پیچیدگیهای جدید در معادله هرمز؛ آیا آمریکا شروط ایران را میپذیرد؟
به گزارش نرخ روز، وندی شرمن، معاون پیشین وزارت خارجه آمریکا و مذاکرهکننده ارشد سابق این کشور در برجام، در مصاحبهای اظهار داشت که تنگه هرمز همچنان بسته است و بعید به نظر میرسد آمریکا با مطالبات جدید ایران موافقت کند. این اظهارات در گفتوگویی درباره مذاکرات بازگشایی تنگه هرمز مطرح شد.
جوانا سامرز، مجری برنامه، به اصرار رئیسجمهور ترامپ مبنی بر نهایی شدن قریبالوقوع توافقی برای پایان دادن به جنگ اشاره کرد. اما ایران اخیراً اعلام کرده است که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را اصلاح نکند، برای کشتیرانی باز نخواهد شد. منظور ایران از این اصلاح رفتار، پایان دائمی جنگ، لغو محاصره دریایی بنادر ایران، خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه، پرداخت غرامت به ایران بابت خسارتهای واردشده و لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده است.
سامرز این مطالبات را بسیار سنگین توصیف کرد و از وندی شرمن، که در تیمهای مذاکرهکننده با ایران حضور داشته است، درباره پاسخ احتمالی دولت ترامپ به این خواستهها پرسید. شرمن در پاسخ گفت که ایران احساس میکند تمام کارتهای بازی در دست خودش است. او افزود که رئیسجمهور ترامپ نیز در پاسخ به این مطالبات، خواستههای متقابلی را مطرح کرده و گفته است ایران بابت تمام آسیبهایی که طی سالهای طولانی وارد کرده، به آمریکا بدهکار است.
شرمن تأکید کرد که تردیدی نیست ایران مسئول کشته شدن بسیاری از آمریکاییها و وارد شدن خسارت در نقاط مختلف جهان بوده است. اما وضعیت کنونی را بین نه جنگ و نه صلح توصیف کرد. او مجدداً بیان داشت که تنگه هرمز همچنان بسته است و بعید است آمریکا با مطالبات جدید موافقت کند. رئیسجمهور ترامپ گفته است که منتظر خواهد ماند تا فشار اقتصادی در نهایت ایران را پای میز مذاکره بیاورد، اما شرمن معتقد است که او باید مدت زیادی منتظر بماند.
سامرز به فشار اقتصادی شدید بر ایران، از جمله تورم شدید ناشی از محاصره آمریکا و تحریمها، اشاره کرد و نقش این عوامل داخلی را در مذاکرات آینده جویا شد. شرمن تأیید کرد که این عوامل قطعاً مهم هستند و تحریمها و فشار اقتصادی گاهی میتوانند کشورها را پای میز مذاکره بیاورند. با این حال، او افزود که دولت ترامپ هیچوقت یک نکته را درک نکرده است: ایران یک فرهنگ مقاومت دارد. این فرهنگ همان بود که انقلاب ۱۹۷۹ را ایجاد کرد. آنها هیچ عجلهای ندارند و به نظر نمیرسد اهمیت چندانی برای مردم خودشان قائل باشند. آنچه برای آنها اهمیت دارد، کنترل تنگه هرمز است؛ کنترلی که اکنون در اختیار دارند.
شرمن اظهار داشت که رئیسجمهور ترامپ آمریکا را وارد جنگی کرد که انتخاب خودش بود. تنگه هرمز پیش از آن جنگ باز بود، اما اکنون نهتنها بسته است، بلکه در اختیار ایران قرار دارد. سامرز اشاره کرد که این جنگ بیش از پنج ماه است که ادامه دارد و رئیسجمهور ترامپ چندین بار گفته توافق در آستانه نهایی شدن است، اما چنین توافقی حاصل نشده است.
شرمن با توجه به تجربه خود در مذاکرات با دیپلماتهای ایرانی، درباره آنچه پشت صحنه مانع دستیابی به یک توافق پایدار شده است، گفت که تردیدی نیست پاکستان، حتی ترکیه و عمان تلاش میکنند از طریق کانالهای پشتپرده، طرفین را به نوعی توافق درباره تنگه هرمز برسانند. اما او فکر نمیکند توافقی در آستانه دستیابی باشد و نشانهای از عقبنشینی ایران نمیبیند. او افزود که ایران میتواند به اندازه کافی از نفت خود را از طریق روشهای غیرشفاف و غیرقانونی صادر کند و میداند که تمام جهان منتظرند ببینند آنها چه تصمیمی خواهند گرفت. شرمن مذاکرهکنندگان ایرانی را بسیار سرسخت توصیف کرد و یادآور شد که برای رسیدن به برنامه جامع اقدام مشترک، برجام (JCPOA)، نزدیک به ۱۸ ماه طول کشید تا به توافق برسند.
او ابراز تأسف کرد که به این زودی اتفاقی نخواهد افتاد و آرزو کرد رئیسجمهور راهی برای باز کردن این مسیر تجاری پیدا کند، به خاطر منافع آمریکاییها، قیمت بنزین و قیمت مواد غذایی. اما او نمیبیند که رئیسجمهور حاضر باشد اقدامات لازم برای باز کردن تنگه و پایان دادن به این جنگ را انجام دهد.
در پایان گفتوگو، سامرز از شرمن پرسید که اگر این درگیری بدون گنجاندن مفاد هستهای در توافق پایان پیدا کند، این موضوع برای روابط آمریکا و ایران چه معنایی خواهد داشت. شرمن پاسخ داد که این اتفاق میتواند بسیار ویرانگر باشد. او توضیح داد که درست است اورانیوم با غنای ۶۰ درصد اکنون زیر آوار قرار دارد، اما دانش را نمیتوان بمباران کرد. ایران میداند چگونه این کار را انجام دهد و احتمالاً هر میزان منابع اقتصادی که در اختیار داشته باشد، صرف بازسازی توانمندی هستهای خود خواهد کرد. او فکر میکند این حکومت احتمالاً به این نتیجه خواهد رسید که تنها بازدارندگی مورد نیازش، داشتن یک سلاح هستهای است، بنابراین موضوع بسیار جدی است.
جمعبندی نرخ روز
معاون پیشین وزارت خارجه آمریکا، وندی شرمن، با اشاره به بسته ماندن تنگه هرمز، احتمال موافقت آمریکا با مطالبات سنگین جدید ایران را بعید میداند. ایران برای بازگشایی تنگه، شروطی از جمله پایان دائمی جنگ، لغو محاصره دریایی و خروج نیروهای آمریکایی را مطرح کرده است. شرمن معتقد است که با وجود فشار اقتصادی، فرهنگ مقاومت ایران و سرسختی مذاکراتی آنها، دستیابی به توافق در کوتاهمدت بعید است و عدم حلوفصل مسئله هستهای میتواند عواقب ویرانگری داشته باشد.
