افزایش بیسابقه مراجعه به پمپ بنزینها؛ دلایل هجوم مردم چیست؟
به گزارش نرخ روز، این روزها در هنگام عبور از کنار پمپ بنزینهای فعال در سطح شهر، با انبوهی از خودروها و موتورسیکلتها مواجه میشویم که ساعتها در صف انتظار برای خرید بنزین میایستند. این شلوغی نامتعارف دلایل متعددی دارد.
در روزهای اخیر، اخباری از قول معاون رئیسجمهوری و نمایندگان مجلس درباره تغییر شیوه تخصیص سهمیه، یارانه و حتی قیمت بنزین منتشر شده است. این اخبار سبب شده تا خریداران بنزین خود را در موقعیتی مبهم ببینند و منتظر خبری ناگهانی در این زمینه باشند، هرچند دولت بارها تاکید کرده که برنامهای برای غافلگیری مردم ندارد. در همین راستا، رئیس دفتر رئیس جمهور اعلام کرده است که کاهش سهمیههای بنزین قطعی است و هرکس بیش از سهمیه بخواهد بنزین خریداری کند، باید قیمت بالاتری بپردازد، اما این قیمت هنوز تعیین نشده است.
این اطلاعرسانی، هرچند نوید حذف شوک بزرگ در تعیین قیمت بنزین را میدهد، اما به دلیل اعلام نشدن جزئیاتی مانند مقدار «کاهش قطعی سهمیهها» و رقم «قیمت بالاتر»، نمیتواند به آرامش روانی مصرفکنندگان منجر شود و شایعات و ابهامات همچنان پابرجا هستند. در چنین وضعیت مبهمی، نگاه مردم به بنزین چیست و چرا به جایگاههای سوخت هجوم بردهاند؟
نکته مهم دیگر، تعطیلی برخی پمپ بنزینها در سطح شهر و افزایش شمار پمپبنزینهای تعطیل در ساعات پایانی اولین روز شهریور است که عامل مهمی برای افزایش مراجعه به جایگاهها و شکلگیری صفهای طولانی محسوب میشود.
یک شهروند سی و دو ساله در پمپ بنزینی در مرکز شهر، در پاسخ به این سوال که چرا حاضر به ایستادن در صفی چنین طولانی برای خرید بنزین شده است، گفت: «ترس من این است که سهمیه بنزین من بسوزد. در حال حاضر سی لیتر از سهمیه ۱۵۰۰ تومانی در کارت من باقی است، اما با اخباری که به گوشم میرسد، نگرانم این سهمیه از دست برود. بابت همین، با وجودی که باک ماشین خالی نیست، من در صف ایستادهام تا بنزین را بخرم.»
خانمی جوان نیز در یکی از پمپ بنزینهای شلوغ شمال شهر تهران، که حدود چهل دقیقه در صف ایستاده بود، اظهار داشت: «قبلاً با چنین شلوغی مواجه نبودم و فکر میکنم دلیلش این است که خود من و برخی شبیه من نگران سوختن سهمیه بنزینمان هستیم. از این بابت ترجیح میدهم این سهمیه را استفاده کنیم.» او با بیان اینکه سهمیه را برای مسافرت در پایان شهریور نگهداری کرده بود، افزود: «الان دیگر مطمئن نیستم تا پایان شهریور مناسبات کنونی برای بنزین جاری باشد.» به نظر میرسد ترس از سوختن سهمیه، انگیزهای بسیار قوی برای مراجعه به پمپ بنزینها باشد.
اما این تنها عامل شلوغی پمپ بنزینها نیست. اگر این روزها کمی به عبور و مرور پمپ بنزینها دقت کرده باشید، خودروها و عابران پیادهای را میبینید که اطراف جایگاهها ایستادهاند و در صدد فروش سهمیه بنزین خود به متقاضیان هستند. بررسیها نشان میدهد متوسط قیمت خرید هر لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی توسط خودروهای دیگر حدود دو تا ۲۵۰۰ تومان و متوسط قیمت خرید بنزین سه هزار تومانی حدود ۱۵۰۰ تومان است. این بدان معناست که فرد خریدار، هزینه بنزین ۱۵۰۰ تومانی را به جایگاه میپردازد و به فروشنده نیز هزینهای معادل دو هزار تا ۲۵۰۰ تومان به ازای هر لیتر بنزین پرداخت میکند.
