همتی: درآمد واقعی ایرانیان در ۱۳ سال تقریباً نصف شده است

به گزارش نرخ روز، همتی با اشاره به تلاش دشمنان برای ایجاد بی‌ثباتی اقتصادی، هدف این اقدامات را کاهش تاب‌آوری اقتصاد ایران دانست و تأکید کرد که کشور از این مقطع نیز عبور خواهد کرد. وی با بررسی عملکرد اقتصادی در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳، بیان داشت که اگرچه اقتصاد ایران در این دوره رشد مثبت را تجربه کرده، اما این رشد عمدتاً بر پایه افزایش صادرات نفت شکل گرفته و از این رو، پایداری لازم را ندارد.او تصریح کرد که رشد اقتصادی زمانی پایدار خواهد بود که بر سرمایه‌گذاری، ارتقای بهره‌وری و توسعه ظرفیت‌های تولیدی استوار باشد، نه بر افزایش درآمدهای نفتی. وی با اشاره به منفی شدن تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سه فصل نخست سال ۱۴۰۴ و ثبت رشد منفی ۱۳ درصدی در فصل سوم، هشدار داد که استمرار کاهش سرمایه‌گذاری، ظرفیت رشد اقتصاد ایران را در سال‌های آینده محدود خواهد کرد.به گفته همتی، جنگ، افزایش نااطمینانی، محدودیت صادرات نفت، ناترازی انرژی و رشد هزینه تأمین مالی، از مهم‌ترین عواملی هستند که تصمیم بنگاه‌ها برای سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار داده‌اند. وی افزود تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد هر زمان درآمدهای نفتی افزایش یافته، تمرکز سیاست‌گذاری از سرمایه‌گذاری و بهره‌وری به سمت اتکای بیشتر به منابع نفتی تغییر کرده است.همتی در ادامه با اشاره به کاهش رفاه خانوارها، تأکید کرد نباید افت قدرت خرید مردم را صرفاً به تورم نسبت داد. به گفته وی، بخش مهمی از این کاهش ناشی از افت درآمد واقعی سرانه است. او با استناد به شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI) اعلام کرد درآمد واقعی سرانه کشور بر پایه قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰، از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به حدود ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته؛ موضوعی که به معنای تقریباً نصف شدن درآمد واقعی هر ایرانی طی ۱۳ سال و بازگشت سطح رفاه به دهه ۱۳۷۰ است.رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه مأموریت اصلی این نهاد کنترل تورم است، گفت مهار تورم به‌تنهایی موجب افزایش رفاه نخواهد شد و بازسازی قدرت خرید مردم تنها از مسیر رشد تولید، سرمایه‌گذاری، بهره‌وری و ایجاد اشتغال مولد امکان‌پذیر است. او همچنین خاطرنشان کرد دستیابی به سرمایه‌گذاری و رشد پایدار نیز بدون ثبات اقتصاد کلان امکان ندارد.همتی در ادامه با اشاره به اینکه بانک مرکزی منشأ شوک‌هایی مانند تحریم، جنگ یا کاهش درآمدهای ارزی نیست، تصریح کرد مسئولیت این نهاد جلوگیری از تبدیل این شوک‌ها به تورم مزمن و بی‌ثباتی پایدار در اقتصاد است.وی توضیح داد کاهش درآمدهای ارزی و تضعیف رابطه مبادله در سال‌های اخیر، قدرت خرید خارجی اقتصاد ایران را به‌شدت کاهش داده و نسبت رابطه مبادله درآمدی کشور نسبت به سال ۱۳۹۰ به حدود یک‌ششم رسیده است؛ موضوعی که توان واردات کالا، مواد اولیه و خدمات را محدود کرده و فشار مضاعفی بر بازار ارز و تورم وارد آورده است.رئیس کل بانک مرکزی، ریشه اصلی تورم مزمن را شکاف میان مطالبات دولت، بنگاه‌ها و خانوارها با ظرفیت واقعی اقتصاد دانست و گفت زمانی که این مطالبات بدون منابع پایدار و از طریق گسترش ترازنامه شبکه بانکی تأمین شود، خلق نقدینگی به فرآیندی دائمی تبدیل شده و تورم تداوم می‌یابد.وی در تشریح نقش نظام بانکی اظهار کرد بانک‌های سالم منابع را بر مبنای اعتبارسنجی و فعالیت‌های مولد تخصیص می‌دهند، اما بانک‌های ناسالم با تمدید تسهیلات غیرقابل وصول، تأمین مالی اشخاص مرتبط و پنهان کردن زیان‌ها، بدون افزایش ظرفیت تولید، نقدینگی جدید خلق می‌کنند. همتی اعلام کرد اصلاح ناترازی بانک‌ها در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفته و پس از آغاز اصلاح ساختار بانک سپه، سایر بانک‌ها نیز به‌تدریج وارد این فرآیند خواهند شد. به گفته وی، بانک‌های قابل اصلاح بازسازی می‌شوند و در صورت غیرقابل اصلاح بودن، ادغام یا منحل خواهند شد.