به گزارش نرخ روز، رکود اقتصادی ناشی از همه‌گیری کرونا، بانک‌های مرکزی را به سمت اتخاذ سیاست‌های تسهیل اعتباری برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و صنایع سوق داد. آثار این سیاست‌ها پس از فروکش کردن کرونا، با روند صعودی تورم در اقتصادهای غربی آشکار شد که انتقادهای گسترده‌ای را از سوی مردم و فعالان اقتصادی متوجه دولت‌ها و بانک‌های مرکزی کرد. در پی این تحولات، موضوع تورم بار دیگر به محور اصلی بحث‌های سیاست‌گذاری پولی در بانک‌های مرکزی تبدیل شد و تمام تلاش نهادهای پولی بر کنترل و کاهش تورم متمرکز گشت. فدرال رزرو نیز در همین راستا چندین مرتبه نرخ بهره را افزایش داد تا تورم در اقتصاد آمریکا را مهار کند. رد و بدل شدن نظرات اقتصاددانان و کارشناسان درباره تورم در اقتصادهای غربی پس از افزایش تورم در اقتصادهای دنیا، می‌تواند منبع مناسبی برای درس گرفتن سیاستمداران و سیاست‌گذاران اقتصادی و پولی کشورمان باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که تورم نقطه‌به‌نقطه اقتصاد کشور در مرز ۹۰ درصد قرار گرفته و هشدارها در مورد خطر نزدیک شدن به وضعیت ابرتورمی شدت یافته است. از همین‌رو، در این گزارش به نکات یادداشتی از اقتصاددانی انگلیسی به نام تیم کانگدان می‌پردازیم که این پرسش را مطرح می‌کند: آیا پول‌گرایی در حال بازگشت است؟ دیدگاه مبنی بر اینکه افزایش عرضه پول می‌تواند اقتصاد را احیا کند، بر این ایده استوار است که پول از طریق افزایش مخارج کل بر اقتصاد اثر می‌گذارد. وقتی مردم پول بیشتری در اختیار داشته باشند، می‌توانند بیشتر خرج کنند و در نتیجه دیگران نیز به همین ترتیب عمل خواهند کرد. اما پول تنها به یک تولیدکننده امکان می‌دهد محصول خود را با محصول تولیدکننده‌ای دیگر مبادله کند. در گردهمایی‌های اخیر بانک‌های مرکزی، مانند سمپوزیوم جکسون هول، چالش‌های سیاست پولی بر موضوعاتی مانند فین‌تک و نظام‌های پرداخت متمرکز بوده‌اند، در حالی که تقریباً هیچ توجهی به پول‌گرایی نمی‌شود. این وضعیت تضاد آشکاری با سال ۱۹۷۸ دارد، زمانی که پول‌گرایی در بحبوحه تورم شدید، بر مباحث و گفت‌وگوها غالب بود. از طرف دیگر، با وجود تورم بالا و در زمانی که تورم قیمت مصرف‌کننده در بیشتر اقتصادهای پیشرفته طی سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به ۱۰ درصد یا بیشتر رسید، اقتصاددانان جریان اصلی همچنان به‌طور واکنشی پول‌گرایی را رد کرده‌اند. همچنین در آغاز همه‌گیری کووید-۱۹، اقتصاددانان جریان اصلی به اشتباه پیش‌بینی کردند که تضعیف تقاضا موجب کاهش قیمت‌ها خواهد شد و نتوانستند جهش تورمی پس از آن را پیش‌بینی کنند. این‌ها در حالی است که شتاب تورم بعد از ریخت‌وپاش دولت‌ها و انبساط پولی با تأخیر در اقتصاد نمایان شد. پول‌گرایی زمانی ضربه بزرگی از نظر اعتبار متحمل شد که میلتون فریدمن در سال ۱۹۸۳ پیش‌بینی کرد رشد سریع M1 موجب شتاب‌گرفتن تورم خواهد شد؛ اما در مقابل، تورم تا سال ۱۹۸۶ به‌شدت کاهش یافت و به ۱.۱ درصد رسید. این مکتب فکری در سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ نیز آسیب بیشتری دید؛ زمانی که پول‌گرایان آموزش‌دیده در دانشگاه شیکاگو پس از گسترش ترازنامه بانک‌های مرکزی، تورم بالایی را پیش‌بینی کردند، اما تورم پایین باقی ماند. تا دهه ۱۹۹۰، بانک‌های مرکزی عمدتاً هدف‌گذاری رشد حجم پول را کنار گذاشته و به سمت هدف‌گذاری تورم از طریق تعدیل نرخ‌های بهره حرکت کرده بودند. در تابستان سال ۲۰۲۰، رشد گسترده عرضه پول در آمریکا به بالاترین نرخ خود از سال ۱۹۴۳ رسید، اما گزارش‌های فدرال رزرو حتی اشاره‌ای به شاخص‌های عرضه پول نداشت. در این میان، گروه کوچکی از اقتصاددانان، از جمله تیم کانگدان، رشد سریع حجم پول در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ را دنبال کردند و به‌درستی هشدار دادند که پس از یک وقفه زمانی، جهش شدیدی در تورم رخ خواهد داد. با وجود دقت پیش‌بینی‌های پول‌گرایان درباره موج تورمی ناشی از همه‌گیری، بیشتر اقتصاددانان پژوهشی فدرال رزرو همچنان موج تورمی را بیشتر به شوک‌های سمت عرضه نسبت می‌دهند تا انبساط پولی که به وقوع پیوست. خطاهای تاریخی پول‌گرایان در پیش‌بینی، در اواسط دهه ۱۹۸۰ و سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰، ناشی از اتکای آن‌ها به معیارهای محدودی مانند M1 و پایه پولی بود. با این حال، پول‌گرایی مبتنی بر حجم پول گسترده در دهه ۲۰۲۰ عملکرد بسیار قابل اتکایی داشت؛ به‌گونه‌ای که هم جهش تورم و هم فرود ملایم آن، ارتباط نزدیکی با روندهای حجم پول گسترده داشتند. برای آنکه پول‌گرایی همچنان مرتبط و کاربردی باقی بماند، باید از چارچوب اولیه میلتون فریدمن فراتر رود، بر شاخص‌های گسترده حجم پول تمرکز کند و توضیح دهد که خلق اعتبار توسط بانک‌های تجاری چگونه بر تقاضای کل، تولید و قیمت دارایی‌ها اثر می‌گذارد. جمع‌بندی نرخ روز با توجه به افزایش تورم در اقتصادهای غربی پس از سیاست‌های تسهیل اعتباری دوران کرونا و رسیدن تورم نقطه‌به‌نقطه در اقتصاد کشور به مرز ۹۰ درصد، بحث پول‌گرایی و نقش عرضه پول در کنترل تورم بار دیگر اهمیت یافته است. در حالی که اقتصاددانان جریان اصلی در پیش‌بینی‌های خود در مورد تورم پس از کرونا و بحران‌های قبلی دچار خطا شده‌اند، پیش‌بینی‌های پول‌گرایان مبتنی بر حجم پول گسترده در دهه ۲۰۲۰ دقیق‌تر بوده است. برای حفظ ارتباط پول‌گرایی، لازم است این مکتب فکری بر شاخص‌های گسترده‌تر حجم پول تمرکز کرده و تأثیر خلق اعتبار بانکی بر اقتصاد را تبیین کند. این رویکرد می‌تواند به سیاست‌گذاران در مواجهه با چالش‌های تورمی کنونی کمک کند.