دیدگاههای متفاوت کشورهای عربی درباره تنش میان ایران و آمریکا
به گزارش نرخ روز، میانجیهای منطقهای در تلاش هستند تا آمریکا و ایران را به یک آتشبس جدید سوق دهند. در همین راستا، میانجیهای قطری روز شنبه پیشنهاد تازهای برای بازگشایی تنگه هرمز به ایران ارائه کردند که با واکنش مثبت دیپلماتهای ایرانی مواجه شد و امیدها برای دستیابی به مصالحه را افزایش داد. یک دیپلمات ایرانی نیز تأیید کرد که تهران رویکرد مثبتی به این پیشنهاد داشته، هرچند هنوز مشخص نیست که ایران در نهایت با آن موافقت خواهد کرد یا خیر. بر اساس این پیشنهاد، الگوهای جدیدی برای عبور کشتیها از تنگه هرمز، آبراهی که از شمال به ایران و از جنوب به عمان محدود میشود، ایجاد خواهد شد. ایران هفته گذشته تأکید کرده بود که باید دستکم بخشی از هر دو مسیر کشتیرانی در این تنگه را تحت کنترل داشته باشد. با این حال، هنوز مشخص نیست که پیشنهاد جدید چگونه یکی از مهمترین نقاط اختلاف، یعنی خواسته ایران برای دریافت عوارض یا حق عبور از کشتیهایی که از این آبراه عبور میکنند، را حل خواهد کرد؛ موضوعی که آمریکا به شدت با آن مخالفت کرده است. به گفته مقامهای منطقهای، دیپلماتهای ایرانی روز جمعه نیز ایدههای تازهای برای بازگشایی این گذرگاه راهبردی و لغو تحریمهای نفتی علیه ایران ارائه کردهاند. تنها چند ساعت پیش از اعلام لغو حملات، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در تماس تلفنی با دونالد ترامپ از او خواست تا با گفتگو مانع تشدید تنشها در منطقه شود. در پشت پرده، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از آنچه نبود یک راهبرد روشن از سوی آمریکا در ادامه جنگ میدانند، ناراضی هستند. به گفته منابع آگاه، ادامه درگیریها موجب شده سرزمینهای این کشورها بارها هدف حملات ایران قرار گیرد. مقامهای آمریکایی نیز گفتهاند متحدان عرب واشنگتن در هفتههای اخیر درخواست سامانههای رهگیر پدافندی بیشتری کرده و خواستار تضمینهای مستمر درباره حفاظت نظامی آمریکا در صورت ادامه درگیریهای متقابل شدهاند. با این حال، همه کشورهای عربی خواهان کاهش تنش نیستند. برخی کشورها از جمله امارات متحده عربی در روزهای اخیر ترامپ را برای اتخاذ اقدامات قاطعتر علیه ایران تحت فشار قرار دادهاند. به گفته مقامهای ارشد کشورهای عربی، این کشورها معتقدند سپاه پاسداران تا زمانی که آمریکا تنش را افزایش ندهد، کنترل تنگه هرمز را در دست نگیرد و حتی عملیات زمینی را بررسی نکند، حاضر به مصالحه نخواهد شد. در مقابل، عربستان سعودی همواره از کاهش تنش حمایت کرده است. این کشور پیشتر نیز با تلاش نظامی آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز مخالفت کرده بود؛ اقدامی که به شکاف دیپلماتیک میان ریاض و واشنگتن انجامید. هرچند عربستان در نهایت از موضع خود عقبنشینی کرد، اما مقامهای آمریکایی گفته بودند آسیب به روابط دو کشور به آسانی جبران نخواهد شد. به گفته یک منبع آگاه، مقامهای اسرائیلی دریافتهاند که ترامپ همچنان ترجیح میدهد به جای بازگشت به یک جنگ تمامعیار که هزینههای سنگینی برای کشورهای منطقه خواهد داشت، به توافقی با ایران دست یابد. یک دیپلمات ایرانی گفته است مقامهای تهران از آسیبپذیری سیاسی ترامپ آگاهند و در صورت لزوم تلاش خواهند کرد از آن بهرهبرداری کنند. دنی سیترینوویچ، مقام پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر ارشد اندیشکده امنیت ملی در تلآویو، معتقد است گرچه اسرائیل در آغاز جنگ توانست برخلاف هشدار کشورهای عربی ترامپ را به آغاز عملیات نظامی متقاعد کند، اما اکنون شرایط تغییر کرده است. او گفت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اکنون نفوذ بیشتری بر ترامپ دارند، در حالی که نفوذ نتانیاهو در حال کاهش است. سیترینوویچ افزود: «همه میدانند اگر زیرساختهای ایران هدف حمله قرار گیرد، ایران هم زیرساختهای کشورهای عربی را هدف قرار خواهد داد. ایران این درک را به ویژه در میان کشورهای خلیج فارس ایجاد کرده که چنین اقدامی هزینه بسیار سنگینی خواهد داشت.» جمعبندی نرخ روز: تلاشهای میانجیگرانهای برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا در جریان است که شامل پیشنهادهایی برای بازگشایی تنگه هرمز میشود. در این میان، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس دیدگاههای متفاوتی دارند؛ برخی مانند امارات متحده عربی خواهان اقدامات قاطعتر آمریکا هستند، در حالی که عربستان سعودی از کاهش تنش حمایت میکند. این تفاوت دیدگاهها و نگرانی از هزینههای بالای درگیری نظامی، بر تصمیمگیریهای منطقهای و بینالمللی تأثیرگذار است.
