تنش فزاینده در سوریه: رقابت نظامی ترکیه و اسرائیل و نگرانی از رویارویی مستقیم
به گزارش نرخ روز، رومان گوفمن، رئیس موساد، در تاریخ ۱۴ اوت (۱۹ مرداد) در یک تماس تلفنی با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت موقت سوریه، درباره گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه گفتوگو کرده است. منابع آگاه گزارش دادهاند که محور اصلی این گفتوگو، میزان حمایت نظامی آنکارا از ارتش سوریه، شامل ارسال تسلیحات، پهپادها و افزایش شمار نیروهای ترکیه بوده است.
اهمیت این تماس زمانی بیشتر میشود که تنها چهار روز پس از آن، رژیم صهیونیستی پایگاه هوایی «ابوالظهور» در شمالغرب سوریه را هدف قرار داد. بسیاری این اقدام را نه صرفاً حملهای به یک پایگاه سوری، بلکه هشداری مستقیم به ترکیه در خصوص گسترش نفوذ نظامی این کشور در سوریه میدانند.
اسرائیل ادعا میکند که دمشق با فراهم آوردن زمینه استقرار نیروهای ترکیه و بازسازی پایگاه ابوالظهور، در حال ایجاد شرایطی است که میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل در سوریه را محدود کرده و تهدیدی جدید علیه این رژیم به وجود آورد. همچنین گزارشهایی مبنی بر بازدید یک هیئت ترکیهای از این پایگاه پیش از حمله منتشر شده است؛ ادعایی که آنکارا آن را رد کرده و حمله اسرائیل را تلاشی برای توجیه نقض حاکمیت سوریه قلمداد کرده است.
ابعاد این حادثه زمانی جدیتر شد که تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، حمله اسرائیل را «تشدیدی غیرضروری» توصیف کرد و هشدار داد که این عملیات میتوانست به رویارویی مستقیم با نیروهای ترکیه منجر شود.
واشنگتن اکنون در تلاش است تا یک سازوکار ارتباطی میان اسرائیل، ترکیه و سوریه ایجاد کند تا طرفها از تحرکات نظامی یکدیگر مطلع باشند و از محاسبات اشتباه و برخوردهای ناخواسته جلوگیری شود.
در واقع، خطر اصلی در سوریه دیگر صرفاً واکنش دمشق به حملات اسرائیل نیست؛ بلکه حضور رو به گسترش نیروهای ترکیه، احتمال برخورد مستقیم دو بازیگر نظامی قدرتمند را افزایش داده است.
پس از سقوط بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، سوریه به میدان تازهای برای رقابت قدرتهای منطقهای تبدیل شده است. ترکیه با حمایت از دولت جدید دمشق، همکاریهای نظامی خود با سوریه را گسترش داده و در آموزش نیروها، تأمین تجهیزات و تقویت ساختار نظامی این کشور نقش پررنگتری ایفا میکند.
در مقابل، اسرائیل نگران شکلگیری یک ساختار نظامی سوری تحت حمایت ترکیه است؛ ساختاری که میتواند موازنه قدرت را تغییر داده و آزادی عمل اسرائیل در آسمان سوریه را محدود کند.
از همین رو، به نظر میرسد تلآویو در حال ترسیم یک خط قرمز برای آنکاراست: ترکیه میتواند در سوریه نفوذ سیاسی و اقتصادی داشته باشد، اما اسرائیل با تبدیل سوریه به یک پایگاه نظامی تحت نفوذ ترکیه مخالفت خواهد کرد.
با این حال، شواهد موجود نشان نمیدهد که اسرائیل یا ترکیه به دنبال جنگی تمامعیار باشند. مسئله اصلی، افزایش خطر یک درگیری محدود و ناخواسته است؛ بهویژه اگر یکی از حملات اسرائیل به کشته شدن نیروهای ترکیه منجر شود.
در چنین شرایطی، پرسش تعیینکننده دیگر این نیست که آیا تنش میان آنکارا و تلآویو افزایش خواهد یافت، بلکه این است که اردوغان در صورت کشته شدن نخستین نظامی ترکیه در حمله اسرائیل، چه واکنشی نشان خواهد داد؟ پاسخ به این سؤال میتواند مشخص کند بحران سوریه همچنان در سطح جنگ نفوذ و تهدید باقی میماند یا به نخستین رویارویی مستقیم میان دو قدرت منطقهای تبدیل خواهد شد.
جمعبندی نرخ روز
تنشها در سوریه با گسترش حضور نظامی ترکیه و نگرانیهای اسرائیل از این نفوذ، به اوج خود رسیده است. تماس رئیس موساد و حمله به پایگاه ابوالظهور نشاندهنده خطوط قرمز اسرائیل در قبال نفوذ نظامی ترکیه است. خطر اصلی، نه یک جنگ تمامعیار، بلکه رویاروییهای ناخواسته و محدود است که میتواند به درگیری مستقیم میان دو قدرت منطقهای منجر شود.