همتی همچنین از رشد ۵۶ درصدی نقدینگی نقطه‌به‌نقطه در پایان خرداد خبر داد و توضیح داد بخش قابل توجهی از این افزایش، ناشی از تقویت ذخایر ارزی بانک مرکزی از دی‌ماه گذشته بوده است. وی تأکید کرد در صورت لزوم امکان جمع‌آوری این نقدینگی از طریق فروش ارز وجود دارد، اما در شرایط فعلی اولویت بانک مرکزی تأمین ارز کالاهای اساسی، دارو و نیازهای ضروری کشور است.رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه در شرایط جنگ و تحریم کمبودی در کالاهای اساسی وجود ندارد، گفت اگر در برخی بخش‌ها کمبود مشاهده می‌شود، این مسئله بیشتر به ضعف‌های مدیریتی مربوط است. وی افزود سیاست‌هایی همچون افزایش سپرده قانونی بانک‌ها نیز با هدف ایجاد تعادل میان تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌ها و جلوگیری از خلق بی‌ضابطه پول اجرا شده و منابع حاصل به‌صورت هدفمند در اختیار واحدهای تولیدی و آسیب‌دیده قرار می‌گیرد.همتی همچنین تأکید کرد بانک مرکزی اجازه نخواهد داد فشارهای ناشی از جنگ، اصلاحات ارزی یا نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش، به رشد بی‌ضابطه ترازنامه بانک‌ها و تشدید تورم منجر شود. به گفته وی، اضافه‌برداشت بانک‌ها به‌صورت روزانه رصد می‌شود و در صورت تخلف، مدیران بانکی با برخوردهای نظارتی و سلب صلاحیت مواجه خواهند شد.وی در ادامه اصلاح نظام بانکی را بدون انضباط مالی دولت غیرممکن دانست و گفت انتقال تعهدات بدون پشتوانه دولت به شبکه بانکی، حتی بانک‌های سالم را نیز دچار ناترازی خواهد کرد. به اعتقاد او، مهار پایدار تورم مستلزم اجرای هم‌زمان انضباط بودجه‌ای، اصلاح نظام بانکی و سیاست پولی منسجم است.رئیس کل بانک مرکزی در بخش پایانی سخنان خود با تشریح سیاست ارزی کشور، تأکید کرد نظام ارزی ایران بر پایه «شناور مدیریت‌شده» اداره می‌شود و تثبیت دستوری نرخ ارز در بلندمدت امکان‌پذیر نیست. وی اظهار کرد اجرای سیاست جدید ارزی موجب کاهش تقاضای روزانه ارز از حدود یک میلیارد و ۱۵۰ میلیون دلار به سطحی متعادل شده و در شرایط کنونی نیازهای ارزی کشور به‌طور کامل تأمین می‌شود.همتی با اشاره به تفاوت نرخ‌های ارز گفت محدودیت‌های ناشی از تحریم، هزینه‌های انتقال، تفاوت نوع معاملات و محدودیت حساب سرمایه، مانع یکسان‌سازی کامل نرخ ارز شده است. وی همچنین از افزایش چند میلیارد دلاری ذخایر ارزی بانک مرکزی طی ماه‌های اخیر خبر داد و افزود در دوره تشدید محدودیت‌های تجاری و جنگ، علاوه بر تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو، بیش از ۴.۵ میلیارد دلار نیز به ذخایر ارزی کشور افزوده شده است.او در پایان با انتقاد از سیاست تثبیت غیرواقعی نرخ ارز، خاطرنشان کرد ادامه این سیاست از سال ۱۴۰۲ تا سال گذشته حدود ۷.۵ میلیارد دلار تعهد ارزی برای کشور ایجاد کرده و زمینه بروز تنش در بازار ارز را فراهم آورده است. همتی تأکید کرد رشد سرمایه‌گذاری، افزایش درآمد واقعی مردم و دستیابی به توسعه اقتصادی، در کنار اصلاحات داخلی، نیازمند کاهش محدودیت‌های تجاری و رفع تحریم‌هاست و بیان واقعیت‌های اقتصاد به معنای نبود برنامه نیست، بلکه هدف اصلی حفظ تاب‌آوری اقتصاد و مدیریت کشور در شرایط دشوار کنونی است.جمع‌بندی نرخ روزهمتی، رئیس کل بانک مرکزی، با تأکید بر کاهش تقریباً ۵۰ درصدی درآمد واقعی سرانه ایرانیان طی ۱۳ سال، رشد اقتصادی متکی بر نفت را ناپایدار دانست. وی ریشه تورم مزمن را شکاف میان مطالبات و ظرفیت واقعی اقتصاد و ناترازی بانک‌ها معرفی کرد. او همچنین بر لزوم انضباط مالی دولت و اصلاح نظام بانکی برای مهار پایدار تورم تأکید کرد و سیاست ارزی کشور را «شناور مدیریت‌شده» خواند.