دوراهی عربستان در دریای سرخ؛ احتمال ورود مصر به درگیریهای منطقهای
به گزارش نرخ روز، دولت مصر تأیید کرده است که یک پهپاد عامل آتشسوزی در دو کشتی گاز در بندر دمیاط بوده است. این در حالی است که ریاض به دنبال ایجاد یک ائتلاف دریایی با مشارکت حدود ۵۰ کشور برای مقابله با انصارالله یمن در دریای سرخ و تنگه بابالمندب است. این نخستین بار است که مقامهای مصری تأیید میکنند آتشسوزی رخداده در نتیجه یک حمله بوده و حادثهای تصادفی نبوده است.
دولت مصر اعلام کرد که تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته و تحقیقات درباره این حادثه و اتخاذ اقدامات لازم برای حفاظت از امنیت ملی مصر ادامه دارد.
یک شرکت بریتانیایی امنیت دریایی پیشتر اعلام کرده بود که یک پهپاد به یک کشتی ذخیرهسازی گاز متعلق به آمریکا در این بندر اصابت کرده است؛ ارزیابی اولیهای که نگرانیها را درباره گسترش درگیریها در خاورمیانه افزایش داد.
سه منبع تجاری مطلع از این حادثه گفتند که پهپاد به کشتی ذخیرهسازی شناور «انرگوس وینتر» اصابت کرده و باعث آتشسوزی شده است؛ آتشی که سپس به کشتی دیگری به نام «گازلاگ سالم» سرایت کرد. یک گروه بریتانیایی مدیریت ریسک دریایی نیز اعلام کرد که «انرگوس وینتر» ظاهراً از سمت راست بدنه خود هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفته و در پی آن آتشسوزی رخ داده که بعداً مهار شد.
هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول این حادثه بوده است؛ حادثهای که اندکی پس از حمله موشکی به نیروهای آمریکایی در اردن و حملات آمریکا و عربستان سعودی به گروههای مسلح مورد حمایت در عراق رخ داد.
مالکیت کشتی «انرگوس وینتر» در اختیار یک شرکت آمریکایی قرار دارد. مدیریت فنی، ایمنی و تجاری آن نیز بر عهده یک شرکت تابعه مستقر در سنگاپور از یک گروه نروژی است.
وزارت نفت مصر اعلام کرد که آتشسوزی در بندر دمیاط بیدرنگ از سوی تیمهای آتشنشانی و نیروهای امنیتی مهار و مدیریت شد و هیچکس در این حادثه کشته یا زخمی نشده است. این وزارتخانه افزود که وزیر نفت برای نظارت بر عملیات واکنش به محل حادثه رفته است.
در رابطه با آخرین تحولات مرتبط با جنگهای منطقهای و دریای سرخ، عربستان سعودی ائتلافی در دریای سرخ برای مقابله با تهدیدهای حوثیها اعلام میکند. حدود ۵۰ کشور برای پیوستن به این ابتکار تحت رهبری عربستان دعوت شدهاند؛ ابتکاری که هدف آن مقابله با تهدیدهای انصارالله علیه کشتیرانی در دریای سرخ و جلوگیری از تکرار اختلالات اخیر در تنگه هرمز است.
انتظار میرود عربستان سعودی بهمنظور پیشگیری از اقدامات برای محدود کردن تردد از تنگه بابالمندب، از تشکیل یک ائتلاف نظامی چندملیتی تازه در دریای سرخ خبر دهد. به گفته دو منبع دیپلماتیک ارشد و یک مقام ارشد آمریکایی، این ابتکار تحت رهبری عربستان ممکن است از روز پنجشنبه، یعنی مهلتی که برای حدود ۵۰ کشور، از جمله ایالات متحده، پاکستان، مصر و ترکیه، برای اعلام مشارکت خود تعیین شده، اعلام شود.
منابع گفتند کشورهای ساحلی دریای سرخ که در مرکز این طرح قرار دارند، از جمله مصر و سودان، با مشارکت در این ائتلاف موافقت کردهاند و جیبوتی و سومالی نیز به آنها خواهند پیوست.
بااینحال، حمایت آمریکا برای موفقیت واقعی این ابتکار حیاتی تلقی میشود. یک منبع مطلع از مذاکرات گفت واشنگتن هنوز تصمیمی درباره پیوستن به این ائتلاف نگرفته است. قرار است مقر این ائتلاف در ریاض باشد و تحت فرماندهی عربستان فعالیت کند.
فرانسه، آلمان و ایتالیا از جمله کشورهایی هستند که منتظر پاسخ ایالات متحدهاند. یکی از مقامها گفت: «همه منتظرند ببینند آمریکا چه موضعی میگیرد. بدون تجهیزات و توانمندیهای واقعی، این ابتکار راه به جایی نخواهد برد.»
دو مقام پیشین دفاعی آمریکا گفتند که سنتکام هماینک بر اجرای محاصره دریایی متمرکز است و به همین دلیل ممکن است در شرایط کنونی تمایلی به انتقال نیروهای خود به سمت یمن نداشته باشد. یک منبع گفت امارات متحده عربی هنوز به ائتلاف تازه دعوت نشده است. پاکستان و بنگلادش هر دو دعوتنامه دریافت کردهاند.
قطر، بحرین و کویت نیز به این ائتلاف دعوت شدهاند و انتظار میرود به آن بپیوندند. عمان نیز که دعوت شده است، نقش میانجیگرانه خود در مذاکرات را بسیار مهم میداند؛ بنابراین بعید است با پیوستن به ساختاری که بهعنوان اقدامی در برابر تلقی خواهد شد، این جایگاه را به خطر بیندازد.
