به گزارش نرخ روز، سال‌هاست که در واشنگتن و سراسر منطقه آسیا-اقیانوسیه این تصور وجود داشت که سال ۲۰۲۷ نقطه عطف بالقوه بعدی در سیاست پکن در قبال تایوان خواهد بود. این تصور بر اساس دستور شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به ارتش آزادی‌بخش خلق برای آمادگی تا آن زمان جهت رویارویی نظامی در سراسر تنگه شکل گرفته بود. با این حال، با نزدیک شدن به سال ۲۰۲۷، به نظر می‌رسد احتمال اینکه شی در آینده نزدیک در حال آماده‌سازی برای استفاده از نیروی مرگبار باشد، بسیار ناچیز است.
بر اساس گزارشی اختصاصی، مقام‌های آمریکایی معتقدند حمله چین به تایوان پیش از سال ۲۰۲۸ به‌طور فزاینده‌ای بعید است. این در حالی است که شی جین‌پینگ به ارتش این کشور دستور داده است تا سال ۲۰۲۷ برای تصرف جزیره تحت حکومت دموکراتیک تایوان از طریق زور، در صورت نیاز، آماده باشد.
دلایل اصلی این ارزیابی شامل تأخیر در آمادگی نظامی چین در پی کارزار ضدفساد حزب کمونیست چین و همچنین تمایل پکن به مشاهده نتایج انتخابات سال ۲۰۲۸ تایوان است. برخی مقام‌های چینی امیدوارند انتخاباتی برگزار شود که دولتی را روی کار بیاورد که آمادگی بیشتری برای قرار دادن این جزیره تحت کنترل چین داشته باشد.
این افراد افزودند که اگر حزب دموکراتیک مترقی در انتخابات تایوان بتواند برای چهارمین دوره متوالی پیروز شود، و به‌ویژه اگر لای چینگ‌ته، رئیس‌جمهور کنونی، دوباره انتخاب شود، پکن ممکن است بیش از پیش به استفاده از زور در سال ۲۰۲۸ و پس از آن روی بیاورد. یکی از مقام‌های آمریکایی اظهار داشت: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، فکر می‌کنم سال ۲۰۲۸ خیلی جدی و پرتنش می‌شود.»
لای چینگ‌ته که دو سال پیش ریاست‌جمهوری خود را آغاز کرد و حزب دموکراتیک مترقی حاکم او، بر هویت جداگانه تایوان از چین تأکید دارند؛ موضعی که اغلب موجب خشم پکن می‌شود.
این ارزیابی که پیش از این گزارش نشده بود، به‌روزرسانی مهمی نسبت به برداشت چندین ساله مقام‌های آمریکایی محسوب می‌شود. برداشتی که بر اساس آن شی می‌خواهد ارتش چین در سال ۲۰۲۷، یعنی صدمین سالگرد تأسیس ارتش آزادی‌بخش خلق، برای احتمال تصرف تایوان از طریق زور آماده باشد. چین هرگز استفاده از زور برای قرار دادن تایوان تحت کنترل خود را رد نکرده است، اما هرگز به‌طور علنی دستور آمادگی برای سال ۲۰۲۷ را تأیید نکرده است.
معیار سال ۲۰۲۷ که تحلیلگران می‌گویند بیشتر به آمادگی نظامی چین مربوط است تا یک جدول زمانی برای حمله، سال‌هاست در دولت‌های مختلف آمریکا احساس فوریت ایجاد کرده است؛ احساسی که بر اساس آن آمریکا باید برای مقابله با چین در منطقه آسیا-اقیانوسیه اقدام کند.
آمریکا با وجود نداشتن روابط دیپلماتیک رسمی با تایوان، مهم‌ترین حامی بین‌المللی و تأمین‌کننده تسلیحات این جزیره است. مقام‌های آمریکایی ارزیابی‌های متفاوتی درباره این موضوع ارائه کرده‌اند که چین تا چه اندازه ممکن است انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۸ را به‌عنوان شاخصی مهم برای اقدام نظامی در نظر بگیرد.
سه نفر از افراد آگاه به موضوع گفتند پکن ممکن است بخواهد نتیجه انتخابات آمریکا را نیز ارزیابی کند؛ به‌ویژه با توجه به افزایش مخالفت رأی‌دهندگان آمریکایی با اقدامات نظامی آمریکا در خارج از کشور. اما نخستین مقام آمریکایی گفت پکن، دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان را در مسئله تایوان تا حد زیادی همسو می‌بیند. این مقام گفت چین ممکن است در انتخابات آمریکا در سال ۲۰۲۸ یک گزینه را ترجیح دهد، اما «به نظر من این موضوع دیگر مانند ۱۵ سال پیش به یک عامل تعیین‌کننده تبدیل نمی‌شود.»
