تحولات سیاسی؛ عامل اصلی نوسان ۴۴ هزار تومانی دلار در چند ماه
به گزارش نرخ روز، بررسی قیمت دلار از ابتدای سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که هر خبر مهمی توانسته است جهت حرکت بازار را تغییر دهد. به عنوان مثال، در روزهای ابتدایی سال، یعنی اواخر فروردین ۱۴۰۵، نرخ دلار در محدوده ۱۵۰ تا ۱۵۳ هزار تومان در نوسان بود. اما با انتشار اخباری مانند محاصره دریایی ایران توسط آمریکا و اعمال تحریمها علیه کشور، رفتار سرمایهگذاران تغییر کرد؛ به طوری که خرید دلار تراولی در بازار ارز آزاد قوت گرفت و قیمت دلار تا حدود ۱۵۹ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت.
در اواسط اردیبهشت و همزمان با افزایش تنشهای ناشی از جنگ ایران و آمریکا، بیش از ۷ همت سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد. صندوقهای درآمد ثابت معمولاً به عنوان گزینهای کمریسک برای حفظ سرمایه شناخته میشوند و خروج پول از آنها نشاندهنده تغییر موقعیت بخشی از سرمایهگذاران به سمت داراییهایی مانند ارز و طلا بود. این تغییر رفتار به افزایش تقاضا در بازار ارز و رشد قیمت دلار منجر شد.
در همین دوره، پدیده دلار تراولی در اردیبهشتماه در بازار ارز رواج پیدا کرده بود؛ به طوری که برخی فروشندگان، دلار را در ازای ایرانچکهای ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰ و حتی یک میلیونی با قیمتی پایینتر از نرخ بازار آزاد عرضه میکردند. (البته معاملات تراول حتی در مقابل ریال حسابی نیز انجام میشد). گمانهزنیها درباره شکلگیری این نوع معاملات در آن زمان زیاد بود؛ برخی تصور میکردند سرمایهگذاران در کشورهای همسایه مانند افغانستان، پاکستان و عراق بر این باور بودند که پس از جنگ ایران و آمریکا، ارزش ریال میتواند تقویت شود و همین نگاه، سیگنالی برای افزایش تقاضا جهت نگهداری ریال ایجاد کرده بود. از سوی دیگر، احتمال اختلال در شبکه بانکی در شرایط جنگی نیز باعث شده بود برخی فعالان بازار، سناریوی کمبود نقدینگی ریالی و افزایش ارزش پول ملی را در معاملات خود لحاظ کنند. پس از اخبار منفی، قیمت دلار در میانه اردیبهشت به ۱۹۰ هزار تومان رسید.
نوسان بعدی دلار در اواسط اردیبهشتماه و همزمان با شروع مذاکرات و زمزمه بازگشت اینترنت رخ داد و پس از آن، بازار وارد فاز اصلاح شد و قیمت در کانال ۱۷۰ تا ۱۷۸ هزار تومان نوسان کرد.
در بامداد یکشنبه، خبر لغو حمله آمریکا و توییت ترامپ برای بازار مهم شد و پس از آن قیمت تتر در بامداد همان روز تا ۱۹۰ هزار تومان کاهش یافت. با شروع به کار بازار ارز، قیمت دلار و تتر توانست با نزول حتی تا ۱۸۹ هزار تومان پایین برود. قیمت سکه نیز با افت دلار همراهی کرد و به کانال ۱۸۳ میلیون تومان افتاد. هر مثقال طلای آبشده نیز در این روز دو کانال از دست داد و به سمت کف ۷۹ میلیون تومان حرکت کرد.
در خردادماه، انتشار اخبار مربوط به توافق صلح اسلامآباد توانست یک روند نزولی جدید در بازار ایجاد کند. در آن زمان، یعنی حوالی ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، نرخ دلار تا کف ۱۵۶ هزار و ۷۰۰ تومان عقب نشست که پایینترین سطح قیمت در سال جاری محسوب میشود. اولین اختلالات بانکی همزمان با صلح پاکستان شکل گرفت. قیمت دلار پس از ثبت این کف قیمتی، در ادامه با اخبار متناقض درباره آزادسازی منابع و مذاکرات، نوسان صعودی به خود گرفت و اختلالات بانکی نیز گستردهتر شد.
از اواخر تیرماه، تنشهای منطقهای با حمله آمریکا به جنوب ایران افزایش یافت و روند بازار دوباره صعودی شد و به ۱۹۴ هزار تومان رسید که رکورد تاریخی برای قیمت دلار محسوب میشد. قیمت دلار تا میانه مرداد با اخبار مذاکرات و تنش، نوسان رفت و برگشتی داشت و نتوانست از سقف تاریخی خود عبور کند. نرخ دلار تا میانه مردادماه بین دامنه ۱۹۴ هزار تومان تا ۱۸۷ هزار تومان پاسکاری شد تا تحولات سیاسی تعیین تکلیف شوند.
با این حال که بازارهای جهانی با اخبار مذاکراتی ترامپ ریسکپذیر بودند و قیمت نفت برنت با افت به ۸۳ دلار رسید، اما بازار طلا، ارز و سکه سطوح روز گذشته را حفظ کردند. قیمت دلار در کانال ۱۹۲ هزار تومان نوسان داد و قیمت سکه توانست تا ۱۸۵ میلیون تومان بالا برود، اما قیمت هر مثقال طلای آبشده در این روز نتوانست وارد کانال ۸۰ میلیون تومان شود.
بازار ارز در روز چهارشنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ با اخبار مذاکرات ایران و عمان بر سر بازگشایی تنگه هرمز برای چندمین بار به سمت کف ۱۸۸ هزار تومان حرکت کرد.
جمعبندی نرخ روز
بازار ارز در چند ماه ابتدایی سال جاری بیش از هر عامل دیگری به تحولات سیاسی واکنش نشان داده است. اخبار مربوط به مذاکرات، جنگ، تنشهای منطقهای و اختلالات اقتصادی، مهمترین محرک نوسانات قیمت دلار بودهاند. با این حال، در روند بلندمدت بازار ارز، متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم، کسری بودجه و درآمد ارزی بانک مرکزی نقش اصلی را ایفا میکنند. این عوامل در کنار رویدادهای سیاسی، مسیر حرکت دلار را تعیین کردهاند.
