، در شرایطی که تبادل آتش میان ایالات متحده و ایران مجدداً شدت یافته است، اسرائیل در حال حاضر به ظاهر از ورود مستقیم به جنگ خودداری کرده است. به نظر می‌رسد که ایالات متحده، دولت‌های عرب خلیج فارس و حتی خود اسرائیل در این مقطع زمانی با این رویکرد موافق هستند. مقامات آمریکایی و منطقه‌ای ابراز نگرانی کرده‌اند که ورود مجدد اسرائیل به این درگیری‌ها، در شرایطی که تلاش‌ها برای کسب امتیازات دیپلماتیک و جلوگیری از وقوع یک جنگ تمام‌عیار در جریان است، می‌تواند عامل اخلال‌گری باشد. افراد مطلع از این موضوع گفته‌اند که واشنگتن از اسرائیل خواسته است فعلاً از این درگیری کنار بماند. طبق یک ارزیابی اطلاعاتی، بعید است که دولت ایران از دور جدید حملات نظامی ایالات متحده تأثیر قابل توجهی بپذیرد یا موضع مذاکراتی خود را نرم‌تر کند. مقامات عرب آگاه از این مذاکرات اظهار داشتند که کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس در حال لابی‌گری با آمریکا هستند تا اطمینان حاصل کنند اسرائیل حملات خود به ایران را از سر نگیرد. به گفته این مقامات، آنها بیم دارند که دخالت اسرائیل با واکنش شدید تهران مواجه شود که احتمالاً زیرساخت‌های انرژی آنها را هدف قرار خواهد داد. این امر همچنین از نظر سیاسی پیوستن کشورهای خلیج فارس به حملات علیه ایران را، در صورت لزوم، برای آنها دشوارتر خواهد کرد. میانجی‌های منطقه‌ای نیز به این تلاش‌ها پیوسته‌اند و استدلال می‌کنند که دخالت اسرائیل بازگشت به مذاکرات صلح را دشوارتر خواهد کرد. به گفته آندریاس کریگ، مدرس ارشد دانشکده مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن: «در حال حاضر، این تشدید تنش نسبتاً محدود است و همه طرف‌ها می‌دانند که مسیری برای بازگشت به میز مذاکره وجود دارد. اگر اسرائیلی‌ها را وارد این ماجرا کند، ممکن است به یک آشفتگی واقعی تبدیل شود.» اهداف جنگی آمریکا و اسرائیل در بهار از یکدیگر فاصله گرفت. ترامپ، به دلیل نگرانی از اینکه اختلال در عرضه انرژی می‌تواند اقتصاد جهان را به سقوط بکشاند، راه‌حل دیپلماتیک را دنبال کرد. مقامات اسرائیلی شکایت کرده‌اند که ترامپ جنگ را خیلی زود متوقف کرد. اما با فروپاشی آتش‌بس موقتی که قرار بود راه را برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات صلح هموار کند، ممکن است تحولات دوباره مطابق با خواسته اسرائیل تغییر مسیر داده باشد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره ایران با وزیران و رؤسای نهادهای امنیتی خود گفت‌وگو کرده است. مقامات و تحلیلگران می‌گویند این رژیم فعلاً از اینکه کنار بایستد و اجازه دهد فشارهای اقتصادی افزایش یابد، خشنود است، اما در صورت مورد حمله قرار گرفتن وارد درگیری خواهد شد. به نظر می‌رسد ایران نیز خواهان این است که اسرائیل را از جنگ دور نگه دارد. تهران حملات خود را بر پایگاه‌های نظامی آمریکا در کویت، بحرین و اردن متمرکز کرده است؛ جایی‌که در پی حمله موشکی به پایگاهی که نیروهای آمریکایی در آن مستقر بودند، دست‌کم دو نظامی آمریکایی کشته شدند. این خطر وجود دارد که درگیری‌ها در منطقه تشدید شوند و اسرائیل را نیز به داخل جنگ بکشاند. انصارالله یمن، که بیش از دو سال است به سوی اسرائیل موشک شلیک می‌کنند، تهدید کرده دریای سرخ را محاصره کند؛ اقدامی که حتی بخش بیشتری از عرضه نفت خلیج فارس را قطع خواهد کرد. همچنین این احتمال وجود دارد که ترامپ برای انجام یک حمله یا عملیات گسترده‌تر به‌منظور پایان دادن به بن‌بست، به کمک اسرائیل نیاز پیدا کند. ترامپ درباره گزینه‌های تشدید درگیری نیز توجیه شده است. به گفته تحلیلگران، اسرائیل به ریاست نتانیاهو، هم‌اینک آماده است که از موضع نظامی خود عقب‌نشینی کند. گزارش شده است که او به‌صورت علنی و خصوصی شکایت کرده که غریزه نتانیاهو برای تشدید تنش، تلاش‌های او برای پایان دادن به درگیری‌ها در غزه، لبنان و ایران را پیچیده کرده است. به گفته فردی که اظهارات ترامپ را شنیده، او به مشاوران خود گفته هیچ‌کس نمی‌تواند از پس نتانیاهو برآید؛ کسی که به گفته ترامپ می‌خواهد «همه را بمباران کند.» الیزابت تسورکوف، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مؤسسه نیو لاینز برای راهبرد و سیاست، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، گفت: «برداشت در دولت ترامپ این است که اسرائیل یک عنصر کنترل‌ناشدنی است. هم‌اینک منطق این است که تنش تشدید نشود و وقتی بازیکنی را که یک عنصر کنترل‌ناشدنی است وارد این ترکیب می‌کنید، کنترل اوضاع را از دست می‌دهید». به گفته ارز وینر، کارشناس مسائل منطقه‌ای، تهدید حمله اسرائیل که فعلاً به‌عنوان یک گزینه ذخیره نگه داشته