آمادگی زنجیره فولاد برای سه سناریوی آتی بازار ضروری است

به گزارش نرخ روز، در شرایط کنونی، داشتن تصویری دقیق از وضعیت واقعی زنجیره آهن و فولاد و اتخاذ تصمیمات بر مبنای اعداد و واقعیت‌های اقتصادی، امری ضروری است. در سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۰۰ میلیون تن سنگ‌آهن استخراج شد و تولید کنسانتره به ۷۳.۳ میلیون تن، گندله به ۶۲.۳ میلیون تن و آهن اسفنجی به ۳۹ میلیون تن رسید. همچنین، تولید اسلب ۱۲.۴ میلیون تن، بیلت و بلوم ۱۹.۷ میلیون تن و مقاطع و ورق ۲۲.۱ میلیون تن ثبت شد. اهمیت زنجیره فولاد تنها به میزان تولید محدود نمی‌شود؛ حدود ۹۷۰ واحد فعال در این زنجیره حضور دارند و اشتغال مستقیم و غیرمستقیم آن به حدود دو میلیون نفر می‌رسد. بیش از ۶۶۰ معدن سنگ‌آهن نیز در ابتدای این زنجیره قرار گرفته‌اند. صادرات زنجیره آهن و فولاد در سال گذشته به ۳۹.۴ میلیون تن رسید که نسبت به سال قبل ۳۱ درصد افزایش داشت. ارزش صادرات نیز با رشد ۱۷.۷ درصدی به ۷.۷۴ میلیارد دلار بالغ شد. رقابت اصلی صنعت فولاد در آینده در حوزه فناوری، تولید محصولات با ارزش افزوده و دستیابی به بازارهای جدید خواهد بود. برای تصمیم‌گیری درباره ماه‌های آینده، نخستین شرط این است که اعداد را جدی بگیریم. از فروردین ۱۴۰۱ تا خرداد ۱۴۰۵، با تعدیل نرخ دلار آزاد، تمامی محصولات زنجیره فولاد در مقیاس دلاری با کاهش ارزش مواجه شده‌اند. این مسئله تنها یک حلقه از زنجیره را درگیر نمی‌کند، بلکه نشان‌دهنده وجود عدم‌تعادل در کل زنجیره است. مقایسه قیمت‌های داخلی و جهانی نیز باید با دقت انجام شود. در خرداد ۱۴۰۵، قیمت جهانی گندله حدود ۱۳۵ دلار به ازای هر تن بود، در حالی که قیمت داخلی حدود ۶۵ دلار ثبت شد. هرچند باید ۲۰ تا ۳۰ دلار از قیمت CFR کسر شود، اما همچنان این اختلاف قابل توجه است و فشار بر ارزش‌گذاری حلقه‌های ابتدایی زنجیره فولاد را نشان می‌دهد. نمی‌توان برای همه حلقه‌های زنجیره فولاد یک نسخه قیمتی واحد در نظر گرفت؛ زیرا شرایط اقتصادی کنسانتره و گندله با آهن اسفنجی متفاوت است. هدف سیاست‌گذاری باید حفظ تعادل در کل زنجیره باشد؛ موضوعی که با توجه به افزایش عدم‌قطعیت در ماه‌های پیش‌رو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تاب‌آوری زنجیره فولاد وابسته به افزایش تاب‌آوری اقتصادی و بهره‌وری بنگاه‌ها است. فشارهای اقتصادی از سود و زیان بنگاه‌ها به ترازنامه‌ها نیز منتقل شده است. سرمایه در گردش از ۶.۷۸ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۰ به ۱.۰۶ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ رسیده و این روند ضرورت توجه جدی‌تر به تعادل اقتصادی زنجیره را نشان می‌دهد. حلقه‌های زنجیره فولاد رقیب یکدیگر نیستند و به یکدیگر وابستگی دارند. برنامه‌ریزی صنعت بر مبنای سه سناریوی مدیریتی پیشنهاد شده است. سناریوی نخست حرکت به سمت ثبات و عادی‌شدن تدریجی شرایط است. سناریوی دوم، تداوم وضعیت عدم‌قطعیت است که در این شرایط حفظ نقدینگی و سرمایه در گردش اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت. سناریوی سوم نیز احتمال وقوع شوک شدیدتر در بازار است که در این حالت باید از پیش، تولید راهبردی مورد نیاز هر حلقه از زنجیره مشخص شده باشد. دستور کار مشترک، پایداری امروز و رقابت‌پذیری فردا است. جمع‌بندی نرخ روز زنجیره فولاد با بیش از ۹۷۰ واحد فعال و اشتغال‌زایی برای حدود دو میلیون نفر، نقش حیاتی در اقتصاد دارد. با وجود رشد ۳۱ درصدی حجم صادرات و ۱۷.۷ درصدی ارزش آن در سال گذشته، کاهش ارزش دلاری محصولات از فروردین ۱۴۰۱ تا خرداد ۱۴۰۵ و اختلاف قابل توجه قیمت‌های داخلی و جهانی، نشان‌دهنده عدم‌تعادل در این زنجیره است. برای حفظ پایداری و رقابت‌پذیری، برنامه‌ریزی بر اساس سه سناریوی مدیریتی شامل ثبات، تداوم عدم‌قطعیت و شوک شدیدتر بازار، ضروری به نظر می‌رسد.