به گزارش نرخ روز، در سومین روز از هفته، بازار ارز در شرایطی دنبال شد که رئیس کل بانک مرکزی از هدف قرار گرفتن این بازار توسط دشمن سخن گفته و هم‌زمان، برخورد با وب‌سایت‌های اعلام‌کننده قیمت ارز در دستور کار قرار گرفته است. همچنین، گزارش‌هایی مبنی بر مسدود شدن حساب برخی آبشده‌فروش‌ها منتشر شده است. وزیر اقتصاد نیز از کاهش تورم و بهبود وضعیت تولید و بازار ارز خبر داده، هرچند در اظهارنظری دیگر، پاسخ به پرسش‌ها درباره وضعیت ارز را به همتی ارجاع داده است. مشاور سابق همتی نیز به ادامه خرید و فروش اسکناس توسط بانک مرکزی در بازار آزاد برای کنترل نرخ اشاره کرده و تأکید کرده که این اقدام را نباید صرفاً ارزپاشی دانست.
بازار طلا و ارز امروز ابتدا با ادامه روند صعودی روزهای گذشته رکوردهای جدیدی را ثبت کرد، اما در نیمه دوم معاملات، قیمت‌ها عقب‌نشینی کردند. دلار که تا ۲۷۱ هزار تومان بالا رفته بود، در پایان معاملات به ۲۶۸ هزار تومان رسید و سکه نیز با افت ۵ میلیون تومانی روی ۲۷۰ میلیون تومان ایستاد. چهار عامل اصلی این کاهش قیمت مورد بررسی قرار گرفته است.
قیمت دلار امروز در پی مداخله ارزی بانک مرکزی روندی کاهشی داشت و با رسیدن به ۲۶۹ هزار تومان، نسبت به روز گذشته هزار تومان کاهش یافت. یورو نیز با افت ۲ هزار تومانی به ۳۰۱ هزار تومان رسید. درهم امارات نیز با کاهش ۲۰۰ تومانی نسبت به روز گذشته به ۷۳ هزار و ۸۰۰ تومان رسید. دلار حواله با افزایش ۵۲۷ تومانی به ۱۷۶ هزار و ۲۸۱ تومان رسید. تتر با کاهش ۹۰۰ تومانی به ۲۶۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسید.
با این حال، این کاهش نرخ لزوماً به معنای تغییر مسیر دلار نیست و ممکن است مداخله ارزی بانک مرکزی برای کاهش پایدار نرخ کافی نباشد. چراکه در شرایط فعلی، بازار ارز بیش از گذشته به اخبار و تحولات سیاسی واکنش نشان می‌دهد و هر خبر جدید درباره مذاکرات، تحریم‌ها یا تنش‌های منطقه‌ای، به‌ویژه تحولات مربوط به تنگه هرمز، می‌تواند انتظارات معامله‌گران را تغییر دهد و مسیر نرخ دلار را دوباره صعودی کند. بنابراین، اثر مداخله بانک مرکزی ممکن است در کوتاه‌مدت خود را در کاهش قیمت نشان دهد، اما برای تداوم این روند، کاهش ریسک‌های سیاسی نیز اهمیت زیادی دارد.
در فضای سیاسی نیز مذاکرات و طرح هفت‌روزه ایران همچنان در حال بررسی است و اظهارات ترامپ درباره ایران و نفت، در کنار ادامه تنش‌ها در تنگه هرمز بر ریسک‌های بازار افزوده است. در نهایت، دلار امروز تحت تأثیر مجموعه این اخبار، نسبت به روز گذشته کمی روند کاهشی گرفته است؛ هرچند باید دید این کاهش تا چه اندازه پایدار خواهد بود.
در بازار طلا، اونس جهانی به ۴۱۶۱ دلار رسید. سکه امامی نیز با کاهش ۲ میلیون تومانی نسبت به روز گذشته به ۲۷۱ میلیون تومان رسید. نیم‌سکه همان قیمت روز گذشته یعنی ۱۴۳ میلیون تومان را حفظ کرد. سکه امامی در حال حاضر دارای حباب مثبت ۲.۹ درصدی است و حدود ۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بالاتر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شود.
ربع‌سکه نیز با افت ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومانی به ۷۷ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید. سکه گرمی بدون تغییر ۳۸ میلیون تومان قیمت خورد. هر مثقال طلای آبشده با افزایش ۶۰ هزار تومانی به ۱۱۴ میلیون و ۸۲۰ هزار تومان رسید. طلای آبشده با حباب منفی همراه است و حدود ۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان پایین‌تر از ارزش ذاتی خود قیمت دارد. طلای ۱۸ عیار نیز با رشد ۱۴ هزار تومانی در قیمت ۲۶ میلیون و ۵۰۶ هزار تومان معامله شد.
