بررسی احتمال حمله پیشدستانه ایران به آمریکا در بحبوحه تحولات منطقه
به گزارش نرخ روز، در حالی که محاصره اقتصادی ایران به اوج خود رسیده و همزمان وزیر خزانهداری دولت آمریکا از آغاز بزرگترین جنگ مالی این کشور با ایران خبر داده است، برخی از احتمال حمله پیشدستانه ایران به آمریکا و اسرائیل سخن میگویند. این پیشبینیها در وضعیتی مطرح شده که افرادی مانند مایک پنس، معاون ترامپ در دوره نخست ریاست جمهوریاش، از احتمال حمله مجدد ترامپ و اسرائیل به ایران گفتهاند و در همین حال، برخی رسانهها مانند نیوزنیشن مدعی شدهاند که ترامپ تمایل دارد طی هفته جاری رشته حملاتی را علیه ایران ترتیب دهد.
در چنین شرایطی، طرفداران حمله پیشدستانه ایران به آمریکا و اسرائیل چنین استدلال میکنند: اگر قرار است آمریکا طی هفتههای آتی مجدداً به ایران حمله کند و این حمله را در شرایطی ترتیب دهد که محاصره اقتصادی توان ایران را به حداقل رسانده است، یا اگر آمریکا میخواهد پس از برگزاری انتخابات میاندورهای و پیروزی احتمالی جمهوریخواهان در کنگره و سنا به ایران حمله کند، بهتر است ایران پیش از این زمانبندی به دشمن حمله کند. این اقدام، اولاً زمانبندی ترامپ و متحدانش را به هم میزند، ثانیاً ابتکار عمل را به دست گرفته و از دست ترامپ خارج میکند و ثالثاً اجازه تحقق اهداف ترامپ (مانند غافلگیری ایران، به ثمر رساندن اهداف محاصره اقتصادی یا حتی پیروزی در انتخابات میاندورهای) را نمیدهد.
استدلال فوق که در چند روز اخیر توسط برخی رسانههای مکتوب و حتی کارشناسان و مجریان و عوامل صدا و سیما نیز تقویت میشود، بر مبنایی استوار است که میتواند تحت چهارچوب منافع ملی درک شود. اما این استدلال علیرغم درستی صورت، در ماده با مشکلاتی مواجه است و نمیتواند برخی مسائل را حل کند. مهمترین مشکلاتی که استدلال طرفداران حمله پیشدستانه ایران به آمریکا با آن مواجه است، بدین شرح است:
الف. نامشخص بودن هدف و گستره حمله
مهمترین مشکل حمله پیشدستانه ایران به آمریکا، ابهام در این پرسش است: «قرار است این حمله تا کجا پیش رود؟» به عبارت دیگر، قرار است حمله پیشدستانه چه هدفی را تحقق بخشد و به چه غایاتی برسد؟ آیا قرار است حمله تا آنجا پیش رود که آمریکا از جنگ پشیمان شود؟ آیا قرار است نتیجه انتخابات میاندورهای را تحت تأثیر قرار دهد؟ آیا قرار است موجب کنترل قیمتها در داخل شود؟ آیا میخواهد با بستهشدن تنگه هرمز، بر قیمت جهانی نفت تأثیر بگذارد؟ اما آیا ابزارهای ایران به حدی هست که آمریکا را مجبور به عقبنشینی کامل کند؟ آیا قرار است ایران به اسرائیل یا کشورهای عربی منطقه حمله کند؟ آیا حمله ایران به اراضی اشغالی یا کشورهای عربی میتواند سبب تسلیمشدن دشمن شود؟ آیا میتواند آمریکا را به عقبنشینی وادارد؟ حمله ایران چگونه و در چه گسترهای باید باشد تا به اهدافش برسد؟
ب. نامعلوم بودن مکان و مختصات حمله
نامشخص بودن هدف حمله میتواند دو پرسش دیگر را مطرح کند: الف. مکان و مختصات حمله چگونه است؟ ب. سناریوهای حمله چگونه خواهد بود؟ در واقع، اگر هدف حمله پیشدستانه مشخص و معین نباشد، مختصات حمله، مکان حمله، زمان حمله و ... به طور کلی، جزئیات مشخص نخواهد بود. به طور کلی، باید به این پرسش پاسخ داد که «هدف و گستره دقیق حمله ایران به آمریکا چیست؟» و آیا ایران میتواند به اهداف خود (در رأسشان عقبنشینی آمریکا) برسد؟ در واقع، اگر ایران نتواند مختصات حمله خود را مشخص کند، نمیتواند از حمله پیشدستانه خود استفاده کرده و این حمله را به هجومی راهبردی و راهگشا تبدیل کند.
جمعبندی نرخ روز
در بحبوحه تشدید محاصره اقتصادی ایران و گمانهزنیها درباره حملات احتمالی آمریکا، بحث حمله پیشدستانه ایران مطرح شده است. طرفداران این ایده معتقدند که چنین حملهای میتواند زمانبندی دشمن را برهم زده و ابتکار عمل را به دست ایران دهد. با این حال، منتقدان این استدلال، ابهام در هدف، گستره، مکان و مختصات چنین حملهای را از چالشهای اصلی آن میدانند که میتواند مانع از دستیابی به اهداف راهبردی شود.
