چالشهای دولت احمد الشرع در سوریه: از فشار آمریکا برای مقابله با حزبالله تا تهدید داعش در لبنان
به گزارش نرخ روز، موضوع نقش احتمالی دمشق در قبال حزبالله، پس از اظهارات اخیر مقامات عالیرتبه، بار دیگر به بحثی داغ تبدیل شده است. این در حالی است که «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، بارها بر لزوم مقابله دولت سوریه با حزبالله لبنان تأکید کرده است.روز سهشنبه، جنبش لبنانی حزبالله برای نخستین بار بهطور عمومی آمادگی خود را برای گفتوگو با دمشق اعلام کرد. «شیخ نعیم قاسم»، رهبر حزبالله، در سخنرانی تلویزیونی خود اظهار داشت: «هیچ مانعی برای برگزاری دیدار عمومی بین حزبالله و رهبری سوریه در زمانی که هر دو طرف مناسب بدانند، وجود ندارد.»این اقدام پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مجدداً ایده نقش سوریه در خلع سلاح حزبالله را مطرح کرد. او این موضوع را در دیدار ماه گذشته خود با «جوزف عون»، رئیسجمهور لبنان، در کاخ سفید مطرح کرده بود.ترامپ در این دیدار گفت: «[رئیسجمهور سوریه] دوست دارد وارد عمل شود. میدانید، آنها مدتهاست که میجنگند. او مدتهاست با حزبالله میجنگد. فکر میکنم بسیار مؤثر باشد؛ بنابراین چیزی است که به آن فکر میکنم.»اظهارات ترامپ آخرین مورد از سلسله بیانیههایی بود که به نظر میرسد از مداخله سوریه علیه حزبالله در لبنان حمایت میکنند و در عین حال نشان میدهند که «احمد الشرع»، رئیسجمهور سوریه، بیش از هر چیز مایل به ورود به این موضوع است.ایده جنگ سوریه با حزبالله اولین بار در نوامبر گذشته، در پستی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) توسط «تام باراک»، فرستاده آمریکا، مطرح شد.باراک پس از اولین سفر الشرع به واشنگتن نوشته بود: «دمشق اکنون بهطور فعال در رویارویی و از بین بردن بقایای [گروه دولت اسلامی]، [سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]، حماس، حزبالله و سایر شبکههای تروریستی به ما کمک خواهد کرد و به عنوان شریکی متعهد در تلاش جهانی برای تأمین صلح خواهد ایستاد.»اگرچه او بهصراحت نحوه ارائه این کمک از سوی سوریه را توضیح نداد، اما رویترز بعداً گزارش داد که واشنگتن از دمشق خواسته است تا عملیات نظامی علیه حزبالله در لبنان انجام دهد، اما مقامات سوری به دلیل خطرات ثبات داخلی، اکراه داشتهاند. باراک این گزارش را تکذیب کرد.از آن زمان تاکنون، و با وجود اظهارات ترامپ، الشرع بهشدت هرگونه قصد برای جنگ با حزبالله را رد کرده و همزمان عملیات علیه محمولههای تسلیحاتی که دمشق میگوید برای این گروه بود را تشدید کرده است.الشرع در مصاحبه اخیر با الجزیره گفت: «ما به مداخله نظامی فکر نمیکنیم، اما سوریه کارتهای متعددی دارد که میتواند در اختیار دولت لبنان قرار دهد تا هرگونه صلاح میداند از آنها استفاده کند.» او در عین حال از انحصار دولت لبنان بر تسلیحات حمایت کرد.الشرع بهطور آشکار درباره اینکه دمشق چگونه میتواند بدون اقدام نظامی به خلع سلاح حزبالله کمک کند، صحبت نکرده است، اما برخی گمانهزنی کردهاند که ممکن است از طریق ایجاد یک «پایگاه سنی» جدید با حمایت سوریه در لبنان به دنبال این کار باشد.الشرع با ورود به جنگ علیه حزبالله پس از ترغیب عمومی ترامپ، این ریسک را میپذیرد که به عنوان یک ابزار دست آمریکا به نظر برسد.دیدار «اسعد الشیبانی»، وزیر امور خارجه سوریه، از شهر طرابلس در شمال لبنان در ماه ژوئیه، توجه گستردهای را به خود جلب کرد. بسیاری این دیدار را نشانهای تعبیر کردند که دمشق در حال ایجاد حوزهای از «نفوذ سنی» در لبنان، با محوریت طرابلس است و این پرسش را مطرح کرد که آیا سوریه میتواند از این اهرم برای کمک به ریشهکنی حزبالله استفاده کند؟