ترکیه، که یکی از اعضای مهم ناتو و یک قدرت نظامی رو به رشد است، نیز بعید است تمایل داشته باشد از عربستان سعودی دستور بگیرد؛ کشوری که تا سال ۱۹۱۸ تحت حکومت عثمانی قرار داشت.
منابع گفتند تلاش عربستان فوریت بیشتری پیدا کرده است، زیرا ریاض میکوشد از تکرار محاصره مؤثر تنگه هرمز، این بار در تنگه بابالمندب و به دست متحدان حوثی، جلوگیری کند؛ تنگهای که یکی از گلوگاههای حیاتی کشتیرانی جهانی و پیونددهنده دریای سرخ به خلیج عدن است.
این ابتکار بر تلاشهای دیپلماتیک پیشین، از جمله شورای دریای سرخ تحت رهبری عربستان، بنا شده است؛ شورایی که در سال ۲۰۲۰ تشکیل شد و هشت کشور ساحلی دریای سرخ را گرد هم آورد.
در همین رابطه، عربستان سعودی با اکراه وارد جنگ آمریکا و شد. وزارت دفاع عربستان اعلام کرد حملات هوایی این کشور به مواضع جریانهای مقاومت در عراق، در واکنش به حملاتی علیه تأسیسات نفتی عربستان در این هفته انجام شده است.
عربستان سعودی روز چهارشنبه با انجام حملات هوایی در عراق وارد جنگ آمریکا و شد. به گفته تحلیلگران، ورود با تأخیر ریاض، شش ماه پس از آغاز جنگ، نشاندهنده مخمصهای است که این کشور در آن گرفتار شده است؛ چراکه میکوشد حملات علیه خود را بازدارد، بدون آنکه به درون یک درگیری گستردهتر کشیده شود.
شورای امنیت ملی عراق در بیانیهای اعلام کرد این حملات باعث کشته و زخمی شدن «شماری از افراد بیگناه» شده است. نخستوزیر عراق نیز این حملات را «تجاوزی ناپذیرفتنی» خواند.
بااینحال، اظهارات رسمی دولت عربستان نشان میداد که ریاض تلاش دارد این حملات را واکنشی محدود به حملات مشخص و معین جلوه دهد، نه ورود به جنگ گستردهتر آمریکا و اسرائیل علیه. سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی وزارت دفاع عربستان، گفت: «پادشاهی تأکید میکند که به دنبال تشدید تنش نیست، اما به هرگونه تجاوز پاسخ خواهد داد.» او در اظهارات خود به حق دفاع از خود استناد کرد و بخشی از قرآن را نیز نقل کرد که بر حمله متقابل به کسانی که حمله میکنند تأکید دارد.
این ادبیات نشاندهنده دوراهی دشواری است که عربستان سعودی از زمان آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به در ماه فوریه با آن مواجه بوده است؛ اگرچه عربستان سعودی مدتها روابطی خصمانه با داشته است، مقامهای سعودی طی چند سال گذشته به دنبال بهبود روابط با تهران بودهاند و این رویکرد را عملیترین راه برای مدیریت تهدید ناشی از میدانستند.
جنگ این تلاشهای دیپلماتیک را از بین برد. در واکنش به حملات آمریکا، هزاران موشک و پهپاد به سوی کشورهای حاشیه خلیج فارس که میزبان تأسیسات نظامی آمریکا هستند، از جمله عربستان سعودی، شلیک کرد.
به گفته تحلیلگران، اگرچه ولیعهد عربستان، احتمالاً از تضعیف احتمالی منافعی را متصور بود، اما جنگ در عمل خطرات بزرگی را متوجه برنامههای او برای تبدیل عربستان به قطبی برای کسبوکار و گردشگری کرده است.
این جنگ همچنین با محدود کردن مسیرهای صادرات نفت، که منبع اصلی درآمد دولت عربستان محسوب میشود، هزینههای اقتصادی قابلتوجهی بر این کشور تحمیل کرده است. با طولانی شدن درگیریها، روابط ریاض با دولت ترامپ نیز تحت فشار قرار گرفته و اختلافات میان مقامهای آمریکایی و سعودی بر سر نحوه مدیریت مسائل امنیتی منطقه افزایش یافته است.
حملات مشترک عربستان و آمریکا نخستین بار بود که ریاض بهطور علنی مشارکت مستقیم خود در تلاشهای جنگی آمریکا را تأیید میکرد، هرچند عربستان پیشتر در جریان جنگ، بهطور محرمانه حملاتی علیه انجام داده بود.
یک پژوهشگر ارشد غیرمقیم در یک نهاد پژوهشی مستقر در واشنگتن، گفت رهبران عربستان احتمالاً این هفته تصمیم گرفتند بهطور علنی وارد عمل شوند، زیرا دریافته بودند که اکراه آنها برای ورود به جنگ «بهاشتباه بهعنوان پذیرش حملات علیه عربستان» تعبیر شده است. او گفت پادشاهی اکنون تلاش دارد به همه دشمنان خود این پیام را منتقل کند که «حمله به عربستان هزینه خواهد داشت.»
جمعبندی نرخ روز
حمله پهپادی به کشتیهای گاز در دمیاط مصر، نگرانیها را درباره گسترش درگیریها در منطقه افزایش داده است. در همین حال، عربستان سعودی در تلاش است تا ائتلافی دریایی با مشارکت حدود ۵۰ کشور برای مقابله با تهدیدهای انصارالله در دریای سرخ تشکیل دهد. این تحولات در حالی رخ میدهد که عربستان سعودی با اکراه وارد درگیریهای منطقهای شده و تلاش میکند حملات علیه خود را بازدارد، بدون آنکه به جنگی گستردهتر کشیده شود.