بانک مرکزی در چند مقطع، بعد از ثبت نرخ‌های بالای دلار با افزایش عرضه ارز تلاش کرده است سرعت رشد قیمت را کنترل کند. در شهریورماه، هم‌زمان با رسیدن دلار به ۲۰۰ هزار تومان حدود ۵۰۰ میلیون دلار ارز عرضه شد و در مهرماه نیز بانک مرکزی از عرضه ۲ میلیارد دلار ارز خبر داد. اما بررسی رفتار روزانه دلار نشان می‌دهد اثر این مداخلات بیشتر کوتاه‌مدت بوده است.
برای نمونه، در ۸ مهرماه هم‌زمان با مداخله ارزی بانک مرکزی، دلار تنها برای یک روز وارد مسیر کاهشی شد و نرخ دلار در این مقطع از محدوده ۲۵۶ هزار تومان به حدود ۲۵۵ هزار تومان رسید و حدود ۰.۳ درصد افت کرد اما در ادامه دوباره روند صعودی گرفت و در روزهای بعد نیز تا محدوده ۲۷۰ هزار تومان پیش رفت. این الگو پیش از این نیز در شهریورماه دیده شده بود. در ۳ شهریور و هم‌زمان با مداخله ارزی بانک مرکزی دلار در محدوده ۲۰۰ هزار تومان قرار گرفت و برای مدتی از شتاب صعودی آن کاسته شد اما تنها یک روز بعد دوباره روند افزایشی آغاز شد و نرخ دلار ابتدا به ۲۰۵ هزار تومان و سپس به ۲۱۱ هزار تومان رسید. این روند نشان می‌دهد که مداخلات ارزی می‌تواند در کوتاه‌مدت از سرعت رشد نرخ کم کند اما لزوماً به معنای تغییر مسیر پایدار بازار نیست.
در فاصله مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵، گرانی فقط به دلار محدود نماند و بعضی کالاهای مصرفی حتی بیشتر از ارز گران شدند. دلار در این یک سال از حدود ۱۱۴ هزار و ۹۰۰ تومان به ۲۷۰ هزار تومان رسید یعنی رشد ۱۳۵ درصدی. اما در همین مدت قیمت یخچال ۲۶۸ درصد بالا رفت و از ۳۸ میلیون به حدود ۱۴۰ میلیون تومان رسید. بنابراین مسئله فقط میزان ارزی نیست که وارد بازار می‌شود بلکه شرایطی که بازار ارز در آن قرار دارد اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در شرایطی که اقتصاد ایران هم‌زمان با وجود محاصره دریایی، تحریم‌ها و محدودیت‌های شدید در مسیرهای تجاری و ارزی و همچنین فشارهای ناشی از تنش‌های منطقه‌ای مواجه است عرضه مقطعی ارز می‌تواند برای مدت کوتاهی قیمت را پایین بیاورد اما لزوماً نمی‌تواند انتظارات صعودی و فشارهای بنیادی بازار را تغییر دهد. در واقع، اگر مداخله ارزی فقط بتواند دلار را برای یک روز پایین بیاورد اما روزهای بعد دوباره تقاضا و انتظارات صعودی بر بازار غلبه کند این مداخله بیشتر نقش ترمز کوتاه‌مدت را دارد تا تغییر مسیر بازار. بنابراین داده‌های شهریور و مهر نیز تا حد زیادی همین رفتار را نشان می‌دهند.
جمع‌بندی نرخ روز
بازار ارز و طلا در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ شاهد نوسانات قابل توجهی بود که با عقب‌نشینی قیمت‌ها پس از ثبت رکوردهای جدید همراه شد. مداخله بانک مرکزی در بازار ارز، هرچند به کاهش موقت قیمت‌ها منجر شد، اما پایداری این روند در گرو کاهش ریسک‌های سیاسی و تحولات منطقه‌ای است. بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که مداخلات ارزی بیشتر نقش ترمز کوتاه‌مدت را ایفا کرده و نتوانسته‌اند مسیر صعودی بازار را به طور پایدار تغییر دهند، به طوری که در یک سال اخیر، رشد قیمت برخی کالاها حتی از دلار نیز فراتر رفته است.
