حملات به تاسیسات سیا در منطقه؛ گمانهزنیها درباره نقش احتمالی روسیه در هدفگیری آمریکا
به گزارش نرخ روز، در پی تبادل آتشهای اخیر میان ایران و ایالات متحده، ایران موفق به هدف قرار دادن اهداف دقیقی در برخی کشورهای منطقه، بهویژه در اردن، شده است. همزمان، فشارهای ناشی از جنگ اوکراین بر روسیه، این تحلیل را تقویت میکند که مسکو انگیزه کافی برای کمک به گرفتار شدن ایالات متحده در منطقه را دارد.چهار فرد آگاه از اطلاعات آمریکا اظهار داشتند که حملات پهپادی ایران به تاسیسات سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در منطقه خلیج فارس، تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا را بر آن داشته است تا بررسی کنند که آیا روسیه با ارائه اطلاعات هدفیابی یا فناوری پیشرفته پهپادی به ایران کمک کرده است یا خیر.هدف ایران از این اقدامات، افزایش هزینه ادامه درگیری برای آمریکا است، با این امید که ایالات متحده از تهدیدهای خود برای تشدید جنگ عقبنشینی کرده و توافقی را مورد مذاکره مجدد قرار دهد که کنترل تنگه هرمز را در اختیار تهران باقی بگذارد.این افراد که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، گفتند که مقامهای اطلاعاتی آمریکا هنوز به نتایج قطعی درباره دخالت احتمالی روسیه در حملات به تاسیسات سیا نرسیدهاند. با این حال، اثربخشی و دقت ظاهری حملات، و همچنین حمایت فنی گستردهتر روسیه از ایران، به عنوان شواهد احتمالی مطرح شدهاند.پیش از این گزارش شده بود که روسیه در حملات ایران به اهداف آمریکایی در منطقه خلیج فارس بهطور کلی، اطلاعات هدفیابی و دیگر حمایتها را در اختیار ایران قرار داده است؛ اما تحقیقات جامعه اطلاعاتی آمریکا درباره دخالت احتمالی روسیه در حمایت از حملات به تاسیسات سیا پیشتر علنی نشده بود.دستکم دو پایگاه سیا در ماه مارس هدف حمله قرار گرفتند. یکی از این تاسیسات، ایستگاه سیا در عربستان سعودی بود که در سفارت آمریکا در ریاض قرار دارد و سایت دیگری نیز در شرق عراق واقع شده بود. برخی منابع گفتند سایتهای دیگری از سیا نیز هدف قرار گرفتهاند، اما جزئیاتی ارائه نکردند.یک یادداشت داخلی از یک سازمان اطلاعاتی غربی، که یک مقام منطقهای دارای دسترسی به این سند آن را توصیف کرده است، به این نتیجه رسید که روسیه احتمالاً در هدفگیری تاسیسات سیا در منطقه نقش داشته است. این مقام درباره این یادداشت به شرطی صحبت کرد که نویسندگان دقیق آن فاش نشوند.دو مقام غربی در منطقه خلیج فارس که در جریان گزارشهای اطلاعاتی قرار گرفته بودند، گفتند تحلیلگران بر این باورند که حمله در عربستان شامل دو فروند پهپاد شاهدِ ارتقایافته روسیه بوده است. آنها گفتند یکی از این پهپادها بخشی آسیبپذیر از نمای بیرونی سفارت را سوراخ کرد و پهپاد دوم از این شکاف عبور کرده و منفجر شد. هیچ کشته یا زخمی گزارش نشد.با توجه به روابط نزدیک روسیه و ایران، کمک روسیه به ایران سابقهای طولانی دارد؛ اما هدفگیری مشخص سایتهای حساس سیا نشان میدهد که مسکو ممکن است آمادگی داشته باشد برای مختل کردن عملیات آمریکا گامهای بیشتری بردارد؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن برای پایان دادن به جنگ ایران با دشواری روبهرو است.نگرانیها در واشنگتن درباره اینکه روسیه ممکن است اطلاعات هدفیابی را در اختیار ایران قرار دهد، پس از حملات این آخر هفته به یک پایگاه هوایی آمریکا در اردن افزایش یافت؛ جایی که ایران با موشکهای بالستیک پادگانهای ارتش را هدف قرار داد و دو سرباز را کشت.دو مقام غربی در منطقه گفتند روسیه به ایران کمک کرده است توانایی پهپادهای شاهد این کشور برای رسیدن به اهداف را بهبود دهد و تحلیلگران نیز مظنون هستند که ایران در حمله خود در ریاض از همین نسخهها استفاده کرده است.یک منبع دیگر ادعا کرد روسیه با در اختیار گذاشتن یک سامانه ناوبری ماهوارهای به نام کومتا-ام به تهران کمک کرده است دقت پهپادهای شاهد-۱۳۶ خود را افزایش دهد؛ سامانهای که به گفته کارشناسان، بسیار دقیقتر از سامانهای است که ایران تولید کرده است و دشوارتر میتوان آن را مختل کرد. پیش از این گزارش شده بود که روسیه سامانه کومتا-ام را در اختیار ایران قرار داده است. کرملین این گزارش را تکذیب کرد و آن را «اخبار جعلی» خواند.