مشکل این است که این مسیر، روایت سنی-دربرابر-شیعه را تغذیه میکند که گروههای تروریستی مانند داعش در آن رشد میکنند. این امر میتواند به داعش امکان دهد تا در لبنان، همانند سوریه و عراق، پایگاهی ایجاد کند و از آنجا، این گروه بتواند دستور کار گستردهتر خود، از جمله سرنگونی دولت سوریه، را دنبال کند.تحولات اخیر این ریسک را تشدید کرده است، پس از آنکه مقامات لبنانی ماه گذشته از دستگیری یک مقام ارشد امنیتی داعش خبر دادند که گمان میرفت مسئول عملیاتها در جنوب و مرکز سوریه بوده است. چند روز بعد، دستگیری فردی که به تأمین مالی داعش در سوریه متهم بود، اعلام شد.روایت سنی-دربرابر-شیعه همچنین میتواند همکاری مشترک سوریه و لبنان علیه داعش را تضعیف کند و به طور بالقوه نهادهای نظامی و امنیتی چندطایفهای لبنان را تضعیف نماید. این امر برای دولت سوریه که به دنبال مهار داعش است، زیانبار خواهد بود.لبنان به عنوان شریکی مهم برای سوریه در نبرد علیه داعش ظهور کرده است. گزارشها حاکی از آن است که تبادل اطلاعات به کشف و متلاشی کردن سلولی کمک کرده است که متهم به طراحی بمبگذاری در دمشق، در جریان سفر «امانوئل مکرون»، رئیسجمهور فرانسه، در اوایل ژوئیه بود.علیرغم اظهارات عمومیاش، برخی ناظران پیشنهاد کردهاند که الشرع ممکن است در نهایت برای خشنود کردن عناصر تندروتر در ساختار دولت سوریه، که او را به خیانت به جهاد متهم میکنند، اعزام نیرو به لبنان برای جنگ با حزبالله را انتخاب کند. اما این نیز میتواند به سود داعش تمام شود.الشرع با ورود به جنگ علیه حزبالله پس از ترغیب عمومی ترامپ، این ریسک را میپذیرد که به عنوان یک ابزار دست آمریکا به نظر برسد. این امر میتواند به جای کاهش، تنشها با عناصر رادیکال سوری را افزایش داده و همزمان به روایت ضدالشرعی داعش اعتبار ببخشد و در نتیجه تلاشهای این گروه برای جذب نیرو از میان ردههای نظامی و امنیتی سوریه را تقویت کند.در عین حال، مقامات ارشد لبنانی احتمال مداخله نظامی سوریه علیه حزبالله را رد کردهاند و عون، خلع سلاح را صرفاً یک موضوع داخلی توصیف کرده است. حتی چهرههای سیاسی سرسخت مخالف حزبالله، مانند «سمیر جعجع»، رهبر حزب نیروهای لبنانی، ایده مداخله سوریه را «عملی» ندانسته و آن را رد کردهاند.این امر تا حد زیادی ناشی از این واقعیت است که نقش پررنگ سوریه، پس از دوران سلطه این کشور بر لبنان در زمان سلسله اسد، در لبنان عمیقاً نامحبوب است. مداخله نظامی سوریه علیه حزبالله همچنین میتواند روابط دوجانبه با لبنان را تضعیف کرده و همکاری آنها علیه داعش را بیشتر آسیبپذیر سازد.اگرچه سابقه تلخی بین حزبالله و الشرع وجود دارد، اما سابقهای به همان اندازه تلخ بین رئیسجمهور سوریه و داعش نیز حاکم است. با این حال، برخلاف داعش، حزبالله آشکارا علیه دولت سوریه اعلام جنگ نکرده و حملاتی را به قلب دمشق انجام نداده است؛ بنابراین این داعش است که تهدیدی حیاتی برای الشرع به شمار میآید، در حالی که او به دنبال بازسازی سوریه است.سخنان آشتیجویانه رهبر حزبالله لبنان در این هفته، دلیلی مضاعف بر این است که الشرع باید با احتیاط گام بردارد، مبادا که جنگ ضروری خود علیه داعش را به خاطر جنگ انتخابی علیه حزبالله تضعیف کند.جمعبندی نرخ روزدرخواستهای آمریکا از سوریه برای مقابله با حزبالله، دولت احمد الشرع را در موقعیت دشواری قرار داده است. در حالی که دمشق تمایلی به مداخله نظامی مستقیم ندارد و بر راهحلهای سیاسی تأکید میکند، خطر تقویت داعش در منطقه و تضعیف همکاریهای امنیتی با لبنان، از جمله پیامدهای احتمالی این رویکرد است. الشرع باید با احتیاط عمل کند تا جنگ حیاتی خود علیه داعش را فدای درگیریهای دیگر نکند.
