به گزارش نرخ روز، متوسط هزینه خالص سالانه خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۴ به حدود ۳۹۲ میلیون تومان بالغ شد که نشان‌دهنده افزایش ۴۵.۴ درصدی نسبت به سال پیش از آن است. در همین دوره، متوسط درآمد اظهارشده این خانوارها با رشد ۴۱.۲ درصدی به حدود ۴۸۵ میلیون تومان رسید. این آمار نشان می‌دهد که رشد درآمد خانوارهای شهری از میزان افزایش هزینه‌های آن‌ها کمتر بوده است.
بر اساس نتایج طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار، متوسط هزینه خالص سالانه یک خانوار روستایی نیز در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۲۰ میلیون تومان بوده که نسبت به سال قبل ۵۲.۳ درصد افزایش یافته است. متوسط درآمد اظهارشده این خانوارها نیز با رشد ۴۷.۵ درصدی به حدود ۲۹۷ میلیون تومان رسیده است.
طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار از طرح‌های آماری مهم است که با هدف برآورد متوسط هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی در سطح کشور و استان‌ها اجرا می‌شود. در سال ۱۴۰۴، اطلاعات ۱۸ هزار و ۷۶۸ خانوار شهری و ۱۷ هزار و ۸۵۶ خانوار روستایی در این طرح جمع‌آوری شده است.
از مجموع هزینه سالانه خانوارهای شهری، حدود ۱۱۱ میلیون تومان معادل ۲۸.۳ درصد به هزینه‌های خوراکی و دخانی و حدود ۲۸۱ میلیون تومان معادل ۷۱.۷ درصد به هزینه‌های غیرخوراکی اختصاص یافته است. در میان هزینه‌های خوراکی و دخانی، گوشت با سهم ۲۲.۹ درصدی بیشترین سهم را داشته و در بخش غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۵۸.۱ درصدی در صدر قرار گرفته است.
در خانوارهای روستایی، حدود ۹۲ میلیون تومان از هزینه سالانه به خوراکی‌ها و دخانیات اختصاص داشته که معادل ۴۱.۷ درصد کل هزینه‌هاست. هزینه‌های غیرخوراکی نیز حدود ۱۲۹ میلیون تومان یا ۵۸.۳ درصد از کل هزینه خانوار روستایی را تشکیل داده است. در این بخش نیز گوشت با سهم ۲۱.۳ درصدی بیشترین سهم را در هزینه‌های خوراکی و دخانی داشته و مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۳۸.۴ درصدی مهم‌ترین جزء هزینه‌های غیرخوراکی بوده است.
بررسی منابع درآمدی نشان می‌دهد در خانوارهای شهری ۳۰.۲ درصد درآمد از مشاغل مزد و حقوق‌بگیری، ۱۵.۹ درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و ۵۳.۹ درصد از درآمدهای غیرشغلی تأمین شده است. در خانوارهای روستایی نیز این سهم‌ها به ترتیب ۳۰.۷ درصد، ۲۹.۱ درصد و ۴۰.۲ درصد بوده است.
از نظر برخورداری از لوازم عمده زندگی، سهم خانوارهای شهری دارای اتومبیل شخصی از ۵۴.۹ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۵۷ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. سهم خانوارهای دارای ماشین لباسشویی نیز از ۸۹.۶ به ۹۱.۲ درصد و یخچال‌فریزر از ۶۹.۳ به ۷۱.۵ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهم استفاده از مایکروویو و فرهای هالوژن‌دار از ۱۶.۱ به ۱۵.۲ درصد کاهش داشته است. در مناطق روستایی نیز سهم خانوارهای دارای اتومبیل شخصی از ۳۸.۸ به ۴۱ درصد و سهم خانوارهای دارای ماشین لباسشویی از ۶۵.۸ به ۶۷.۴ درصد افزایش یافته است. سهم استفاده از مایکروویو و فرهای هالوژن‌دار از ۳.۱ به ۲.۷ درصد کاهش داشته است.
در میان استان‌ها، تهران با متوسط هزینه سالانه حدود ۵۷۸ میلیون تومان بالاترین هزینه خانوار شهری را در سال ۱۴۰۴ داشته است. کمترین رقم در این بخش مربوط به سمنان با حدود ۲۲۳ میلیون تومان بوده است. از نظر درآمد نیز تهران با متوسط درآمد سالانه حدود ۷۲۱ میلیون تومان در صدر استان‌های شهری قرار داشته، در حالی که سیستان با حدود ۲۸۳.۵ میلیون تومان کمترین متوسط درآمد سالانه خانوار شهری را به خود اختصاص داده است. در مناطق روستایی، بوشهر با متوسط هزینه سالانه حدود ۳۴۰ میلیون تومان بیشترین هزینه را داشته و سیستان و بلوچستان با حدود ۱۲۲ میلیون تومان در پایین‌ترین سطح قرار گرفته است. درآمد خانوارهای روستایی در مازندران با حدود ۴۶۹ میلیون تومان بیشترین و در سیستان و بلوچستان با حدود ۱۴۴ میلیون تومان کمترین میزان را داشته است.
در سال ۱۴۰۴، گاز طبیعی شبکه عمومی همچنان سوخت اصلی برای گرمایش خانوارها بوده است؛ به‌طوری که ۹۵.۸ درصد خانوارهای شهری و ۸۳.۲ درصد خانوارهای روستایی از این نوع سوخت استفاده کرده‌اند. در مناطق روستایی، ۶.۴ درصد خانوارها نیز نفت سفید را به عنوان سوخت گرمایشی مصرف کرده‌اند.
جمع‌بندی نرخ روز
در سال ۱۴۰۴، هزینه‌های خانوارهای شهری و روستایی به ترتیب ۴۵.۴ و ۵۲.۳ درصد افزایش یافته، در حالی که رشد درآمد در هر دو بخش از رشد هزینه‌ها عقب مانده است. مسکن، سوخت و روشنایی در شهرها و گوشت در روستاها بیشترین سهم را در هزینه‌ها داشته‌اند. همچنین، برخورداری از برخی لوازم زندگی مانند اتومبیل شخصی و ماشین لباسشویی در هر دو منطقه افزایش یافته است.
