ایران از جمع ۱۰ فولادساز برتر جهان خارج شد؛ چالشهای جنگ، انرژی و رقابتپذیری
به گزارش نرخ روز، تولید جهانی فولاد در شش ماه نخست سال جاری میلادی به ۹۳۱.۵ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش اندکی را نشان میدهد. با این حال، تولید ماه ژوئن با رشد ۱.۷ درصدی نسبت به ژوئن ۲۰۲۵ به ۱۵۵.۷ میلیون تن افزایش یافت که حاکی از بازگشت بخش قابل توجهی از صنعت فولاد جهان به مسیر رشد است. در همین حال، ایران با مجموعهای از مشکلات بیسابقه مواجه شده است.
مهمترین عامل در کاهش تولید فولاد ایران، جنگ ۴۰ روزه و حملات به زیرساختهای صنعتی بود که به واحدهای بزرگ فولادی از جمله فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان آسیب رساند. این حملات علاوه بر خسارتهای مستقیم، زنجیره تأمین، حملونقل مواد اولیه، صادرات و برنامههای تولید را نیز مختل کرد و منجر به کاهش ظرفیت عملیاتی برخی واحدها شد.
البته مشکلات صنعت فولاد ایران تنها به جنگ محدود نمیشود. در سالهای اخیر، محدودیتهای مکرر برق و گاز، فرسودگی زیرساختهای انرژی، دشواری تأمین سرمایه برای توسعه، تحریمها و محدودیتهای صادراتی، تولیدکنندگان را با کاهش بهرهوری و افزایش هزینهها روبهرو کرده است. در چنین شرایطی، حتی وقفههای کوتاه در تولید نیز میتواند جایگاه ایران را در رتبهبندی جهانی تحت تأثیر قرار دهد.
در سوی دیگر، رقبای منطقهای با سرعت در حال افزایش ظرفیت تولید خود هستند. ویتنام در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۲۶.۹ درصدی تولید، بیش از ۱۵.۲ میلیون تن فولاد تولید کرد و جایگاه دهم جهان را تثبیت کرد. این رشد نتیجه سرمایهگذاری گسترده در واحدهای فولادی، توسعه صادرات، جذب سرمایه خارجی و دسترسی پایدار به انرژی است؛ عواملی که در سالهای اخیر مزیت رقابتی این کشور را تقویت کردهاند.
از سوی دیگر، چین با وجود کاهش ۳ درصدی تولید و ثبت ۵۰۰ میلیون تن فولاد در نیمه نخست سال، همچنان با فاصله زیاد بزرگترین تولیدکننده جهان باقی مانده است. پس از چین نیز هند، آمریکا، ژاپن، روسیه، کره جنوبی، ترکیه، آلمان، برزیل و ویتنام در میان ۱۰ تولیدکننده نخست قرار دارند.
کارشناسان معتقدند اگرچه جنگ اخیر نقش مهمی در افت تولید فولاد ایران داشته، اما بازگشت به جمع ۱۰ تولیدکننده برتر تنها با جبران خسارتهای ناشی از حملات امکانپذیر نیست. حل ناترازی انرژی، افزایش پایداری شبکه برق و گاز، نوسازی تجهیزات، تسهیل صادرات و حمایت از سرمایهگذاری در زنجیره فولاد، پیششرطهای حفظ جایگاه ایران در بازار جهانی محسوب میشوند.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا خروج ایران از جمع ۱۰ فولادساز برتر جهان یک پیامد موقتی ناشی از جنگ است یا نشانهای از کاهش تدریجی رقابتپذیری صنعت فولاد؟ پاسخ به این سؤال، به سرعت بازسازی واحدهای آسیبدیده، مدیریت بحران انرژی و سیاستگذاری برای حفظ مزیتهای تولید در ماههای آینده بستگی خواهد داشت. اگر این چالشها برطرف نشود، خطر تثبیت جایگاه رقبای جدید و دشوارتر شدن بازگشت ایران به جمع برترین فولادسازان جهان بیش از گذشته خواهد بود.
جمعبندی نرخ روز
صنعت فولاد ایران به دلیل جنگ ۴۰ روزه و حملات به زیرساختهای صنعتی، همراه با چالشهای دیرینهای چون محدودیتهای انرژی و تحریمها، از جمع ۱۰ تولیدکننده برتر جهان خارج شده است. در حالی که تولید جهانی فولاد در حال بازگشت به رشد است و رقبایی مانند ویتنام با سرمایهگذاری و دسترسی پایدار به انرژی جایگاه خود را تثبیت میکنند، بازگشت ایران به این رتبه نیازمند حل ناترازی انرژی، نوسازی تجهیزات و حمایت از سرمایهگذاری است. آینده جایگاه ایران در بازار جهانی فولاد به سرعت واکنش به این چالشها بستگی دارد.
