بازگشت دیپلماتهای آمریکایی به خاورمیانه؛ کاهش تنشها یا تداوم ریسک بالا؟
به گزارش نرخ روز، بر اساس یک سند داخلی وزارت خارجه آمریکا، بازگشت کارکنان سرویس خارجی و کاهش تدابیر اضطراری در نمایندگیهای این کشور در خاورمیانه ممکن است از همین هفته آغاز شود. سه مقام آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود، این تغییرات را تأیید کردهاند. این روند بازگشت کارکنان به محل مأموریتها ادامه خواهد یافت، حتی با وجود اینکه مذاکرات میان آمریکا و ایران به بنبست رسیده و دولت ترامپ را به تهدید به اعمال تحریمهای اقتصادی جدید واداشته است. سفارتخانههایی که قرار است سطح نیروی انسانی آنها افزایش یابد، شامل نمایندگیهای آمریکا در سرزمینهای اشغالی، لبنان، عربستان سعودی، قطر، اردن، عمان، عراق و کویت است. وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای اعلام کرد که وضعیت امنیتی نمایندگیهای دیپلماتیک خود را بهطور مستمر بررسی میکند و بر اساس آخرین ارزیابی، در حال تنظیم وضعیت نیروی انسانی در برخی از نمایندگیها در خاورمیانه است تا ضمن حفاظت از ایمنی و امنیت کارکنان، اهداف سیاست خارجی آمریکا نیز پیش برده شود. در اواخر فوریه، یک روز پیش از آنکه آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کنند، به کارکنان غیرضروری سفارت آمریکا در قدس اشغالی و اعضای خانواده آنها این اختیار داده شد که با هزینه دولت، سرزمینهای اشغالی را ترک کنند. در هفتههای بعد و همزمان با حملات ایران به پایگاههای واشنگتن در منطقه، وزارت خارجه آمریکا دستور تخلیه نمایندگیهای خود در سراسر خاورمیانه را صادر کرد. دیپلماتهای مستقر در برخی از این کشورها نیز بهعنوان یک اقدام احتیاطی، به جای حضور در سفارتخانهها، از خانههای خود کار میکردند. مقامهای کنونی و سابق وزارت خارجه آمریکا گفتند که اعزام دوباره کارکنان به محل مأموریتها نشاندهنده کاهش تنشهاست؛ این در حالی است که مذاکرات میان آمریکا و ایران بر سر تمدید آتشبس ۶۰ روزهای که هفته گذشته منقضی شد، متوقف مانده است. دن شاپیرو، که در دولت باراک اوباما سفیر آمریکا در اسرائیل بود و در دولت جو بایدن نیز در پنتاگون حضور داشت و بر امور خاورمیانه متمرکز بود، گفت: بازگرداندن کارکنان به نمایندگیهایی که بخشی از آنها تخلیه شده بودند، نشان میدهد که دولت معتقد است جنگ در حال فروکش کردن است. در این سند آمده است که نخستین دیپلماتهایی که بازخواهند گشت، کارکنان سفارت آمریکا در لبنان خواهند بود؛ هرچند طبق این برنامه، سطح نیروی انسانی این سفارت به ظرفیت کامل نخواهد رسید. در نهایت، بر اساس این اسناد، کارکنان بهطور کامل به سه سفارتخانه آمریکا در سرزمینهای اشغالی، اردن و عمان بازخواهند گشت. در نمایندگیهای آمریکا در امارات متحده عربی، عربستان سعودی، قطر و لبنان، سطح نیروی انسانی در مرحله نخست به ۸۵ درصد محدود خواهد شد و در نمایندگیهای آمریکا در عراق، کویت و بحرین این سقف ۷۵ درصد خواهد بود. این سند همچنین میافزاید که وزارت خارجه آمریکا در شش کشور حوزه خلیج فارس و لبنان، محدودیتهایی برای همراه آوردن اعضای خانواده کارکنان اعمال خواهد کرد. جان آر. باس، معاون وزیر خارجه در امور مدیریت در دولت بایدن، گفت: محدودیتهای مربوط به اعضای خانواده در کشورهای خلیج فارس نشان میدهد که دولت همچنان معتقد است سطح خطر بالاست. این محدودیتها نشان میدهند که محیط تهدید نسبت به ۳۰، ۶۰ یا ۹۰ روز پیش آرامتر شده است، اما همچنان خطر آن از قبل از آغاز جنگ بیشتر است. دو مقام آمریکایی گفتند برخی از دیپلماتهایی که به دلیل جنگ تخلیه شده بودند، خواستار روشن شدن محل مأموریت آینده خود شده بودند؛ بهویژه دیپلماتهایی که فرزندانی داشتند و باید پیش از آغاز سال تحصیلی درباره محل تحصیل و اسکان آنها تصمیم میگرفتند. مشخص نیست این فشارها تا چه اندازه، یا اساساً آیا، در این تصمیم نقش داشتهاند یا خیر. مقامهای سابق وزارت خارجه هشدار دادند که بازگرداندن دیپلماتها و برخی اعضای خانواده آنها به منطقه ممکن است نشاندهنده تمایل دولت ترامپ برای جلوگیری از ازسرگیری درگیریها باشد، اما این اقدام تضمینی برای برقراری صلحی پایدار نیست. رابرت دانین، معاون سابق دستیار وزیر خارجه در امور خاور نزدیک، گفت: بازگرداندن کارکنان سفارتخانهها، دست دولت را برای اقدام علیه ایران در آینده نمیبندد. او با اشاره به تخلیه سفارتخانهها در اوایل سال جاری گفت: آنها یک بار این کار را انجام دادند. میتوانند مجدداً هم آن را انجام دهند. جمعبندی نرخ روز وزارت خارجه آمریکا در حال بازگرداندن دیپلماتها به نمایندگیهای خود در خاورمیانه است، اقدامی که نشاندهنده کاهش تنشها پس از حملات اخیر تلقی میشود. این بازگشت در حالی صورت میگیرد که مذاکرات با ایران متوقف شده و محدودیتهایی برای حضور خانوادهها در برخی کشورها همچنان پابرجاست. این وضعیت نشان میدهد که اگرچه محیط تهدید آرامتر شده، اما خطر همچنان بالاتر از دوران پیش از جنگ است و امکان تخلیه مجدد سفارتخانهها در آینده وجود دارد.