متصدی یک پمپ بنزین در پاسخ به این سوال که در این روزها چقدر با فروش سهمیه بنزین به غیر مواجه شدهاند، گفت: «این اتفاق زیاد میافتد، چون اغلب افراد ترجیح میدهند سهمیه خود را نگهداری نکنند و به سرعت آنچه در کارت خود دارند را خالی کنند.» او افزود: «البته ما در این فرایند دخیل نیستیم. معامله را همین اطراف انجام میدهند و خریدار با کارت فروشنده برای خرید بنزین مراجعه میکند.»
متصدی پمپ بنزینی دیگر در شرق تهران نیز در جواب این پرسش که آیا در روزهای اخیر با افزایش مراجعه روبهرو بودهاند، گفت: «این وضعیت چند روزی است که وجود دارد. برخی میترسند پمپ بنزینها موجودیشان تمام شود، بابت این در صف میایستند تا باک خود را پر نگه دارند.» او همچنین از افزایش تقاضا برای خرید بنزین در گالن و دبه و ظرف خبر داد و تاکید کرد البته این اقدام ممنوع است و ما و سایر همکاران به هیچ وجه در دبه یا گالن و چیزی غیر از باک خودرو بنزین عرضه نمیکنیم، اما شهروندان درخواستهایی این چنینی را دارند.
گفتگو با شهروندانی که در صفهای طولانی پمپ بنزین ایستادهاند، روشن کرد سه دلیل عمده برای شلوغی پمپ بنزینها وجود دارد که یکی از مهمترین آنها ترس از سوختن سهمیه بنزین موجود در کارتهاست.
عامل مهم دیگر، نگرانی از بسته شدن پمپ بنزین و اتمام موجودی بنزین است، چرا که یکی از سناریوهای اعلامی از سوی رئیس سازمان بهینهسازی مصرف سوخت، توزیع ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین در روز و بستن پمپ بنزینها پس از پایان موجودی بود. این نکته سبب شده است برخی امنیت عرضه بنزین را زیر علامت سوال بزرگی قرار دهند. عامل دیگر که البته در قیاس با دو عامل قبلی ضعیفتر است، نگرانی از افزایش ناگهانی قیمت بنزین است. شهروندی در این زمینه گفت: «شاید اگر قرار بود قیمت بنزین اندکی افزایش یابد، میشد درباره اینکه خرید یک باک بنزین ثمر چندانی ندارد صحبت کرد، اما وقتی قرار است بنزین به نرخ هشتاد هزار تومان برسد، قیمت هر باک برای من حدود چهار میلیون در میآید. طبیعی است که فاصله قیمتی دویست هزار تومانی با چهار میلیون تومانی برای من چیزی نیست که قابل چشمپوشی باشد.»
این نکته از سوی دیگر شهروندان نیز مورد اشاره قرار گرفت. پیش از این معاون رئیسجمهوری اعلام کرده است ظرف دو هفته درباره ساختار جدید بنزین تصمیمگیری میشود. بنا بر توضیحات رئیس سازمان بهینهسازی مصرف سوخت، در حال حاضر سه سناریو برای مدیریت ناترازی بنزین مطرح شده است: عرضه سوخت متناسب با تولید روزانه بدون تغییر قیمت؛ سهمیهبندی بر مبنای خودرو و عرضه مصرف مازاد با نرخ غیریارانهای؛ و اختصاص بخشی از بنزین به حملونقل عمومی و توزیع بخش دیگر میان همه افراد. هر چه هست، شمارش معکوس برای تغییر وضعیت بنزین آغاز شده است. باید دید مهر اجرا بر کدام سناریو خواهد نشست و البته تجربه تایید میکند، احتمال جایگزینی سناریوی جدید و متفاوت هم منتفی نیست.
جمعبندی نرخ روز
صفهای طولانی در پمپ بنزینها ناشی از ترکیبی از عوامل است که مهمترین آنها ترس از سوختن سهمیههای بنزین، نگرانی از اتمام موجودی جایگاهها و ابهامات پیرامون تغییرات آتی در قیمت و سهمیهبندی سوخت است. علاوه بر این، خرید و فروش سهمیه بنزین در اطراف جایگاهها و درخواست برای عرضه بنزین در ظروف غیر از باک خودرو نیز مشاهده میشود. با توجه به سناریوهای مطرح شده برای مدیریت ناترازی بنزین، انتظار میرود تصمیمگیری نهایی در این زمینه به زودی انجام شود.