مقام‌ها می‌گویند شی جین‌پینگ هدف خود برای اینکه ارتش آزادی‌بخش خلق تا سال آینده توانایی لازم برای تصرف تایوان از طریق زور را داشته باشد، پس نگرفته است؛ اما به گفته منابع، ارتش چین سال گذشته از نظر نظامی به اندازه‌ای که احتمالاً برنامه‌ریزی کرده بود پیشرفت نکرد؛ موضوعی که تحت تأثیر کارزار ضدفساد چین قرار گرفت. شی از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۲، کارزاری گسترده برای مبارزه با فساد و اعمال انضباط به راه انداخته است. میلیون‌ها نفر در ساختار عظیم بوروکراسی چین مورد تحقیق قرار گرفته‌اند و ده‌ها مقام ارشد حزبی، دولتی و نظامی نیز گرفتار این کارزار شده و از قدرت کنار گذاشته شده‌اند.
در سال‌های اخیر، ارتش آزادی‌بخش خلق نیز هدف این کارزار بوده است. مجموعه‌ای از تحقیقات و اخراج‌ها باعث شده است از کمیسیون مرکزی نظامی چین که پیش‌تر هفت عضو فعال داشت، اکنون تنها دو مقام فعال باقی بمانند؛ از جمله خود شی که ریاست این کمیسیون را بر عهده دارد.
در حالی که تنش‌ها در تنگه تایوان همچنان وجود دارد، از جمله عبور جنگنده‌های چینی از خط میانی و مانور کشتی‌های جنگی در شرق جزیره، پکن نزدیک به یک سال است که از برگزاری رزمایش‌های نظامی گسترده خودداری کرده است. این تغییر، تا حد زیادی ناشی از خوش‌بینی دوباره در پکن است. اگرچه دولت آمریکا رسماً سیاست خود در قبال تایوان را تغییر نداده، اظهارات برخی مقامات آمریکایی، اعتماد تایپه به تعهد ایالات متحده نسبت به این جزیره را تضعیف کرده است.
شی حاضر بود دست به پاکسازی‌های نظام‌مند در فرماندهی عالی ارتش خود بزند که بخشی از دلیل آن این است که او نگران وقوع یک بحران در سراسر تنگه در آینده نزدیک نیست. در حال حاضر، به نظر می‌رسد شی اطمینان دارد که می‌تواند هم واشنگتن و هم تایپه را به‌طور مؤثر مدیریت کند.
اما شی همچنان درباره سازمان‌دهی نیروهایش برای یک درگیری بر سر تایوان در سال‌های آینده کاملاً جدی است. تاریخ تعیین‌کننده بعدی، سال ۲۰۲۷ نخواهد بود؛ سالی که انتظار می‌رود شی چهارمین دوره ریاست خود را آغاز کند، بلکه سال ۲۰۲۸ خواهد بود؛ زمانی که هم ایالات متحده و هم تایوان انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار خواهند کرد و مسیر آینده روابط دو سوی تنگه را تعیین خواهند کرد. به احتمال زیاد، شی از نتیجه انتخابات بعدی تایوان ناامید خواهد شد و همین امر وضعیت را نسبت به امروز پرتنش‌تر خواهد کرد. بنابراین، دو سال آینده فرصتی حیاتی برای واشنگتن است تا همراه با تایپه برای دوره‌ای آماده شود که احتمالاً پس از سال ۲۰۲۸، تلاطم بسیار بیشتری در تنگه تایوان خواهد داشت.
خوش‌بینی شی بر این امید استوار است که حزب مخالف، یعنی حزب کومینتانگ (KMT)، در سال ۲۰۲۸ پس از ۱۲ سال حکومت حزب دموکراتیک مترقی که سرزمین اصلی آن را جدایی‌طلب می‌داند، دوباره قدرت را به دست گیرد. از زمانی که حزب دموکراتیک مترقی در سال ۲۰۱۶ به قدرت رسید، پکن هیچ تعامل آشکاری با دولت تایوان نداشته است؛ تغییری چشمگیر نسبت به رویکرد شی در قبال دولت پیشین.
