تشدید تنشها و پاسخهای مرگبارتر از انتظار؛ آیا آمریکا برای جنگ گستردهتر آماده میشود؟
به گزارش نرخ روز، با تداوم درگیری و تبادل آتش در روز یکشنبه و بامداد دوشنبه، ایالات متحده و ایران به یک جنگ تمامعیار نزدیکتر شدند. فرماندهی مرکزی ایالات متحده روز یکشنبه اعلام کرد که بقایای یک سرباز کشتهشده دیگر را در پی حمله روز جمعه ایران به یک پایگاه نظامی در اردن شناسایی کرده است. پیش از این، مرگ دو سرباز آمریکایی دیگر به طور رسمی تایید شده بود. به طور جداگانه، سنتکام اعلام کرد که یک سرباز آمریکایی در شمال عراق روز شنبه در جریان «انفجار کنترلشده مهمات منفجر نشده» یک پهپاد سرنگونشده ایرانی کشته شده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز روز دوشنبه اعلام کرد که هواپیمای آمریکایی را در فرودگاه عقبه اردن با موشکهای بالستیک و همچنین داراییها و تجهیزات نظامی ایالات متحده را در اردوگاه العدیری و پایگاه هوایی علی السالم کویت و در سوریه هدف قرار دادهاند. همچنین صبح دوشنبه آژیرها در بحرین به صدا درآمدند و ارتش کویت اعلام کرد که در حال رهگیری پهپادهای متخاصم است.
این حملات بخشی از چرخه رو به افزایش حملات متقابل بین ایالات متحده و ایران پس از فروپاشی توافق آتشبس موقت است که یک ماه پیش امضا شد. رسانههای ایرانی اعلام کردهاند که موشکهای آمریکایی اوایل روز دوشنبه چندین شهر ایران را هدف قرار دادهاند و صدای انفجارهایی در تبریز، چابهار، کنارک، بندر ماهشهر و بندر امام خمینی شنیده شده است.
دولت کویت اعلام کرده که برای دومین روز متوالی به یک تاسیسات آبشیرینکن حمله و باعث آتشسوزی شده است. عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اواخر روز یکشنبه اعلام کرد که گزارشی مبنی بر آتشسوزی یک کشتی در نزدیکی سواحل عمان دریافت کرده است. سپاه پاسداران روز دوشنبه اعلام کرد که دو نفتکش پس از تلاش برای عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز، منفجر و از کار افتادهاند. سپاه پاسداران اعلام کرد که تا زمان ادامه «تجاوز ایالات متحده در منطقه»، این آبراه ناامن خواهد ماند و هشدار داد که «این گذرگاه برای ترانزیت محصولات پتروشیمی و حتی یک قطره نفت و گاز امن نخواهد بود».
توالی درگیریها میان ایالات متحده و ایران برای نهمین شب متوالی، نشان میدهد که تهران در حال اثبات این موضوع است که میتواند در برابر قدرت آتشی که واشنگتن به کار میگیرد، مقاومت کند و همچنان با قدرتی مرگبار پاسخ دهد که ارتش ایالات متحده از روزهای اولیه جنگ تاکنون ندیده است.
پنتاگون تلفات تجهیزات خود را فاش نمیکند، اما تهران اعلام کرده که تعداد زیادی از بالگردهای بلک هاوک آمریکایی در اثر حملات روزهای گذشته نابود شده و زیرساختهای پایگاههای آمریکایی مانند آشیانههای هواپیما به شدت آسیب دیدهاند. همزمان با حمله آمریکا به زیرساختهای ایران مانند پلها، بنادر و نیروگاهها، کشورهای خلیج فارس مانند کویت و بحرین، که پایگاههای آمریکا در آنها مستقر است، شاهد آسیب دیدن زیرساختهای خود در اثر حملات پهپادها و موشکها هستند.