شده است، به آمریکا اهرم فشاری می‌دهد که در تلاش برای احیای توافقی با ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز و پیشبرد مذاکرات هسته‌ای است. کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس در حال بررسی این موضوع هستند که آیا حملات مداوم ایران و کنترل این کشور بر تنگه هرمز ممکن است پای آنها را به جنگ بکشاند یا خیر. به گفته تحلیلگران، بیشتر این کشورها تمایلی ندارند این‌گونه به نظر بیاید که در حال جنگیدن در کنار اسرائیل هستند. در همین رابطه شبکه خبری سی‌ان‌ان از سه منبع اسرائیلی نقل می‌کند که اسرائیل درحالی‌که نیروهایش در بالاترین سطح آماده‌باش قرار دارند، در حال تدوین طرح‌های عملیاتی برای تشدید بیشتر درگیری میان آمریکا و ایران است، اما فعلاً در حاشیه باقی مانده و برنامه فوری برای پیوستن به جنگ ندارد. این منابع گفتند که اسرائیل در دور تازه درگیری‌ها که در اوایل ژوئیه، پس از حملات ایران در تنگه هرمز آغاز شد، مستقیماً مشارکت نداشته و واشنگتن نیز تاکنون از اسرائیل نخواسته وارد این کارزار شود. یکی از منابع گفت اگر ترامپ تصمیم بگیرد حملات را به‌طور قابل‌توجهی گسترش دهد و از اسرائیل بخواهد به جنگ بپیوندد، «ما آماده خواهیم بود.» به گفته یکی دیگر از این منابع، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شامگاه دوشنبه یک نشست محدود امنیتی تشکیل داد تا آخرین تحولات مربوط به ایران را بررسی کند. در این نشست، سناریوهای احتمالی‌ای مورد بحث قرار گرفت که در آنها چه‌بسا اسرائیل به درگیری کشیده شود: پیوستن به جنگ به درخواست واشنگتن؛ اقدامی از سوی ایران که واکنش تلافی‌جویانه اسرائیل را در پی داشته باشد؛ یا حمله پیش‌دستانه اسرائیل برای خنثی کردن آنچه این کشور یک تهدید قریب‌الوقوع تلقی می‌کند. ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، روز یکشنبه بر آمادگی ارتش تأکید کرد. او گفت: «ما برای بازگشت فوری به جنگ آماده‌ایم و با قدرتی عظیم علیه هر کسی که به ما آسیب برساند، اقدام خواهیم کرد.» با وجود افزایش سطح آماده‌باش، یکی از منابع گفت که اسرائیل از ادامه وضعیت موجود خشنود است: در حاشیه ماندن درحالی‌که آمریکا و ایران همچنان به تبادل حملات ادامه می‌دهند و از دستیابی به توافق هسته‌ای فاصله زیادی دارند و فشار اقتصادی همچنان در حال افزایش است. یکی از منابع گفت ارزیابی اسرائیل این است که حملات اخیر آمریکا به پل‌های داخل ایران ضربه قابل‌توجهی به شبکه‌های حمل‌ونقل و تجارت این کشور وارد کرده است. یک مقام ارشد اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفت احتمال تشدید حملات در تنگه هرمز و کشیده شدن اسرائیل به دور تازه درگیری‌ها طی روزهای اخیر افزایش یافته است، هرچند شرایط همچنان سیال است، زیرا اسرائیل تلاش‌های میانجی‌گرانه منطقه‌ای برای فروکش کردن بحران را از نزدیک دنبال می‌کند. این مقام گفت: «اوضاع پویاست» و خاطرنشان کرد که برخی چهره‌ها در حلقه نزدیک به ترامپ برای جلوگیری از تشدید گسترده‌تر تنش، بر دیپلماسی فشار می‌آورند. یکی دیگر از مقام‌های اسرائیلی گفت اگر اسرائیل در نهایت وارد جنگ شود، تلاش خواهد کرد اهداف با ارزش بالایی را هدف قرار دهد، به‌ویژه زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای؛ اهدافی که اسرائیل از زمان کارزار ماه مارس خواهان حمله به آنها بوده، اما ترامپ مانع آن شده است. او گفت: «اینها اهدافی هستند که می‌توانند سرنوشت جنگ را رقم بزنند، اما همزمان خطر بزرگی برای کشورهای خلیج فارس و قیمت نفت به همراه دارند و آمریکایی‌ها تا این لحظه نخواسته‌اند چنین ریسکی را بپذیرند». یکی از منابع گفت نتانیاهو در حال بررسی سفر به آمریکا در هفته آینده برای شرکت در مراسم تشییع سناتور لیندسی گراهام است و در حال بررسی امکان ترتیب دادن دیداری با ترامپ همزمان با این سفر است. جمع‌بندی نرخ روز کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و ایالات متحده نگرانند که ورود اسرائیل به درگیری‌های جاری میان آمریکا و ایران، تلاش‌های دیپلماتیک را مختل کرده و به تشدید تنش‌ها منجر شود. این کشورها بیم دارند که دخالت اسرائیل، واکنش شدید ایران را در پی داشته باشد که می‌تواند زیرساخت‌های انرژی آنها را هدف قرار دهد و بازگشت به مذاکرات صلح را دشوارتر کند. اسرائیل در حال حاضر از ورود مستقیم به جنگ خودداری کرده، اما در صورت حمله یا درخواست واشنگتن، آماده پیوستن به درگیری است و اهدافی مانند زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای را در نظر دارد. این اهداف می‌توانند سرنوشت جنگ را رقم بزنند، اما خطرات بزرگی برای منطقه و قیمت نفت به همراه دارند.