تاسیسات سیا در خارج از کشور شامل دفاتر اصلی این سازمان در کشورهای مختلف است که بهطور سنتی در سفارتخانهها مستقر هستند و «ایستگاه» نامیده میشوند. علاوه بر این، سیا دفاتر، خانههای امن، مراکز لجستیکی و سایتهایی را که در عملیاتهای نظارتی یا دیگر عملیاتها مورد استفاده قرار میگیرند، نیز در اختیار دارد. مکان این سایتها از اسرار بهشدت محافظتشده است.منابع از افشای تعداد دقیق یا مکان تاسیسات سیا که هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفتهاند خودداری کردند. یک منبع تعداد آنها را «بیش از یک و کمتر از یک دوجین» اعلام کرد. منبع دوم گفت چندین تاسیسات هدف قرار گرفتهاند.منابع گفتند تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی این موضوع بودهاند که آیا ایران برای حمله به سفارت به اطلاعات هدفیابی روسیه متکی بوده است یا خیر.بااینحال، همچنان تردیدهایی وجود دارند. برخی منابع هشدار دادند که ممکن است ایران در مجموع سفارت آمریکا را هدف قرار داده و بهطور تصادفی ایستگاه سیا را مورد اصابت قرار داده باشد.به گفته منابع، برخی تحلیلگران به این نتیجه رسیدهاند که به جز روسیه، کشورهای معدودی توانایی دستیابی به چنین اطلاعات حساس هدفیابی و همچنین انگیزه تبدیل آن به سلاح علیه آمریکا را دارند.دانیل هافمن، رئیس پیشین ایستگاه سیا و افسر عملیات مخفی، گفت با توجه به مشارکت راهبردی نزدیک میان مسکو و تهران، کمک روسیه به ایران برای هدف قرار دادن تاسیسات سیا تعجبآور نخواهد بود. او گفت: «آنها در تلاش برای کاهش یا از بین بردن کامل نفوذ آمریکا در حوزههای نفوذی که خودشان تعیین کردهاند، منافع مشترکی دارند.»در رابطه با هدفگیری پایگاههای نظامی و ایستگاههای اطلاعاتی ایالات متحده در منطقه، گزارشها جزئیات تازهای درباره حملات ایران به اهداف آمریکایی در جریان تازهترین دور تشدید درگیریها آشکار میکنند. حملات ایران به ۹ موقعیت آمریکایی در سراسر خاورمیانه طی دو هفته پس از فروپاشی آتشبس نشان میدهد که این کشور همچنان توانایی وارد کردن خسارت به اهدافی دقیق را دارد.یک تحلیل بصری از پایگاههای نظامی آمریکا و دیگر اماکن نشان داد که این حملات به محلهای اسکان و مناطق کاری، پناهگاههای پهپادها، سامانههای راداری و دیگر سازهها خسارت وارد کردهاند.چهار مورد از این اماکن، از جمله پایگاه هوایی موفق السلطی، پیشتر نیز در ماههای نخست جنگ هدف حمله قرار گرفته بودند؛ زمانی که ایران در مجموع ۱۸ پایگاه نظامی مورد استفاده آمریکا در هفت کشور را هدف قرار داد. تعیین میزان خسارت واردشده به پایگاههای نظامی آمریکا به دلیل کمبود تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا از این منطقه با دشواری روبهرو بوده است. دولت از شرکتهای بزرگ ارائهدهنده تصاویر ماهوارهای آمریکا خواسته است تصاویر را منتشر نکنند، رویهای دیرینه که پیش از دولت ترامپ نیز وجود داشته است و دلیل آن را خطرات متوجه نیروهای آمریکایی عنوان کرده است.اما مکان پایگاهها برای عموم شناختهشده است و ایران نیز بهطور منظم و گسترده تصاویری از حملات خود به این پایگاهها و دیگر اهداف آمریکایی را بهعنوان بخشی از تلاشهای تبلیغاتی خود منتشر میکند.خسارات با استفاده از طیف گستردهای از شواهد بصری ارزیابی شد؛ از جمله تصاویر ماهوارهای ایرانی که با استفاده از ویدئوهای ضبطشده از داخل مکانهای مورد حمله راستیآزمایی شدند؛ و همچنین عکسها و تصاویر ماهوارهای با وضوح پایینتر از ناسا و آژانس فضایی اروپا.یک سخنگوی وزارت دفاع گفت: «به دلایل امنیت عملیاتی، این وزارتخانه از اظهارنظر درباره تصاویر ماهوارهای خودداری میکند» و افزود: «از آنجا که تحقیقات درباره حادثه در اردن همچنان در جریان است، در حال حاضر چیزی برای اعلام نداریم.»در روزهای منتهی به حمله مرگبار، ایران دستکم یک بار دیگر این پایگاه را هدف قرار داده بود. تصاویر ماهوارهای نشان دادند که یک آشیانه فرودگاهی در فاصله زمانی بین روز چهارشنبه تا صبح جمعه منهدم شده است.