بیانیههای روزانه فرماندهی مرکزی ایالات متحده مانند کپیبرداری از روز قبل به نظر میرسد: اواخر یکشنبه اعلام شد: «این حملات به تضعیف قابلیتهای نظامی ایران که برای حمله به کشتیهای تجاری و دریانوردان غیرنظامی که از تنگه هرمز عبور میکنند، ادامه خواهد داد». اما تاکنون هیچ نشانهای از تضعیف این قابلیتها توسط ایالات متحده به گونهای که احتمال درگیریهای جدید وجود دارد، دیده نمیشود.
این در حالی است که معاون رئیس جمهور ایالات متحده اذعان کرده که حملات هوایی ایالات متحده به تنهایی برای دستیابی به یکی از اهداف اصلی دولت -باز نگه داشتن تنگه هرمز- کافی نخواهد بود. او گفته: «شما میتوانید آنها را بمباران کنید، میتوانید رادار آنها را از بین ببرید، میتوانید برخی از پهپادها و برخی از موشکهای آنها را از بین ببرید، اما شلیک به کشتیها در تنگهها بسیار آسان است». و اکنون ایران نشان داده است که نیروهای آمریکایی با همان خطرات در سراسر منطقه روبرو هستند – با عواقب مرگبار.
با این حال، معاون سابق دستیار وزیر دفاع ایالات متحده در امور خاورمیانه، معتقد است ایالات متحده و ایران در تلاش برای تحت فشار قرار دادن یکدیگر برای سازش، اقدامات نظامی خود را تشدید میکنند. او توضیح داد که در حالی که واشنگتن در ابتدا بر توانایی ایران در بسته نگه داشتن تنگه هرمز تمرکز داشت، «اکنون به اهداف زیرساختی که به طور خاص برای قطع دسترسی اقتصادی دولت طراحی شدهاند، گسترش مییابد». او این استراتژی را «هدفی مشابه محاصره دریایی» توصیف کرد. او افزود که ایالات متحده «تمام تلاش خود را میکند تا حکومت را با چیزی که برای ایالات متحده قابل قبولتر باشد، به میز مذاکره بازگرداند». او هشدار داد که «به نظر میرسد درگیری به طور قابل توجهی تشدید خواهد شد» و اشاره کرد که حملات متقابل ایران «میتواند مسائل قابل توجهی برای متحدان ما در خلیج فارس ایجاد کند».
در این شرایط، یک مقام آمریکایی گفت: «ایالات متحده در حال برنامهریزی برای یک جنگ گستردهتر است و پنتاگون در حال افزایش تعداد هواپیماهای نظامی در منطقه است». این مقام هشدار داد که گسترش عملیات ایالات متحده به دلیل کاهش ذخایر پدافند هوایی و مهمات دوربرد و محدودیتهای موجود در توانایی افزایش نیروها و هواپیماهای بیشتر به منطقه، به دلیل خسارات ناشی از نبرد، محدود خواهد شد. این مقام گفت: «ما به اندازه کافی مهمات برای ادامه عملیات به صورت ایمن نداریم و فکر نمیکنم کاخ سفید از این موضوع آگاه باشد».
کارشناسان نظامی گفتهاند که علاوه بر تلفات وارده به تجهیزات و مهمات ایالات متحده، ایالات متحده برای عملیات زمینی احتمالی در داخل ایران که هفته گذشته از رد آن خودداری کرد، آماده نیست. به گفته مدیر بخش دفاع و امنیت در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی مستقر در واشنگتن: «استقرار نیروهای زمینی در هر جایی در جزایر تنگه یا ساحل اشتباه خواهد بود. فکر نمیکنم نیروهای آمریکایی برای حملات متقابل از سوی ایرانیان آماده باشند».
این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت که حملات ایالات متحده به پلها و خطوط راهآهن اطراف بندرعباس، در نزدیکی تنگه هرمز، در هفته گذشته، توسط ایران به عنوان تشدید تنش تلقی شده و واکنش گستردهتری را به دنبال داشته است. این مقام گفت: «آنها نگرانی کمتری در مورد وارد کردن تلفات گسترده به ایالات متحده داشتند».
