به گزارش نرخ روز، در چهارمین روز هفته، بازارهای طلا و ارز تحت تأثیر همزمان اخبار سیاسی و ارزی قرار گرفتند. با این حال، بازارها واکنش بسیار جدی نشان ندادند و روندهای کاهشی و افزایشی جزئی را ثبت کردند. ادامه تماس‌های ایران و آمریکا از طریق قطر در کنار اظهارات اولیانوف درباره نبود چشم‌انداز خوش‌بینانه برای مذاکرات، بازار ارز را بین دو سیگنال متضاد قرار داده است. خبر ادامه مذاکرات می‌تواند فشار کاهشی روی دلار و طلا ایجاد کند، اما تردید درباره نتیجه مذاکرات همچنان ریسک سیاسی را بالا نگه می‌دارد. کاهش جزئی نرخ دلار با توجه به سیاست عرضه دلار بانک مرکزی در این چند روز رخ داده که شاید تا حدی بتواند در همین سطح قیمت دلار را ثابت نگه دارد. اما با توجه به شرایط محاصره دریایی و تحریم‌ها علیه کشور و با هر گونه اخبار سیاسی می‌تواند فنر دلار در برود و روند صعودی را دنبال کند. بازار ارز و سکه امروز آرام دنبال شد و نرخ‌ها در حوالی سطوح روز گذشته نوسان دادند، اما در این فضا مثقال طلای آبشده یک کانال بالاتر رفت و به 115 میلیون رسید. در لحظه نگارش گزارش، قیمت دلار با کاهش جزئی 200 تومانی نسبت به روز گذشته به 268 هزار و 800 تومان رسید. یورو نیز با 100 تومان کاهش در محدوده 300 هزار و 900 تومان معامله شد. در مقابل، دلار حواله با 529 تومان افزایش به 176 هزار و 810 تومان رسید.
تتر در همان محدوده 268 هزار و 800 تومان باقی ماند و درهم نیز بدون تغییر 73 هزار و 800 تومان معامله شد. خبر هشدار وزارت خزانه‌داری آمریکا به بانک‌ها درباره احتمال تحریم به‌دلیل معامله با ایران، سیگنال افزایشی برای ریسک بازار ارز محسوب می‌شود. افزایش تنش سیاسی و محدودیت‌های مالی می‌تواند تقاضای احتیاطی برای دلار و طلا را تقویت کند. در داخل نیز همتی، رئیس بانک مرکزی از کاهش رشد نقدینگی و آمادگی بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز خبر داده و همزمان برخورد قضایی با تراستی‌ها ادامه دارد. بنابراین سیاست‌گذار تلاش می‌کند سمت عرضه و مسیرهای غیررسمی ارز را کنترل کند. موضوعی که در کوتاه‌مدت می‌تواند از رشد دلار و طلا جلوگیری کند، اما در صورت تشدید ریسک‌های سیاسی اثر آن ممکن است تحت فشار قرار بگیرد. در بازار جهانی، اونس طلا با 17 دلار افزایش به 4174 دلار رسید. در بازار داخلی نیز سکه امامی با 400 هزار تومان افزایش به 271 میلیون و 400 هزار تومان رسید. نیم‌سکه با رشد 200 هزار تومانی در محدوده 143 میلیون و 300 هزار تومان قرار گرفت. ربع‌سکه بدون تغییر 77 میلیون و 300 هزار تومان و سکه گرمی نیز 38 میلیون تومان باقی ماند. طلای آبشده با 860 هزار تومان افزایش به 115 میلیون و 680 هزار تومان رسید. هر گرم طلای 18 عیار نیز با رشد 198 هزار تومانی 26 میلیون و 704 هزار تومان قیمت خورد.
در حالی که دلار و یورو کاهش محدودی داشتند، رشد اونس جهانی باعث شد طلا و سکه برخلاف ارز، افزایش جزئی را تجربه کنند. فاصله میان دلار آزاد و دلار حواله هیچ‌گاه عددی ثابت نبوده است. در اقتصاد ایران به‌دلیل وجود نرخ‌های مختلف ارز، شکاف میان این نرخ‌ها نیز در دوره‌های مختلف تغییر کرده است. بررسی روند این شکاف نشان می‌دهد که وقوع تحولات سیاسی یا تغییرات مهم در سیاست ارزی می‌تواند فاصله میان دلار آزاد و حواله را افزایش یا کاهش دهد. برای بررسی این روند، از سال 1401 آغاز می‌کنیم؛ سالی که حذف ارز 4200 تومانی یکی از مهم‌ترین تحولات سیاست ارزی بود و پس از آن نیز تغییرات قابل توجهی در سازوکار قیمت‌گذاری و عرضه ارز ایجاد شد. یکی از نقاط مهم این بررسی، 7 اسفند 1401 و همزمان با راه‌اندازی مرکز مبادله ارز و طلاست. در این مقطع، بخشی از مبادلات ارزی از نرخ 28 هزار و 500 تومانی فاصله گرفت و به سازوکار جدید بازار مبادله منتقل شد. در همین زمان، دلار آزاد تا محدوده 57 هزار تومان افزایش یافته بود و فاصله میان دلار آزاد و حواله به حدود 50 درصد رسید؛ به بیان ساده، دلار آزاد تقریباً دو برابر نرخ حواله معامله می‌شد. پس از آن، شرایط تغییر کرد. نرخ حواله دیگر در محدوده 28 هزار و 500 تومانی ثابت نماند و روند افزایشی پیدا کرد.