پس از حملات شامگاه جمعه، ویدئویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در آن دیده میشود یک پرتابه در نزدیکی چند ساختمان که شبیه واحدهای مسکونی پیشساخته هستند منفجر میشود. مشخص نیست که آیا این همان انفجاری بوده که سربازان را کشته است یا خیر و همچنین معلوم نیست سلاحهای مورد استفاده موشک بودهاند، پهپاد یا ترکیبی از هر دو. در یک لحظه، به نظر میرسد فردی که در حال فیلمبرداری است، درحالیکه آوار از آسمان فرو میریزد، به داخل یک پناهگاه عقبنشینی میکند.هیچ ویدئویی در دسترس نیست که نشان دهد آیا سامانههای دفاع هوایی پایگاه فعال شدهاند یا خیر. عکسی نیز اندکی پس از حمله منتشر شد که تعدادی سازه در حال سوختن را نشان میدهد. منبع اصلی هر دو تصویر و ویدئو که راستیآزمایی شده است، مشخص نیست، اما به احتمال زیاد آنها را کارکنان مستقر در پایگاه ثبت کردهاند.ایران بعداً چندین تصویر ماهوارهای منتشر کرد که نشان میداد دستکم ۲۰ سازه بهطور کامل یا جزئی تخریب شدهاند. افزون بر حمله به منطقهای که به نظر میرسد محل اسکان بوده است، حملات ایران به دو آشیانه و سه پناهگاه پهپاد در این پایگاه هوایی نیز خسارت وارد کرد.ایران همچنین تاور ۲۲، یک پاسگاه نظامی آمریکا در مرز شمالی اردن با سوریه، را هدف قرار داد. تخریب این محل برای نخستین بار در تصاویر ماهوارهای با وضوح پایین اروپایی که روز دوشنبه ثبت شده بودند، قابل مشاهده بود و این تصاویر به تأیید بازه زمانی حمله کمک کردند. روز بعد، رسانههای ایرانی تصویری ماهوارهای با وضوح بالاتر منتشر کردند که بهوضوح نشان میداد یکی از سازههای این پاسگاه تخریب شده است.ویدئویی که روز سهشنبه از منبعی ناشناس در تلگرام منتشر شد، اما راستیآزمایی شده است، ساختمانی را در تاور ۲۲ نشان میداد که به تلی از آوار تبدیل شده بود. بخش جنوبی این سازه با خاک یکسان شده بود.یک مقام آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن برای گفتوگو درباره مسائل عملیاتی صحبت کرد، گفت تعداد اندکی از نیروها در این حمله زخمی شدند. این مقام گفت جراحات آنها جدی نبوده و نیروها پس از دریافت درمان به خدمت بازگشتند. در سال ۲۰۲۴، یک حمله پهپادی به این پاسگاه که آمریکا اعلام کرد توسط یک گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران انجام شده است، سه نیروی نظامی آمریکایی را کشت.فرودگاه بینالمللی ملک حسین اردن که ارتش آمریکا در آن حضور دارد، نیز هدف حمله قرار گرفت و آشیانهها و یک سامانه راداری در دو پایگاه هوایی دیگر این کشور نیز مورد اصابت قرار گرفتند.تصاویر ماهوارهای ایران را که نشان میدهند یک سامانه راداری در پایگاه هوایی احمد الجابر در کویت در حوالی ۲۰ ژوئیه منهدم شده است، راستیآزمایی شد؛ تنها شش ماه پس از آنکه ساخت این سامانه به پایان رسیده بود.بیشتر حملات در اوایل جنگ، زیرساختهای نظامی مانند سامانههای راداری، مجتمعهای دفاع هوایی و آشیانههای هواپیما را هدف قرار دادند. بااینحال، برخی حملات تاسیسات مربوط به کارکنان را هدف گرفتند؛ از جمله حملهای به یک مرکز فرماندهی موقت در کویت که در ماه مارس شش سرباز آمریکایی را کشت.در ماه آوریل، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، به یک کمیته کنگره گفت که برای حفاظت از نیروهای نظامی آمریکا در پایگاههای خلیج فارس، «تمام اقدامات ممکن» انجام شده است.جمعبندی نرخ روزحملات اخیر ایران به تاسیسات آمریکا در منطقه، از جمله پایگاههای سیا، سوالاتی را درباره دقت و اثربخشی این حملات و نقش احتمالی روسیه در پشتیبانی فنی و اطلاعاتی مطرح کرده است. تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی این فرضیه هستند که مسکو ممکن است با ارائه اطلاعات هدفیابی یا فناوری پیشرفته پهپادی به ایران، به دنبال افزایش درگیریها و گرفتار کردن واشنگتن در خاورمیانه باشد. این گمانهزنیها در حالی مطرح میشود که ایران توانایی خود را در وارد آوردن خسارت به اهداف دقیق نظامی و اطلاعاتی آمریکا در منطقه نشان داده است.