در این شرایط، نگرانیها در مورد جریان تأمین انرژی از طریق تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. وزیر امور خارجه ایالات متحده گفته که آمریکا به هدف قرار دادن ایران ادامه خواهد داد. او گفت: «تنگه هرمز آبراههای بینالمللی هستند و آنها همچنان به کشتیهای موجود در آن آبراه بینالمللی حمله میکنند. تا زمانی که ایران بر کنترل یک آبراه بینالمللی اصرار دارد، ما باید به آن پاسخ دهیم. ایالات متحده همیشه پذیرای یک راهحل دیپلماتیک است».
وزیر انرژی ایالات متحده نیز ادعا کرده دادههای عمومی مبنی بر توقف تقریبی جریان نفت از طریق تنگه هرمز «نادرست» است. او گفت که ایالات متحده، که محاصره دریایی خود را بر تمام کشتیهای ورودی و خروجی از بنادر ایران دوباره اعمال کرده و از سایر کشتیهایی که از طریق تنگه در امتداد کریدور جنوبی سفر میکنند محافظت خواهد کرد و «اطمینان میدهد که نفت و گاز و سایر محصولات میتوانند با یا بدون همکاری ایران جریان داشته باشند». او افزود که به طور متوسط 7 میلیون بشکه در روز نفت در طول هفته گذشته با موفقیت از آن مسیر عبور کرده است. او با مقایسه قیمت بنزین امروز در ایالات متحده با بالاترین قیمتی که چهار سال پیش در طول همهگیری کووید-۱۹ به آن رسیده بود، گفت که اکنون «یک دلار در هر گالن ارزانتر» از «دوران دولت بایدن» است.
در واکنش به این موضوع، سناتور دموکرات ویرجینیا گفت: «من نمیدانم وزیر به کدام پمپ بنزین میرود، اما قبل از جنگ، میانگین قیمت بنزین در ویرجینیا ۲.۸۱ دلار بود. من هیچ راهی در کوتاه مدت برای حل و فصل تنگه نمیبینم. این جنگ انتخابی یک فاجعه بوده است. از نظر نظامی یک فاجعه بوده است. از نظر نحوه نگاه به ما در سراسر جهان یک فاجعه بوده است».
به عقیده تحلیلگران اقتصادی: «دو طرف در یک مارپیچ تشدید تنش گرفتار شدهاند. این احتمالاً منجر به یک هفته زشت در جنگ خواهد شد: حملات و ضدحملات بیشتر که باعث تشدید تنش و احتمالاً افزایش قیمت نفت میشود. هر چه اوضاع بیشتر وخیمتر شود، بازگشت به عقب برای ایران و ایالات متحده دشوارتر خواهد بود».
تحلیلگر کالا در گروه UBS نیز گفت: «بازار نفت دوباره در حال محدود شدن است که احتمالاً قیمت نفت را بالا نگه میدارد. حملات مکرر به کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند منجر به کاهش خروج نفتکشها از خلیج فارس شده و حملات به زیرساختهای انرژی چیزی است که احتمالاً فعالان بازار نفت را نگران نگه میدارد».
جمعبندی نرخ روز
با تداوم حملات متقابل و افزایش تلفات انسانی و خسارات زیرساختی، تنشها میان ایالات متحده و ایران به سطوح بیسابقهای رسیده است. مقامات آمریکایی از برنامهریزی برای جنگ گستردهتر خبر میدهند، اما در عین حال به محدودیتهای مهمات و آمادگی برای عملیات زمینی اشاره میکنند. این وضعیت پیچیده، نگرانیها را در مورد امنیت تنگه هرمز و تأثیر آن بر بازار جهانی نفت افزایش داده و تحلیلگران از گرفتار شدن دو طرف در یک مارپیچ تشدید تنش هشدار میدهند.