همزمان دلار آزاد از حدود 57 هزار تومان به محدوده 53 هزار تومان کاهش یافت، در حالی که دلار حواله از حدود 28 هزار تومان به نزدیکی 38 هزار تومان رسید. در نتیجه، شکاف میان دو نرخ به‌سرعت کاهش پیدا کرد. نمونه بعدی به فروردین 1403 بازمی‌گردد. پیش از 27 فروردین، در پی افزایش تنش میان ایران و اسرائیل، از جمله حمله اسرائیل به کنسولگری ایران در دمشق و پاسخ نظامی ایران، دلار آزاد تا محدوده 66 هزار تومان افزایش یافت. اما در 27 فروردین، با کاهش تنش و اعلام پایان عملیات نظامی ایران علیه اسرائیل، دلار آزاد از حدود 66 هزار تومان به محدوده 60 هزار تومان کاهش پیدا کرد. در همین فاصله، دلار حواله از حدود 40 هزار تومان به 41 هزار تومان رسید و در نتیجه شکاف میان دو نرخ کاهش یافت. در آذر 1403 نیز با حذف دلار نیمایی، نرخ حواله طی چند روز از حدود 54 هزار تومان به 61 هزار تومان افزایش یافت، در حالی که دلار آزاد در محدوده 75 تا 76 هزار تومان نوسان داشت. در این مقطع نیز افزایش نرخ حواله و نزدیک شدن آن به نرخ آزاد، موجب کاهش فاصله میان دو نرخ شد. 17 فروردین 1404 نمونه دیگری از این روند را نشان می‌دهد. پس از انتشار خبر آغاز مذاکرات ایران و آمریکا از سوی ترامپ، انتظارات بازار تغییر کرد و دلار آزاد وارد مسیر کاهشی شد.
در حالی که دلار حواله در محدوده 68 تا 69 هزار تومان قرار داشت، دلار آزاد از حدود 105 هزار تومان به محدوده 85 هزار تومان کاهش یافت. بنابراین در این مقطع، بدون تغییر قابل توجه در نرخ حواله، کاهش دلار آزاد باعث شد فاصله میان دو نرخ کمتر شود. در فاصله مهر 1404 تا مهر 1405، گرانی فقط به دلار محدود نماند و بعضی کالاهای مصرفی حتی بیشتر از ارز گران شدند. دلار در این یک سال از حدود 114 هزار و 900 تومان به 270 هزار تومان رسید یعنی رشد 135 درصدی. اما در همین مدت قیمت یخچال 268 درصد بالا رفت و از 38 میلیون به حدود 140 میلیون تومان رسید. 14 دی 1404 نیز با حذف ارز ترجیحی 28 هزار و 500 تومانی، شکاف میان دو نرخ بار دیگر تغییر محسوسی کرد. در این مقطع دلار آزاد از حدود 137 هزار تومان به 147 هزار تومان افزایش یافت و همزمان دلار حواله در مدت کوتاهی از حدود 84 هزار تومان به 128 هزار تومان رسید. به این ترتیب، نرخ حواله به شکل قابل توجهی به نرخ آزاد نزدیک شد و در نمودار نیز کاهش محسوسی در شکاف دو نرخ مشاهده شد. آخرین نمونه مورد بررسی به 26 خرداد 1405 بازمی‌گردد؛ زمانی که خبر امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا منتشر شد. پس از این خبر، دلار آزاد وارد مسیر کاهشی شد و از حدود 180 هزار تومان به محدوده 157 هزار تومان رسید. در همین زمان، دلار حواله در محدوده 140 تا 146 هزار تومان قرار داشت.
بنابراین بار دیگر کاهش نرخ آزاد باعث شد فاصله میان دو نرخ کاهش پیدا کند. در مجموع، این بررسی نشان می‌دهد که فاصله میان دلار آزاد و حواله یک متغیر ثابت نیست و تحت تأثیر تحولات سیاسی و سیاست‌های ارزی تغییر می‌کند. در برخی مقاطع، افزایش نرخ حواله و نزدیک شدن آن به نرخ آزاد باعث کاهش شکاف شده و در برخی دیگر، کاهش دلار آزاد در پی کاهش تنش‌های سیاسی این فاصله را محدود کرده است. بنابراین شکاف میان دلار آزاد و حواله را نمی‌توان صرفاً یک اختلاف قیمتی دانست؛ این متغیر می‌تواند تصویری از اثرگذاری سیاست‌های ارزی و تحولات سیاسی بر بازار ارز ارائه دهد و نشان دهد که در مقاطع مختلف، نرخ آزاد و حواله چگونه از یکدیگر فاصله گرفته یا به هم نزدیک شده‌اند. جمع‌بندی نرخ روز: بازارهای طلا و ارز در سه‌شنبه 14 مهر 1405، تحت تأثیر اخبار سیاسی و ارزی، نوسانات جزئی را تجربه کردند. در حالی که دلار و یورو کاهش محدودی داشتند، افزایش اونس جهانی طلا به رشد قیمت سکه و طلا در بازار داخلی منجر شد. بررسی تاریخی نشان می‌دهد که شکاف میان نرخ دلار آزاد و حواله، متغیری پویاست که به شدت تحت تأثیر تحولات سیاسی و تغییرات سیاست‌های ارزی قرار می‌گیرد و نمی‌توان آن را صرفاً یک اختلاف قیمتی ثابت در نظر گرفت.
