جنگ ۴۰ روزه: دگرگونی اقتصادها از تهران تا واشنگتن

به گزارش نرخ روز، حمله آمریکا و اسرائیل به تهران در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغازگر جنگی ۴۰ روزه بود که پیامدهای گسترده‌ای بر اقتصادهای منطقه و جهان برجای گذاشت. بسته شدن تنگه هرمز و شکل‌گیری بحران انرژی جهانی از مهم‌ترین عواقب این درگیری بود که متغیرهای اقتصادی کشورهای مختلفی از جمله آمریکا، ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار داد.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، آمریکا پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه شاهد افزایش تورم بوده است. تورم نقطه به نقطه در این کشور روندی افزایشی را تجربه کرد. بررسی جزئیات تورم نشان می‌دهد که بخش‌هایی مانند خدمات حمل‌ونقل، بهداشت و درمان، مسکن، کالا (به جز غذا و انرژی)، غذا و خدمات انرژی، تاثیر چندانی از جنگ نپذیرفته‌اند. با این حال، تورم بخش انرژی در ایالات متحده به دلیل جهش قیمت نفت ناشی از بسته شدن تنگه هرمز، به شدت افزایش یافت و تورم نقطه به نقطه در ماه می به سطحی بالاتر از ۴۰ درصد رسید. این وضعیت منجر به کاهش قدرت خرید مردم آمریکا و انتقاد از عملکرد دولت شد.

در مقابل، رشد اقتصادی آمریکا و شاخص تولیدات صنعتی این کشور تحت تاثیر منفی تنش‌های خاورمیانه قرار نگرفت و روند پیشین خود را حفظ کرد. صندوق بین‌المللی پول پیش از جنگ، رشد اقتصادی آمریکا را ۲.۱ درصد برآورد کرده بود که این رقم در ماه آوریل به ۲.۲ درصد افزایش یافت. بانک جهانی نیز در همین دوره زمانی، تغییری در رشد اقتصادی آمریکا مشاهده نکرد.

بسته شدن تنگه هرمز و کاهش انتقال نفت، آسیب‌های جدی به کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس وارد کرد. برآوردهای بانک جهانی حاکی از کاهش قابل توجه رشد اقتصادی کشورهای بحرین، عراق، کویت، عربستان، امارات و قطر پس از وقوع جنگ است. دلیل اصلی این امر، کاهش فروش نفت این کشورها به دلیل بسته بودن تنگه هرمز بود، چرا که اقتصاد این منطقه وابستگی شدیدی به نفت دارد.

در میان کشورهای حوزه خلیج فارس، رشد اقتصادی عراق، کویت و قطر بیشترین آسیب را از جنگ در خاورمیانه متحمل شد. برآوردهای بانک جهانی برای رشد اقتصادی این سه کشور در سال ۲۰۲۶ به ترتیب منفی ۸.۹ درصد، منفی ۶.۴ درصد و منفی ۵.۷ درصد بود که نشان‌دهنده کوچک شدن اقتصاد این کشورها در مقایسه با سال ۲۰۲۵ به دلیل جنگ ۴۰ روزه است.

اقتصاد ایران پیش از جنگ ۴۰ روزه، با یک جنگ ۱۲ روزه و سال‌ها تحریم مواجه بود که منجر به انباشت بحران‌های مختلف شده بود. حمله آمریکا و اسرائیل به خاک کشور، فعالیت‌های اقتصادی را بیش از پیش با رکود مواجه ساخت و انتظارات تورمی را تشدید کرد. تورم که از دی‌ماه ۱۴۰۴ به دلیل اصلاحات ارزی روند صعودی شدیدی داشت، افزایش بیشتری را تجربه کرد و در دوران آتش‌بس به نزدیکی ۹۰ درصد رسید. علاوه بر این، محاصره بنادر ایران پس از جنگ منجر به کاهش درآمدهای نفتی شد و حمله به برخی صنایع کشور، محیط اقتصادی ایران را با ناآرامی و تلاطم بیشتری روبرو کرد.

برآوردهای صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۶ به طور قابل توجهی منفی خواهد بود و طبق آخرین داده‌ها در ماه جولای، معادل منفی ۵.۴ درصد محاسبه شده است. با این حال، پیش‌بینی می‌شود که در سال ۲۰۲۷ رشد اقتصادی کشور مجدداً مثبت شود، که این امر بیانگر احتمال فروکش کردن تنش‌ها در سال آینده است.

جمع‌بندی نرخ روز
جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل علیه تهران، پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای داشت که از جمله آن‌ها می‌توان به بسته شدن تنگه هرمز و بحران انرژی جهانی اشاره کرد. این رویداد منجر به افزایش شدید تورم انرژی در آمریکا و کاهش رشد اقتصادی در کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس شد. اقتصاد ایران نیز با تشدید رکود و تورم، دوران پرتنشی را تجربه کرد، هرچند پیش‌بینی می‌شود تنش‌ها در سال آینده کاهش یابد.