فرید زکریا: کاهش اعتبار، عامل انحطاط قدرت‌های بزرگ

به گزارش نرخ روز، مهم‌ترین آسیبی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، به قدرت این کشور وارد کرده، نه شکست نظامی، بلکه تضعیف تدریجی اعتبار و اعتماد متحدان به ایالات متحده است. توافق دفاعی اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نمونه‌ای آشکار از این روند به شمار می‌رود. عربستان و ترکیه که سال‌ها رقبای منطقه‌ای بودند، اکنون در قالب «توافق‌نامه دفاع مشترک مکه» متعهد شده‌اند در صورت حمله به یکی از اعضا، از یکدیگر دفاع کنند. عامل مهم نزدیکی این کشورها، کاهش اعتماد به تضمین‌های امنیتی آمریکا و شخص ترامپ است. ترامپ با وعده‌ها و تهدیدها طوری رفتار می‌کند که گویی در حال انجام یک بازی بزرگ بلوف‌زنی است؛ اما پیش‌بینی‌ناپذیر بودن در یک ائتلاف با پیش‌بینی‌ناپذیر بودن در یک معامله املاک تفاوت بسیار زیادی دارد. ترامپ بارها اعلام کرده بود که توافق با ایران نزدیک است، اما در عمل مذاکرات پیشرفت چندانی نداشته است. تکرار وعده‌ها و تهدیدهای متناقض باعث شده سخنان او برای بسیاری از دولت‌ها دیگر مانند گذشته قابل اتکا نباشد. مسئله فراتر از سبک شخصی ترامپ یا لفاظی‌های سیاسی اوست. قدرت آمریکا فقط به ناوهای هواپیمابر، جنگنده‌های پیشرفته و قدرت اقتصادی وابسته نیست؛ اعتبار نیز یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی آن است. طی هشت دهه، متحدان آمریکا به این باور رسیده بودند که تعهدات واشنگتن نسبتاً پایدار است و تهدیدهای آمریکا وزن واقعی دارند. ترامپ با رفتار پیش‌بینی‌ناپذیر خود این فرض را تضعیف کرده است. پیامد این وضعیت، وابستگی بیشتر متحدان نیست، بلکه تلاش آنها برای ایجاد گزینه‌های جایگزین است. دانمارک به جای سامانه آمریکایی پاتریوت به سراغ نمونه اروپایی رفته، کانادا در خرید اف-۳۵ تجدیدنظر می‌کند، کشورهای اروپایی صنایع دفاعی خود را تقویت می‌کنند، کره جنوبی به تأمین‌کننده مهم تسلیحات تبدیل شده و هلند نیز برای کاهش وابستگی فناورانه به آمریکا، خدمات ابری خود را به یک شرکت اروپایی منتقل کرده است. هم‌زمان، عربستان، ترکیه و پاکستان در حال ایجاد معماری امنیتی مستقل خود هستند. هیچ‌یک از این اقدامات به‌تنهایی به معنای قطع رابطه با واشنگتن نیست، اما مجموع آنها نشانه کاهش اعتماد است. حتی اسرائیل نیز برخی پیشنهادهای ترامپ را جدی نمی‌گیرد. در نهایت، متن هشدار می‌دهد که قدرت‌های بزرگ معمولاً نه با یک شکست ناگهانی، بلکه زمانی افول می‌کنند که دیگر کشورها به‌تدریج دست از سازمان‌دهی جهان خود حول آنها بردارند. آمریکا همچنان قدرتی عظیم است، اما اعتبار، مانند سرمایه، طی نسل‌ها ساخته می‌شود و می‌تواند بسیار سریع از بین برود. تفاوت میان امروز و دوران بحران موشکی کوبا در همین نکته است: زمانی سخن رئیس‌جمهور آمریکا برای متحدی مانند شارل دوگل به‌تنهایی کافی بود؛ امروز تصور چنین سطحی از اعتماد بسیار دشوارتر است. جمع‌بندی نرخ روز رفتار پیش‌بینی‌ناپذیر رئیس‌جمهور ایالات متحده، اعتبار و اعتماد متحدان به آمریکا را تضعیف کرده است. این کاهش اعتماد، کشورهایی مانند عربستان، ترکیه و پاکستان را به سمت ایجاد ائتلاف‌های دفاعی مستقل سوق داده است. همچنین، متحدان سنتی آمریکا در حال بررسی گزینه‌های جایگزین برای تجهیزات و خدمات آمریکایی هستند. این روند نشان می‌دهد که قدرت‌های بزرگ نه با شکست نظامی، بلکه با از دست دادن تدریجی اعتبار و اعتماد بین‌المللی دچار انحطاط می‌شوند.