یارانه ژاپن، خودروهای فروختهشده در آمریکا را کممصرفتر کرد
به گزارش نرخ روز، معمولاً زمانی که دولتی برای تغییر رفتار مصرفکنندگان یارانه پرداخت میکند، تأثیر این سیاست در همان کشور مورد بررسی قرار میگیرد. اما صنعت خودرو ویژگی متفاوتی دارد؛ خودروسازان بزرگ یک محصول را برای بازارهای متعدد طراحی و تولید میکنند و همین موضوع میتواند اثر سیاستهای یک کشور را به بازارهای دیگر منتقل کند. یک مطالعه جدید توسط کوئیچیرو ایتو، جیمز سالی و اندرو اسمیت دقیقاً همین پدیده را بررسی کرده است. این پژوهشگران تأثیر یک برنامه یارانهای در ژاپن را که از سال ۲۰۰۹ برای خرید خودروهای کممصرف به اجرا درآمد، بر خودروهای عرضهشده در آمریکا مورد مطالعه قرار دادهاند. بر اساس این برنامه، خریداران ژاپنی برای تهیه خودروهایی که مصرف سوخت آنها از سطح تعیینشده توسط دولت بهتر بود، حدود ۷۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار یارانه دریافت میکردند. این مبلغ معادل تقریباً ۵ تا ۱۰ درصد قیمت متوسط یک خودروی جدید در آن زمان بود و بنابراین انگیزه قابل توجهی برای مصرفکننده و خودروساز ایجاد میکرد. خودروسازان ژاپنی برای بهرهمندی از این یارانه مجبور بودند مصرف سوخت برخی مدلها را بهبود بخشند. بخش مهمی از همین خودروها نیز در بازار آمریکا عرضه میشدند. در نتیجه، خودروساز دیگر با دو خودروی کاملاً متفاوت روبهرو نبود. وقتی مهندسان برای کاهش مصرف سوخت یک مدل هزینه میکردند، بخشی از این تغییرات میتوانست روی همان مدل در بازار آمریکا نیز اعمال شود. پژوهشگران این پدیده را «سرایت ویژگی محصول» یا Attribute Propagation نامیدهاند. به زبان ساده، یک سیاست داخلی میتواند از طریق تصمیمات تولیدکننده به بازارهای خارجی نیز منتقل شود. دادههای این تحقیق، فروش و مشخصات خودروها در ژاپن و آمریکا را بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹ بررسی کرده و خودروهایی را که همزمان در دو بازار عرضه میشدند با خودروهایی که تنها در آمریکا فروخته میشدند، مقایسه کرده است. نتیجه این تحقیق قابل توجه است: یارانه ژاپن باعث شد مصرف سوخت خودروهای متأثر از این سیاست در بازار آمریکا حدود ۸.۶۵ درصد بهبود یابد. در خود ژاپن، اثر مستقیم این سیاست حدود ۲۵.۲ درصد بر بهبود بهرهوری سوخت برآورد شده است. این بدان معناست که بخشی از بهبود ایجادشده برای خودروهای ژاپنی، بدون اینکه دولت آمریکا چنین یارانهای پرداخت کند، به بازار این کشور منتقل شد. نکته جذابتر این مطالعه به اثر زیستمحیطی این سیاست مربوط میشود. ممکن است در نگاه اول تصور شود چون یارانه در ژاپن پرداخت شده، بیشترین کاهش مصرف سوخت و انتشار کربن نیز باید در همان کشور اتفاق افتاده باشد. اما اندازه بازار آمریکا و میزان استفاده از خودروها این معادله را تغییر میدهد. بر اساس برآورد پژوهشگران، یارانه ژاپن سالانه حدود ۰.۷۵ میلیون تن از انتشار کربن در ژاپن کاسته است، اما میزان کاهش انتشار ناشی از اثر این سیاست در آمریکا حدود ۲.۲۷ میلیون تن در سال بوده است. در نتیجه، بخش قابل توجهی از اثر زیستمحیطی سیاست ژاپن، خارج از مرزهای این کشور ایجاد شده است. مدل اقتصادی مطالعه نیز پس از در نظر گرفتن واکنش سایر خودروها و اثرات غیرمستقیم بازار، برآورد میکند که مجموع کاهش انتشار کربن ناشی از این سیاست حدود ۴.۰۴ برابر کاهش مستقیم انتشار در ژاپن بوده است. در تحلیل آماری اولیه، این ضریب حتی ۵.۴۲ برآورد شده بود. اهمیت این تحقیق فقط در بحث کاهش مصرف سوخت نیست. یافته اصلی آن این است که در صنعت خودروی جهانی، سیاست یک کشور لزوماً در مرزهای همان کشور متوقف نمیشود. وقتی یک خودروساز برای پاسخ به مقررات یا مشوقهای یک بازار، محصول خود را تغییر میدهد، ممکن است همان محصول با همان فناوری و ویژگیهای جدید در بازارهای دیگر نیز عرضه شود. بنابراین هزینه و فایده واقعی یک سیاست میتواند بسیار بزرگتر از چیزی باشد که در آمار داخلی کشور سیاستگذار دیده میشود. این موضوع برای سیاستهای مربوط به مصرف سوخت، آلایندگی، ایمنی و حتی فناوری خودرو اهمیت دارد. پژوهشگران معتقدند همین منطق میتواند در صنایع دیگری نیز اتفاق بیفتد؛ زیرا شرکتهای چندملیتی گاهی ترجیح میدهند یک محصول را با استاندارد سختگیرانهتر طراحی کنند و همان محصول را در چند بازار بفروشند، به جای آنکه برای هر کشور نسخهای جداگانه تولید کنند. در نهایت، تجربه ژاپن نشان میدهد یارانه خودروهای کممصرف فقط میتواند ابزاری برای تغییر رفتار خریدار نباشد؛ اگر ساختار صنعت جهانی اجازه انتقال فناوری و ویژگی محصول را بدهد، یک سیاست داخلی میتواند عملاً به سیاستی با اثر جهانی تبدیل شود. و این دقیقاً همان جایی است که اقتصاد خودرو، برخلاف تصور سیاستگذارها، دیگر پشت مرزها متوقف نمیشود. جمعبندی نرخ روز این مطالعه نشان میدهد که یارانه خودروهای کممصرف در ژاپن، علاوه بر بهبود ۲۵.۲ درصدی بهرهوری سوخت در این کشور، به کاهش ۸.۶۵ درصدی مصرف سوخت خودروهای مشابه در آمریکا نیز منجر شده است. این سیاست همچنین تأثیر زیستمحیطی قابل توجهی در آمریکا داشته و سالانه ۲.۲۷ میلیون تن از انتشار کربن در این کشور کاسته است که بسیار بیشتر از کاهش ۰.۷۵ میلیون تنی در خود ژاپن است. این پدیده «سرایت ویژگی محصول» نشان میدهد که در صنایع جهانی مانند خودرو، سیاستهای داخلی یک کشور میتوانند فراتر از مرزها عمل کرده و اثرات گستردهتری داشته باشند.