در سال ۲۰۱۵، شی نخستین رهبر چین از زمان مائو تسه‌تونگ بود که با همتای تایوانی خود دست داد؛ سابقه‌ای که احتمالاً از آن خرسند بود. بااین‌حال، تایوان به جای آنکه به بخشی جدایی‌ناپذیر از چیزی تبدیل شود که شی و مبلغانش آن را «عصر جدید» چین تحت رهبری او می‌نامند، به‌طور پیوسته از سرزمین اصلی فاصله گرفته است و جاه‌طلبی‌های شی برای آغاز روند سیاسی الحاق این جزیره را ناکام گذاشته است. هدف نهایی او الحاق است، نه یک تهاجم نظامی پرهزینه و احتمالاً فاجعه‌بار.
امیدهای شی در نوامبر ۲۰۲۵ افزایش یافت؛ زمانی که چنگ لی‌وِن به شکلی غیرمنتظره به ریاست حزب کومینتانگ رسید. چنگ از موضعی بسیار نرم‌تر در قبال چین حمایت کرده و بر چینی‌بودن مشترک شهروندان دو سوی تنگه و ضرورت گفت‌وگوی میان دو طرف تأکید کرده است. او در آوریل ۲۰۲۶ به پکن سفر کرد تا با شی دیدار کند؛ تنها چند هفته پیش از آنکه شی میزبان مقامات آمریکایی باشد. این دیدار به شی امکان داد سیاست خود در قبال تایوان را سازش‌کارانه و منطقی جلوه دهد، با وجود رویکرد سختگیرانه او در قبال حزب حاکم در طول دهه گذشته.
تمایل شی به پذیرفتن چنگ نشان می‌دهد که او به چنگ به‌عنوان محور اصلی امیدهای خود برای پیشبرد گفت‌وگوها درباره وضعیت تایوان پس از سال ۲۰۲۸ نگاه می‌کند؛ اما امید، راهبرد نیست و حتی شانس چنگ برای تبدیل شدن به نامزد حزب کومینتانگ در سال ۲۰۲۸، چه رسد به پیروزی در انتخابات عمومی، متزلزل است. دیدگاه‌های طرفدار پکن او حتی در درون حزب خودش نیز به‌طور گسترده مورد پذیرش نیست. چنگ نامزدی غیرمنتظره بود که با کمی بیش از ۵۰ درصد آرا به ریاست حزب کومینتانگ رسید و تنها ۲۷ درصد از جمعیت از حزب او حمایت می‌کنند.
این بدان معناست که شی در سال ۲۰۲۸ احتمالاً با یکی از این دو وضعیت روبه‌رو خواهد شد: چهارمین دولت متوالی حزب دموکراتیک مترقی به ریاست رئیس‌جمهور کنونی، لای چینگ‌ته، یا رهبری میانه‌روتر از حزب کومینتانگ که نسبت به چنگ محتاط‌تر و نسبت به آغوش شی بدگمان‌تر باشد. اگر لای بتواند همراه با اکثریتی دوباره در مجلس قانون‌گذاری تایوان، دوره دوم خود را به دست آورد، امید شی به اینکه حزب کومینتانگ بتواند یک گزینه جایگزین قابل‌دوام ارائه کند، نابود خواهد شد.
هنگامی که حزب دموکراتیک مترقی در سال ۲۰۱۶ به قدرت رسید، شی که پیش‌تر نشان داده بود با سیاست امنیت ملی قدرتمندتر راحت است، به‌جای دیپلماسی، به فشار روی آورد و تمام کانال‌های آشکار ارتباطی با رهبران سیاسی تایوان را قطع کرد. هدف این بوده است که مردم تایوان را متقاعد کنند وضعیت موجود پایدار نیست، الحاق اجتناب‌ناپذیر است و بنابراین آنها باید در برابر پیشنهادهای پکن تسلیم شوند.
احتمالاً شی در دوره چهارم خود برای حل مسئله تایوان بی‌صبرتر خواهد شد؛ تا پایان این دوره، او تقریباً ۸۰ ساله خواهد بود. اگرچه ممکن است اکنون احساس کند زمان به نفع اوست، در آن زمان احتمالاً چنین احساسی نخواهد داشت؛ و به‌خصوص اگر از نتیجه انتخابات ۲۰۲۸ تایوان ناامید شود، ممکن است وسوسه شود به اقدامات قهرآمیزتر روی آورد.
شی همچنین ممکن است پس از بیست‌ویکمین کنگره حزب کمونیست چین در سال آینده، زمانی که تیم رهبری خود را جابه‌جا خواهد کرد، اعتماد بیشتری به فرماندهی عالی ارتش خود پیدا کند. احتمالاً او جایگزینی ده‌ها افسر ارشدی را که در دوره سوم خود پاکسازی کرده است، به پایان خواهد رساند و ممکن است ساختار رده‌های عالی ارتش را به‌طور کلی بازسازمان‌دهی کند.
