نرخ بهره منفی و تشدید تورم؛ چرخه فرار از پول چگونه شکل میگیرد؟
به گزارش نرخ روز، فرآیند نرخ بهره منفی میتواند به شکلگیری یک چرخه خودتقویتشونده منجر شود. در این چرخه، تورم بالا ابتدا نرخ بهره حقیقی را منفی میکند. سپس، نرخ بهره منفی تقاضا برای داراییهای جایگزین را افزایش میدهد که این امر فشار بر بازار ارز را تشدید کرده و به کاهش ارزش پول ملی میانجامد. در نهایت، افت ارزش پول ملی دوباره به تورم و انتظارات تورمی دامن میزند و این چرخه ادامه مییابد.بررسی تجربه ترکیه در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ نمونه مهمی از این چرخه را به نمایش میگذارد. در این دوره، با وجود رسیدن تورم به محدوده ۸۵ درصد، نرخ بهره سیاستی تا حدود ۹ درصد کاهش یافت که به شدت از جذابیت نگهداری لیر کاست. دولت برای مدیریت بحران ارزی، ابزار KKM را معرفی کرد، اما این سیاست بیشتر نقش یک راهحل موقت را ایفا کرد و نتوانست ریشه اصلی مشکل را برطرف کند.از سال ۲۰۲۳، مسیر سیاستگذاری در ترکیه تغییر کرد. افزایش نرخ بهره، کاهش تقاضای سفتهبازانه برای ارز و تعدیل انتظارات تورمی، به تدریج توانست چرخه قبلی را معکوس کند. البته این فرآیند با هزینههایی نظیر فشار بر تقاضا و فعالیتهای اقتصادی همراه بود.درس اصلی از تجربه ترکیه این نیست که افزایش نرخ بهره همواره تنها راهحل برای مهار تورم است، بلکه نشان میدهد که سیاست پولی باید با شرایط تورمی و انتظارات جامعه سازگاری داشته باشد. در نهایت، موضوع تنها به نرخ بهره محدود نمیشود؛ بلکه مسئله اصلی، اعتماد به پول ملی و اعتبار سیاستگذار در بازار است.جمعبندی نرخ روزتجربه ترکیه در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ نشاندهنده چرخهای است که در آن نرخ بهره منفی، تورم را تشدید میکند. کاهش نرخ بهره سیاستی به ۹ درصد در مواجهه با تورم ۸۵ درصدی، جذابیت لیر را از بین برد. تغییر سیاستها از سال ۲۰۲۳ و افزایش نرخ بهره توانست این چرخه را معکوس کند، اما با هزینههای اقتصادی همراه بود. این تجربه بر اهمیت سازگاری سیاست پولی با شرایط تورمی و نقش اعتماد به پول ملی و اعتبار سیاستگذار تأکید دارد.
