تورم فراگیر در اقتصاد ایران؛ چرا حذف کالاها دیگر راهگشا نیست؟

به گزارش نرخ روز، بر اساس داده‌های ارائه‌شده از سوی دکتر حسین توکلیان در همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵»، اقتصاد ایران از مرحله تورم‌های مقطعی و بخشی عبور کرده و وارد مرحله‌ای شده است که می‌توان آن را «تورم فراگیر» نامید. در این وضعیت، تقریباً همه ۲۳ گروه اصلی کالاها و خدمات مصرفی، از خوراکی‌ها و مسکن گرفته تا آموزش، حمل‌ونقل و ارتباطات، همزمان با رشد قیمت مواجه‌اند. این تغییر تنها به معنای گران‌تر شدن کالاها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد خانوارها دیگر امکان جابه‌جایی میان کالاها برای کاهش فشار هزینه‌ها را نیز از دست داده‌اند. وقتی همه بازارها همزمان گران می‌شوند، راهکارهایی مانند حذف یا جایگزینی برخی اقلام، اثر چندانی بر کاهش هزینه‌های زندگی نخواهد داشت. نقشه حرارتی تورم نیز نشان می‌دهد از سال ۱۳۹۷ به بعد، دامنه افزایش قیمت‌ها به‌تدریج گسترده‌تر شده و در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تقریباً تمام گروه‌های کالایی و خدماتی را دربر گرفته است. همچنین سهم گروه‌هایی که تورم ماهانه بالای ۳، ۵ و حتی ۱۰ درصد را تجربه می‌کنند، به سطوحی بی‌سابقه رسیده است. زمانی که تورم به پدیده‌ای ساختاری و فراگیر تبدیل می‌شود، کنترل قیمت در چند بازار یا اجرای سیاست‌های مقطعی دیگر پاسخگو نخواهد بود. مهار این روند، نیازمند اصلاحات اساسی در سیاست‌های پولی و مالی و بازگرداندن ثبات به اقتصاد است؛ در غیر این صورت، فشار بر قدرت خرید خانوارها همچنان ادامه خواهد داشت. جمع‌بندی نرخ روز در حال حاضر، اقتصاد ایران با پدیده «تورم فراگیر» روبروست که در آن ۲۳ گروه اصلی کالاها و خدمات همزمان گران می‌شوند. این وضعیت باعث شده تا راهکارهای سنتی خانوارها برای مدیریت هزینه‌ها، مانند حذف یا جایگزینی کالاها، بی‌اثر شود. برای مهار این روند، اصلاحات اساسی در سیاست‌های پولی و مالی و بازگرداندن ثبات به اقتصاد ضروری است.