سه رئیسجمهور و سه روایت از نوسانات دلار و بورس؛ رکورد رشد دلار در دولت پزشکیان
به گزارش نرخ روز، بازار ارز این روزها شاهد نوسانات قابلتوجهی است و بررسی روند رشد دلار در سالهای اخیر و مقایسه عملکرد آن در دورههای مختلف ریاستجمهوری، میتواند تصویر دقیقتری از تحولات این بازار ارائه دهد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور دولت چهاردهم، از ۷ مرداد ۱۴۰۳ کار خود را آغاز کرده و در این مدت با شرایط اقتصادی و سیاسی متعددی روبرو بوده است. در این دوره، تحولات سیاسی و امنیتی از جمله ترور اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس در تهران، جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و در ادامه جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل رخ داده است. این رویدادها به تشدید نااطمینانی سیاسی، افزایش ریسکهای اقتصادی، تحریمها و فشارهای ارزی منجر شده و در کنار تورم بالا، بازارهای مختلف را با افزایش چشمگیر قیمتها مواجه کرده است. این عوامل بر بازار ارز تأثیر گذاشته و نرخ دلار در این دوره با جهش قابلتوجهی همراه شده و رشد آن به ۲۴۶ درصد رسیده است. در همین بازه زمانی، بورس نیز رشد ۱۸۸ درصدی را ثبت کرده است. اگرچه این رقم قابلتوجه است، اما همچنان حدود ۵۸.۷ واحد درصد پایینتر از رشد دلار قرار دارد. این مقایسه نشان میدهد که در دوره ریاستجمهوری پزشکیان، دلار عملکرد بهتری نسبت به بورس داشته و فاصله میان بازدهی این دو بازار به شکل محسوسی افزایش یافته است. برای مقایسه منصفانه عملکرد دولت پزشکیان، یک بازه زمانی حدود دو ساله در نظر گرفته شده و همین بازه زمانی برای بررسی عملکرد دلار و بورس در دولتهای پیشین نیز لحاظ شده است تا مقایسه در شرایط زمانی یکسان انجام شود. در دولت یازدهم، در دوره دو ساله ریاستجمهوری حسن روحانی از مرداد ۱۳۹۲ تا شهریور ۱۳۹۴، نرخ دلار تنها حدود ۲.۵ درصد رشد کرد، در حالی که بورس در همین بازه با رشد ۱۲.۱ درصدی همراه شد. در این دوره، مذاکرات هستهای و در نهایت دستیابی به توافق برجام، فضای اقتصادی و سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار داده بود. کاهش ریسکهای سیاسی و افزایش انتظارات نسبت به بهبود روابط خارجی، به ثبات نسبی بازار ارز کمک کرد و بورس توانست عملکرد بهتری نسبت به دلار ثبت کند. در دوره دوم ریاستجمهوری حسن روحانی، یعنی از ۱۲ مرداد ۱۳۹۶ تا ۷ شهریور ۱۳۹۸، شرایط کاملاً متفاوت شد. در این دوره، دلار با رشد ۱۹۲ درصدی و بورس با رشد ۲۴۹ درصدی همراه شدند و هر دو بازار افزایش قابلتوجهی را تجربه کردند. در واقع، از سال ۱۳۹۷ به بعد، همزمان با خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریمهای شدیدتر علیه کشور، دلار جهش قیمتی را تجربه کرد. در دوره دوم ریاستجمهوری حسن روحانی، بورس یکی از کمسابقهترین دورههای رشد خود را تجربه کرد که به دوره رونق بورس معروف شد. رشد قابلتوجه شاخص و بازدهی بالای بازار سهام باعث شد بسیاری از مردم با هدف کسب سود وارد بازار سرمایه شوند و حتی بخشی از سرمایه خود را از بازارهای دیگر به بورس منتقل کنند. در اوج این روند، گزارشهایی از فروش خانه، خودرو و سایر داراییها برای ورود سرمایه به بورس منتشر شد. با این حال، این رونق پایدار نماند و از مرداد ۱۳۹۹، بازار سهام وارد مسیر نزولی شد؛ روندی که زیان سنگینی را به بخش قابلتوجهی از سهامداران تازهوارد تحمیل کرد. در دوره ریاستجمهوری مرحوم رئیسی، یعنی از ۱۲ مرداد ۱۴۰۰ تا ۷ شهریور ۱۴۰۲، دلار ۹۱.۱ درصد رشد کرد و بازدهی بورس به ۵۲.