دو مسیر پیش روی اقتصاد ایران: از محاصره تا اصلاحات ساختاری
به گزارش نرخ روز، نویسندگان در پژوهش خود دو مسیر متفاوت را برای آینده اقتصاد ایران پیشبینی کردهاند. در سناریوی نخست، تداوم درگیریهای نظامی و فشارهای نفتی میتواند اقتصاد کشور را به سمت یک «اقتصاد محاصرهشده» سوق دهد. این وضعیت پیامدهایی چون سهمیهبندی شدیدتر سوخت، غذا و دارو و گسترش بازارهای غیررسمی را به دنبال خواهد داشت. با این حال، سناریوی دوم برقراری نوعی صلح سرد و کاهش تحریمها را متصور است. در این حالت، احیای صادرات نفت و آزادسازی داراییهای خارجی میتواند منابع ارزی قابلتوجهی را وارد اقتصاد کند و با کاهش انتظارات تورمی، فرصتی برای اصلاحات ساختاری فراهم آورد. پسران و اسمیت در این سناریو بر سه اصلاح کلیدی تأکید دارند: حرکت تدریجی به سمت نظام ارزی تکنرخی و شناور مدیریتشده، جایگزینی یارانههای پنهان با حمایتهای مستقیم و هدفمند، و اصلاح عمیق نظام بانکی. با این وجود، اجرای این اصلاحات با یک مانع جدی روبهروست: شبکههایی که طی سالها از ارز ترجیحی، تسهیلات بانکی و سازوکارهای دور زدن تحریمها منتفع شدهاند. پرسش اصلی پژوهش همینجاست: آیا کاهش فشار خارجی میتواند فرصتی برای اصلاح اقتصاد ایران ایجاد کند، یا منافع تثبیتشده اجازه عبور از ساختارهای ناکارآمد را نخواهد داد؟ جمعبندی نرخ روز این پژوهش دو مسیر متضاد را برای اقتصاد ایران ترسیم میکند: یکی به سمت اقتصاد محاصرهشده با سهمیهبندی و بازارهای غیررسمی، و دیگری به سمت اصلاحات ساختاری با کاهش تحریمها و ورود ارز. چالش اصلی در مسیر دوم، مقاومت شبکههای ذینفع از وضعیت موجود است که میتواند مانع از اجرای اصلاحات کلیدی شود.
