ابرتورم در اقتصاد ایران؛ بررسی تجربیات جهانی

به گزارش نرخ روز، ابرتورم بر اساس تعریف کلاسیک فیلیپ کاگان، زمانی آغاز می‌شود که نرخ تورم ماهانه از ۵۰ درصد فراتر رود. در چنین شرایطی، سطح عمومی قیمت‌ها در کمتر از دو ماه تقریباً دو برابر خواهد شد. پایان دوره ابرتورم نیز زمانی در نظر گرفته می‌شود که تورم ماهانه حداقل برای ۱۲ ماه متوالی زیر ۵۰ درصد باقی بماند.بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که ابرتورم معمولاً در شرایطی نظیر جنگ، انقلاب، فروپاشی‌های سیاسی و بحران‌های شدید اقتصادی به وقوع می‌پیوندد. در این وضعیت‌ها، دولت‌ها ممکن است با کسری بودجه و بدهی‌های سنگین مواجه شوند و برای تأمین مالی این شکاف به خلق پول روی آورند. تداوم این روند می‌تواند به تشدید تورم، کاهش ارزش پول ملی و شکل‌گیری یک چرخه تورمی فزاینده منجر شود.نیکاراگوئه در اواخر دهه ۱۹۸۰ یکی از نمونه‌های برجسته ابرتورم است که دوره آن ۵۸ ماه به طول انجامید و متوسط تورم ماهانه در این مدت حدود ۳۸ درصد برآورد شده است. صربستان نیز در اوایل دهه ۱۹۹۰ یکی از شدیدترین دوره‌های ابرتورم مدرن را تجربه کرد؛ به‌طوری که متوسط تورم ماهانه آن به حدود ۲۳۰ درصد رسید.با این حال، پیامدهای ابرتورم تنها به افزایش شدید قیمت‌ها محدود نمی‌شود. بررسی تجربه کشورهایی که تورم‌های بسیار بالا را پشت سر گذاشته‌اند، نشان می‌دهد که در این دوره‌ها، رشد حقیقی درآمد سرانه به‌طور متوسط سالانه ۱.۶ درصد کاهش یافته، مصرف واقعی ۱.۳ درصد افت کرده و سرمایه‌گذاری نیز با کاهش ۳.۳ درصدی مواجه شده است. از این منظر، ابرتورم علاوه بر کاهش شدید قدرت خرید خانوارها، می‌تواند مصرف و سرمایه‌گذاری را کاهش داده و به تولید و رشد اقتصادی آسیب جدی وارد کند.تجربه تاریخی کشورها نشان می‌دهد که مهار این پدیده نیازمند کنترل رشد پول و نقدینگی، کاهش وابستگی تأمین مالی دولت به منابع پولی و اصلاح ساختار کسری بودجه است. بنابراین، جلوگیری از شکل‌گیری ابرتورم پیش از رسیدن اقتصاد به نقطه بحرانی، اهمیت بسیار بیشتری از تلاش برای مهار آن پس از وقوع دارد.جمع‌بندی نرخ روزابرتورم پدیده‌ای است که با نرخ تورم ماهانه بالای ۵۰ درصد تعریف می‌شود و می‌تواند پیامدهای اقتصادی مخربی از جمله کاهش درآمد، مصرف و سرمایه‌گذاری داشته باشد. تجربیات تاریخی کشورهایی مانند نیکاراگوئه و صربستان، شدت و گستردگی این پدیده را نشان می‌دهد. مهار ابرتورم نیازمند کنترل نقدینگی و اصلاحات بودجه‌ای است و پیشگیری از آن از اهمیت بالایی برخوردار است.