هوش مصنوعی و یادگیری دانشآموزان: افزایش نمرات تکالیف و افت امتحانات
به گزارش نرخ روز، استفاده از هوش مصنوعی در میان دانشجویان و دانشآموزان به سرعت در حال گسترش است. نتایج یک نظرسنجی در سال گذشته نشان داد که ۸۰ درصد از دانشجویان مقطع کارشناسی در کشورهای توسعهیافته از هوش مصنوعی در فرایند تحصیل خود بهره بردهاند. نظرسنجیهای جدیدتر این نسبت را در بریتانیا ۹۴ درصد و در آلمان ۹۳ درصد برآورد کردهاند. گسترش سریع این فناوری، نگرانیهایی را درباره تأثیر احتمالی آن بر فرایند یادگیری به وجود آورده است. معلمان گزارش میدهند که در تصحیح تکالیف، با مقالهها و انشاهای بسیار مشابهی روبهرو میشوند که گمان میرود توسط ابزارهای هوش مصنوعی تولید شده باشند. با این حال، تاکنون شواهد تجربی مستحکمی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آموزش و یادگیری در دسترس نبوده است. دیوید استرومبرگ از دانشگاه استکهلم و ویکتور لی و وو یانهوی از دانشگاه هنگکنگ برای پر کردن این خلأ پژوهشی، وضعیت ۲۷ هزار دانشآموز ۱۲ تا ۱۸ ساله در چین را بررسی کردند. چین کشوری است که پذیرش و استفاده از هوش مصنوعی در آن با سرعت زیادی گسترش یافته است. حدود ۸۰ درصد از دانشآموزان مورد بررسی اعلام کردند که از مدلهایی مانند «دوبائو» و «دیپسیک» استفاده میکنند و ۲۰ درصد باقیمانده بهعنوان گروه کنترل در نظر گرفته شدند. نتایج این پژوهش قابل توجه است. پس از گذشت شش ماه، میانگین نمره تکالیف دانشآموزانی که از هوش مصنوعی استفاده میکردند، در مجموع در همه دروس ۱۸ درصد افزایش یافت. همچنین، میانگین زمانی که آنها برای انجام هر تکلیف صرف میکردند، از ۶۴ دقیقه به ۴۵ دقیقه کاهش یافت. اما هنگام برگزاری امتحانات، همین دانشآموزان بهطور متوسط نمرهای ۲۰ درصد پایینتر از همکلاسیهای خود کسب کردند که از هوش مصنوعی استفاده نکرده بودند. در گذشته، نمرات بالای تکالیف معمولا شاخصی برای پیشبینی عملکرد بهتر در امتحانات بود. اما اکنون این رابطه دستخوش نوعی وارونگی شده است. به شکل متناقضی، دانشآموزانی که بالاترین نمرات را در تکالیف خود کسب میکنند، ممکن است احتمال بیشتری داشته باشند که در امتحانات عملکرد ضعیفتری نشان دهند. آیا نتیجه این است که مدارس باید استفاده از هوش مصنوعی را ممنوع کنند؟ لزوما خیر. کاهش نمرات امتحانی عمدتا در میان دانشآموزانی مشاهده شد که برای انجام سریعتر تکالیف خود عجله میکردند. در مقابل، دانشآموزانی که از هوش مصنوعی استفاده میکردند اما تقریبا به همان اندازه کاربران غیرفعال برای انجام تکالیف خود زمان صرف میکردند، افت قابل توجهی در عملکرد امتحانی نداشتند. بنابراین، مسئله اصلی نه صرفا استفاده از فناوری، بلکه شیوه استفاده از آن است. دانشآموزانی که توانستند عملکرد مطلوب خود را در امتحانات حفظ کنند، احتمالا صرفا پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را کپی و جایگذاری نمیکردند تا در زمان صرفهجویی کنند. به احتمال بیشتر، آنها از چتباتها در نقش یک معلم خصوصی استفاده میکردند. برای مثال، برای دریافت توضیح درباره مفاهیم دشوار یا کمک در حل مسائل مشخص. در پژوهش جدید دیگری، زارا کانترکتور و گرمان ریس از کالج میدلبری از دانشجویان مقطع کارشناسی خواستند درباره موضوعی ناآشنا مطالعه کنند. برخی با کمک یک چتبات و برخی بدون استفاده از آن. دانشجویانی که از هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، در آزمونها نمرات بالاتری کسب کردند و این برتری حتی زمانی که یک هفته بعد همان وظیفه را تکرار کردند نیز همچنان باقی ماند. اگرچه شواهد موجود هنوز محدود است، اما نتایج تحقیقات تاکنون به یک نتیجه کلی اشاره دارند: هوش مصنوعی میتواند بهرهوری فرایند یادگیری را افزایش دهد، اما تنها برای کسانی که از این فناوری به شیوهای هوشمندانه استفاده میکنند. دانشآموزان و دانشجویان باید در برابر این وسوسه مقاومت کنند که پیش از اندیشیدن و تلاش برای حل مسئله با اتکای به تواناییهای خود، فورا به سراغ پاسخ تولیدشده توسط هوش مصنوعی بروند. جمعبندی نرخ روز پژوهشها نشان میدهد که استفاده از هوش مصنوعی در میان دانشآموزان و دانشجویان به سرعت در حال افزایش است. در حالی که این فناوری میتواند نمرات تکالیف را افزایش داده و زمان انجام آنها را کاهش دهد، استفاده نادرست از آن منجر به افت قابل توجهی در نمرات امتحانی میشود. کلید بهرهوری از هوش مصنوعی در یادگیری، استفاده هوشمندانه از آن به عنوان ابزاری کمکآموزشی است، نه جایگزینی برای تفکر و تلاش شخصی.