اما شی برای آنکه تایپه و واشنگتن شکایت‌ها و نارضایتی‌های او را جدی بگیرند، شاید فراتر از واکنش سال ۲۰۲۲ برود. این امر ممکن است شامل یک کارزار فشار نظامی مستمر، تنبیهی و پرریسک‌تر باشد، حتی اگر هیچ گلوله‌ای شلیک نشود؛ برای مثال، متوقف کردن کشتی‌های خارجی در دریا، اعلام چندین منطقه در نزدیکی تایوان به‌عنوان مناطق ممنوعه برای تردد دریایی بین‌المللی و تلاش برای ایجاد اختلال در انتقال محموله‌های تسلیحاتی مهم آمریکا از طریق کشتی‌های تجاری. این اقدامات از محاصره کامل یا قرنطینه‌ای که بسیاری در واشنگتن مدت‌هاست از آن بیم دارند، پایین‌تر خواهد بود، اما این پیام را منتقل خواهد کرد که تایوان تنها با رضایت پکن به جهان خارج متصل می‌ماند.
بااین‌حال، در هر سناریویی از این دست، مسیر عقب‌نشینی و پایان کار روشن نیست. تصمیم چین برای تشدید تنش ممکن است رأی‌دهندگان تایوانی را به پذیرش ناگزیر حکومت سرزمین اصلی سوق دهد؛ اما به همان اندازه ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و موجب شکل‌گیری اثر «گرد آمدن حول پرچم» در جزیره و تقویت احساسات ضدپکن شود. این همان چیزی بود که پس از سومین بحران تنگه تایوان در دهه ۱۹۹۰ رخ داد؛ زمانی که تهدیدهای پکن علیه حزب دموکراتیک مترقی پیش از انتخابات سال ۲۰۰۰ به پیروزی این حزب در نخستین رقابت ریاست‌جمهوری‌اش کمک کرد.
اگر پس از انتخابات ۲۰۲۸ آمریکا، فردی موسوم به «محدودکننده» که نسبت به مشارکت‌ها و اتحادهای سنتی آمریکا بدگمان است وارد کاخ سفید شود، این گزینه‌های خشونت‌آمیزتر ممکن است برای شی وسوسه‌کننده‌تر شوند. چنین رئیس‌جمهوری ممکن است نسبت به منافع آمریکا در تایوان یا احیای اتحادها و مشارکت‌هایی که ایالات متحده برای حفاظت از تایوان به آنها نیاز خواهد داشت، تردید داشته باشد. حتی اگر در سال ۲۰۲۸ نامزدی متعارف‌تر پیروز شود، چین احتمالاً از جنگ کنونی در ایران درس‌های زیادی درباره محدودیت‌های قدرت آمریکا و توان سیاسی و مادی واشنگتن برای ادامه دادن به یک درگیری خواهد آموخت. بازسازی ذخایر مهم مهمات آمریکا سال‌ها طول خواهد کشید و درگیری با ایران آسیب‌پذیری پایگاه‌های برون‌مرزی و لجستیک دریایی آمریکا را آشکار کرده است. این مشکلات تا دولت بعدی نیز ادامه خواهند داشت و توانایی ایالات متحده برای واکنش به چین در یک بحران را، فارغ از اینکه سیاستگذاران آمریکایی چه می‌خواهند انجام دهند، محدود خواهند کرد.
در همین حال، اقتصاد تایوان با نرخی خیره‌کننده در حال رشد است؛ به این معنا که در سال‌های آینده فضای مالی لازم برای تأمین هزینه‌های نوسازی نظامی را خواهد داشت. تایوان همچنین از نظر اقتصادی وابستگی بسیار کمتری به سرزمین اصلی چین دارد.
جمع‌بندی نرخ روز
ارزیابی‌های جدید مقام‌های آمریکایی نشان می‌دهد که حمله احتمالی چین به تایوان تا پیش از سال ۲۰۲۸ بعید است، که این امر با دستور آمادگی نظامی چین تا سال ۲۰۲۷ در تضاد است. تأخیر در آمادگی نظامی چین و انتظار برای نتایج انتخابات تایوان در سال ۲۰۲۸، از دلایل اصلی این تغییر ارزیابی است. با این حال، پکن همچنان برای سناریوهای آینده، به‌ویژه پس از انتخابات ۲۰۲۸، برنامه‌ریزی می‌کند و ممکن است به فشارهای نظامی غیرمستقیم روی آورد.
