کاهش ۵۰ درصدی تولید صنعتی ایران در فروردین؛ پیامدهای شوک ۴۰ روزه بر اقتصاد

به گزارش نرخ روز، صنعت ایران حتی پیش از شوک ۴۰ روزه نیز با افت و نوسان در تولید مواجه بود، اما این رویداد شرایط را به مراتب دشوارتر کرد. بر اساس اطلاعات شرکت‌های بورسی، شاخص تولید صنعتی در فروردین امسال نسبت به فروردین سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد کاهش را تجربه کرد. از آنجا که این شرکت‌ها حدود ۴۲ درصد از ارزش محصول کارگاه‌های بزرگ صنعتی را به خود اختصاص می‌دهند، تغییرات آنها می‌تواند تصویر مناسبی از وضعیت کلی صنعت ارائه دهد. بیشترین افت تولید در صنایع خودروسازی و قطعات و همچنین محصولات شیمیایی مشاهده شد که تولید این بخش‌ها حدود ۶۰ درصد کاهش یافت. در مقابل، صنایع کانی‌های غیرفلزی، دارویی و فرآورده‌های نفتی افت کمتری را تجربه کردند. مقایسه آمار تولید و موجودی انبار، نکته مهم دیگری را آشکار می‌سازد. در فروردین، هم تولید و هم موجودی انبار صنایع کاهش پیدا کردند، در حالی که میزان فروش کاهش کمتری داشت یا در برخی صنایع حتی افت نکرد. این موضوع نشان می‌دهد که کاهش تولید را نمی‌توان صرفاً به افت تقاضا نسبت داد و اختلال در سمت عرضه نقش مهمی ایفا کرده است. آسیب مستقیم به واحدهای صنعتی و اختلال در زنجیره تأمین، از مهم‌ترین دلایل این کاهش تولید بوده است. ارزش صادرات شرکت‌های صنعتی بورسی نیز در فروردین امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۴ درصد کاهش یافت. این رقم به صورت ریالی محاسبه شده و با توجه به افزایش نرخ ارز، افت واقعی صادرات از نظر مقدار فیزیکی می‌تواند بیشتر از این میزان باشد. شرکت‌های صادرات‌محور نیز نسبت به سایر بنگاه‌ها آسیب بیشتری دیدند. بنابراین، علاوه بر کاهش تولید، مسیر فروش خارجی صنایع نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. همزمان با کاهش تولید، هزینه تولید صنایع نیز افزایش پیدا کرد. شاخص هزینه تولید صنعتی در فروردین به ۷۲ درصد رسید و در میان صنایع، محصولات دارویی با تورم تولیدکننده ۱۴۲ درصدی بیشترین افزایش هزینه را تجربه کردند. صنایع غذایی و محصولات کاغذی نیز با بیش از دو برابر شدن هزینه‌های تولید روبه‌رو شدند. بخش مهمی از این افزایش هزینه به حذف ارز ترجیحی مربوط می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که این رویداد به صنعتی ضربه زده است که حتی پیش از آن نیز با مشکلات ساختاری مواجه بود. کاهش تولید، افت صادرات و افزایش هزینه‌ها به صورت همزمان اتفاق افتاده‌اند و همین موضوع مسیر بازگشت صنعت به شرایط عادی را دشوارتر می‌کند. در چنین شرایطی، بازگشت واحدهای تولیدی تنها به بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده محدود نمی‌شود و احیای زنجیره تأمین، بازگشت به بازارهای صادراتی و کنترل هزینه‌های تولید نیز ضروری است. اگر این روند طولانی شود، بازسازی صنعت می‌تواند زمان‌بر و پرهزینه باشد و آثار آن به بخش‌های دیگر اقتصاد نیز منتقل شود. جمع‌بندی نرخ روز شوک ۴۰ روزه تأثیرات عمیقی بر صنعت ایران گذاشته و منجر به کاهش ۵۰ درصدی تولید صنعتی در فروردین شده است. این وضعیت با افت ۴۴ درصدی صادرات و افزایش ۷۲ درصدی هزینه‌های تولید همراه بوده که بازگشت به شرایط عادی را دشوار می‌کند. احیای صنعت نیازمند بازسازی زیرساخت‌ها، احیای زنجیره تأمین و کنترل هزینه‌ها است تا از انتقال آثار منفی به سایر بخش‌های اقتصادی جلوگیری شود.