بررسی وضعیت اشتغال ناقص در بازار کار زنان و مردان

به گزارش نرخ روز، اشتغال ناقص یکی از شاخص‌های مهمی است که وضعیت پنهان بازار کار را آشکار می‌سازد. این شاخص شامل تمام شاغلانی می‌شود که به دلایل اقتصادی مانند رکود کاری، عدم یافتن کار با ساعت کاری بیشتر، یا قرار گرفتن در فصل غیر کاری، کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار کرده و خواهان و آماده انجام کار اضافی هستند. اشتغال ناقص برخلاف نرخ بیکاری که تنها نبود شغل را می‌سنجد، میزان بهره‌برداری از ظرفیت نیروی کار موجود را نیز نشان می‌دهد. از این رو، ثبات یا تغییرات آن می‌تواند نشان‌دهنده کیفیت و پایداری مشاغل باشد. از هر ۱۰۰ فرد شاغل، حدود ۸ نفر دارای اشتغال ناقص بوده‌اند. این آمار برای زنان و مردان می‌تواند متفاوت باشد. در سال ۱۴۰۴، نرخ اشتغال ناقص در سطح ۷.۶ درصد ثابت مانده و تغییری نسبت به سال ۱۴۰۳ نداشته است. با این حال، از نظر تعداد، افراد دارای اشتغال ناقص در سال گذشته حدود ۲ هزار و ۵۰۰ نفر بیشتر از سال ۱۴۰۳ بوده‌اند. نرخ اشتغال ناقص زنان در سال گذشته به ۴.۳ درصد رسید که نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۲ واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. اما پایین‌تر بودن این نرخ لزوماً به معنای وضعیت بهتر زنان در بازار کار نیست. مشارکت اقتصادی پایین زنان باعث می‌شود بخش کوچک‌تری از آنها وارد بازار کار شوند و در نتیجه تعداد افراد در معرض اشتغال ناقص نیز کمتر باشد. همچنین، با توجه به رویداد دو جنگ نظامی و یک اعتراضات اجتماعی در سال ۱۴۰۴، بازار کار، به‌ویژه برای زنان، بی‌ثبات بود. به دلیل تعطیلی تعداد زیادی کسب‌وکار و بنگاه‌ها و همچنین تعدیل زیاد نیروی کار در سال ۱۴۰۴، شاید برخی زنان دیگر وارد بازار کار نشده و به جمعیت غیرفعال اضافه شده باشند. داده‌ها نیز حاکی از همین است؛ چرا که در سال ۱۴۰۴ بیش از ۶۰۵ هزار زن به جمعیت غیرفعال اضافه شده‌اند که رقم بسیار بالایی است. چنین اتفاقی برای جمعیت مردان نیز رخ داده است. نرخ اشتغال ناقص مردان از ۸.۲ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۸.۱ درصد در سال گذشته کاهش یافته است. این در حالی است که جمعیت بیکار مردان در این دوره با حدود ۲۰ هزار نفر کاهش و در مقابل با افزایش ۱۸۵ هزار نفری جمعیت غیرفعال روبرو شده است. در واقع، در سال گذشته تعداد قابل توجهی از مردان شاید شغل خود را از دست داده باشند، ولی دوباره به صورت فعالانه در جستجوی کار جدید نبوده‌اند. این وضعیت نشان می‌دهد که انگیزه و امید پیدا کردن شغل آن قدر پایین است که نیروی کار حاضر نیست به دنبال آن باشد. ثبات نرخ اشتغال ناقص در سطحی نزدیک به ۸ درصد نشان می‌دهد که مسئله بازار کار ایران تنها ایجاد شغل جدید نیست، بلکه کیفیت و پایداری مشاغل موجود نیز اهمیت دارد. افزایش مشاغل کم‌ساعت، کاهش فرصت‌های کاری تمام‌وقت و محدود شدن امکان افزایش درآمد از مسیر کار بیشتر، می‌تواند فشار اقتصادی بر خانوارها را افزایش دهد. در شرایطی که اقتصاد با محدودیت‌های رشد، کاهش سرمایه‌گذاری و فشارهای هزینه‌ای مواجه است، اشتغال ناقص به یک علامت هشدار تبدیل می‌شود. چراکه نشان می‌دهد بخشی از نیروی کار اگرچه در آمارها شاغل محسوب می‌شود، اما هنوز از ظرفیت کامل اقتصادی خود استفاده نمی‌کند. جمع‌بندی نرخ روز: نرخ اشتغال ناقص در سال ۱۴۰۴ با وجود ثبات در ۷.۶ درصد، نشان‌دهنده چالش‌های عمیق‌تری در بازار کار است. کاهش نرخ اشتغال ناقص زنان با وجود افزایش ۶۰۵ هزار نفری جمعیت غیرفعال زن، و همچنین افزایش ۱۸۵ هزار نفری جمعیت غیرفعال مردان، حاکی از کاهش انگیزه جستجوی کار است. این وضعیت بر اهمیت کیفیت و پایداری مشاغل موجود، فراتر از صرفاً ایجاد شغل جدید، تأکید می‌کند و نشان می‌دهد بخشی از نیروی کار از ظرفیت کامل اقتصادی خود بهره نمی‌برد.