تحریم‌های تازه؛ مرز باریک میان فشار اقتصادی و تشدید تنش‌ها

به گزارش نرخ روز، به نظر می‌رسد تحریم‌های جدید فراتر از هدف قرار دادن اقتصاد داخلی ایران، شبکه‌هایی را نشانه رفته‌اند که در سالیان گذشته به این کشور امکان دور زدن محدودیت‌ها را داده‌اند. این شبکه‌ها شامل ناوگان سایه، شرکت‌های صوری، مبادلات مالی غیررسمی و تجارت از طریق کشورهای ثالث می‌شوند. در این میان، نقش چین و روسیه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. روسیه که خود تحت تحریم‌های گسترده قرار دارد، در سال‌های اخیر روابط اقتصادی و راهبردی عمیق‌تری با ایران برقرار کرده است. چین نیز به عنوان مهم‌ترین شریک تجاری و خریدار اصلی نفت ایران شناخته می‌شود. با این حال، هدف قرار دادن مستقیم بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ چینی می‌تواند هزینه‌های سیاسی و اقتصادی قابل توجهی برای واشنگتن به همراه داشته باشد و به افزایش تنش میان دو اقتصاد بزرگ جهان منجر شود. اما شاید مهم‌ترین مسئله، محدودیت‌های ذاتی تحریم‌ها باشد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که فشار اقتصادی لزوماً به تغییر رفتار سیاسی منجر نمی‌شود. تحریم‌ها می‌توانند اقتصاد ایران را تحت فشار قرار دهند، اما هم‌زمان ممکن است شبکه‌ها و بازیگرانی را تقویت کنند که منافعشان در اقتصاد تحریمی و دور زدن محدودیت‌ها تعریف شده است. در چنین شرایطی، موفقیت فشار اقتصادی به یک عامل دیگر وابسته است: اینکه واشنگتن در کنار تهدید، چه مسیر معتبری برای خروج از بحران و مذاکره پیش روی تهران قرار می‌دهد. اگر تحریم تنها به معنای مطالبه تسلیم کامل باشد، نتیجه ممکن است ایرانی فقیرتر، اما تدافعی‌تر و سرسخت‌تر باشد؛ و این همان نقطه‌ای است که فشار اقتصادی می‌تواند به‌جای دیپلماسی، راه را برای درگیری باز کند. جمع‌بندی نرخ روز تحریم‌های جدید آمریکا شبکه‌های دور زدن تحریم ایران را هدف قرار داده و نقش چین و روسیه در این میان برجسته است. با این حال، تجربه نشان می‌دهد فشار اقتصادی به تنهایی لزوماً به تغییر رفتار سیاسی منجر نمی‌شود. موفقیت این تحریم‌ها به ارائه یک مسیر دیپلماتیک معتبر از سوی واشنگتن بستگی دارد. در غیر این صورت، خطر تشدید تنش‌ها و درگیری به جای دیپلماسی افزایش می‌یابد.