۴ درصد رسید. به این ترتیب، در این دوره نیز دلار عملکرد بهتری نسبت به بورس داشت. بررسی دورههای مختلف نشان میدهد که هرچه نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی بیشتر شده، فاصله عملکرد دلار و بورس نیز در برخی دورهها افزایش یافته است. بنابراین، نمیتوان عملکرد این دو بازار را بدون در نظر گرفتن شرایط کلی اقتصاد و فضای سیاسی کشور ارزیابی کرد. در نهایت، اگر شرایط سیاسی و اقتصادی کشور به سمت ثبات، کاهش ریسکهای سیاسی، کنترل تورم و بهبود چشمانداز اقتصادی حرکت کند، میتوان انتظار داشت فشار بر بازار ارز کاهش یافته و بورس نیز از فضای باثباتتر اقتصادی و افزایش اعتماد سرمایهگذاران منتفع شود. در چنین شرایطی، احتمال تکرار جهشهای شدید دلار کاهش پیدا میکند و بازار سرمایه میتواند فرصت بیشتری برای رشد و جبران فاصله خود با سایر بازارها داشته باشد. در مدت ریاستجمهوری مسعود پزشکیان، بازارهای مختلف عملکرد یکسانی نداشتند و فاصله بازدهی آنها قابلتوجه بوده است. بررسی قیمتها نشان میدهد که در این مدت، طلا و سکه در صدر بازدهی بازارها قرار گرفتند و دلار، بورس و خودرو نتوانستند با رشد این بازارها همراه شوند. طلای ۱۸ عیار با بازدهی ۵۵۴ درصدی در صدر بازارها قرار دارد، یعنی قیمت این فلز گرانبها در این بازه بیش از ۶ برابر شده است. طلای آبشده نیز با بازدهی ۵۴۹ درصدی تقریباً همپای طلای ۱۸ عیار حرکت کرده و در جایگاه دوم قرار گرفته است. نکته جالب، عملکرد بازار موبایل است. موبایل با رشد ۴۶۴ درصدی، سومین بازار پربازده در این مقایسه بوده و حتی توانسته از سکه امامی نیز بازدهی بیشتری ثبت کند. در این بررسی یکی از تلفنهای همراه برند سامسونگ در نظر گرفته شده است. این مورد نشان میدهد که اگر فردی به تلفن همراه نیاز داشته و آن را خریداری نکرده و تبدیل به سکه کرده، در واقع ضرر کرده است. سکه امامی با رشد ۴۲۸ درصدی در رتبه بعدی بعد از تلفن همراه قرار دارد. نیمسکه با بازدهی ۳۹۱ درصدی، سکه گرمی با ۳۵۷ درصد و ربعسکه با ۳۰۶ درصد رشد، همگی افزایش قابلتوجهی را تجربه کردند. این اختلاف بازدهی میان قطعات مختلف سکه نشان میدهد که عملکرد بازار سکه فقط تابع قیمت طلای جهانی و دلار نبوده و تغییرات حباب نیز در آن نقش داشته است. دلار اما در این رقابت عقبتر از طلا و سکه قرار گرفته است. نرخ دلار از ابتدای ریاستجمهوری پزشکیان تاکنون ۲۴۶ درصد رشد کرده، یعنی اگرچه سرمایهگذاری در دلار رشد قابلتوجهی داشته، اما بازدهی آن کمتر از طلای ۱۸ عیار، طلای آبشده، موبایل و انواع سکه بوده است. بورس با بازدهی ۱۸۸ درصدی و خودرو با ۱۵۲ درصدی قرار دارند. به این ترتیب، در این بازه سرمایهگذاری در این دو بازار از نظر رشد اسمی قیمت، فاصله محسوسی با طلا و حتی دلار داشته است. اونس جهانی طلا نیز در این مدت ۹۴ درصد افزایش یافته است. تصویر بازارها از ابتدای ریاستجمهوری پزشکیان تا امروز یک پیام روشن دارد: طلا و سکه بزرگترین برندگان این دوره بودند. اما در میان داراییهای غیرطلا، موبایل با بازدهی ۴۶۴ درصدی عملکردی حتی بهتر از سکه امامی داشته است. جمعبندی نرخ روز: بررسی عملکرد بازارهای دلار و بورس در دولتهای مختلف نشان میدهد که در دوره ریاستجمهوری پزشکیان، دلار با رشد ۲۴۶ درصدی، عملکردی قویتر از بورس با رشد ۱۸۸ درصدی داشته است. این در حالی است که در دوره اول روحانی، بورس از دلار پیشی گرفت و در دوره دوم روحانی، هر دو بازار رشد چشمگیری را تجربه کردند. در دوره رئیسی نیز دلار بازدهی بیشتری نسبت به بورس داشت. به طور کلی، نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی بر فاصله عملکرد این دو بازار تأثیرگذار بوده و در دوره اخیر، طلا و سکه و حتی موبایل، بازدهی به مراتب بالاتری نسبت به دلار و بورس ثبت کردهاند.
