به گزارش نرخ روز، بازار خودروهای برقی در ایران طی سال‌های اخیر از چند مدل محدود به مجموعه‌ای متنوع از سدان‌ها، هاچ‌بک‌ها و کراس‌اوورها گسترش یافته است. این خودروها که عمدتاً از چین و اروپا وارد می‌شوند، از نظر ابعاد، توان موتور، ظرفیت باتری و امکانات تفاوت‌های زیادی با یکدیگر دارند. بااین‌حال، قیمت همچنان یکی از موانع اصلی برای خرید این نوع خودروها محسوب می‌شود. تعرفه واردات پایین‌تر یکی از ویژگی‌های مهم خودروهای برقی است. طبق مقررات اعلام‌شده برای سال ۱۴۰۵، تعرفه واردات خودروهای تمام‌برقی ۴ درصد تعیین شده است؛ درحالی‌که تعرفه بسیاری از خودروهای بنزینی، بسته به حجم موتور، به‌مراتب بالاتر است. این موضوع باعث می‌شود خودروهای برقی از نظر تعرفه گمرکی به قیمت جهانی نزدیک‌تر باشند. البته تعرفه پایین به‌تنهایی قیمت نهایی را تعیین نمی‌کند و هزینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، بیمه، مالیات، شماره‌گذاری، واردات و حاشیه بازار نیز بر قیمت اثرگذارند. در ادامه، ۱۰ مدل از خودروهای برقی موجود در فهرست بازار ایران با تمرکز بر قیمت بازار، مشخصات فنی و زمان شارژ بررسی می‌شوند. لازم به ذکر است که قیمت‌ها تقریبی بوده و ممکن است با توجه به سال ساخت، تیپ، وضعیت عرضه و شرایط معامله تغییر کنند. دانگ‌فنگ E70 با قیمتی حدود ۳.۲ میلیارد تومان، یکی از ارزان‌ترین خودروهای تمام‌برقی در بازار ایران است.
این سدان چینی که توسط ایران‌خودرو عرضه می‌شود، طراحی ساده‌ای دارد و بیشتر بر کاربرد روزمره و رفت‌وآمد شهری تمرکز کرده است. E70 برخلاف بسیاری از خودروهای برقی جدید، ظاهر پیچیده یا کابین بسیار آینده‌نگرانه‌ای ندارد و از نظر فرم بدنه به سدان‌های متعارف نزدیک است. موتور برقی این خودرو در نسخه‌های متداول حدود ۱۲۰ کیلووات، معادل ۱۶۳ اسب‌بخار، قدرت و حدود ۲۸۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. ظرفیت باتری و برد حرکتی با توجه به نسخه متفاوت است؛ برای برخی نسخه‌ها باتری حدود ۵۷ کیلووات‌ساعتی و برد اعلامی بیش از ۴۰۰ کیلومتر ذکر شده است. شارژ کامل با شارژر AC هفت کیلوواتی می‌تواند حدود ۹ تا ۱۱ ساعت زمان ببرد. مزیت اصلی E70 قیمت پایین‌تر آن در مقایسه با بیشتر خودروهای برقی وارداتی است. بااین‌حال، خریدار باید پیش از معامله از سامانه شارژ و دسترسی به قطعات و خدمات تخصصی اطمینان حاصل کند. چانگان ایدو EV460 با قیمتی حدود ۳.۵ تا ۳.۷ میلیارد تومان، از دیگر سدان‌های اقتصادی تمام‌برقی بازار است که در ایران با عرضه سایپا شناخته می‌شود. این خودرو بر پایه سدان ایدو ساخته شده و فضای کابین و صندوق آن برای استفاده روزمره و خانوادگی مناسب است. طراحی متعارف بدنه نیز آن را از خودروهای کوچک شهری متمایز می‌کند. موتور این خودرو حدود ۱۲۰ کیلووات، معادل ۱۶۳ اسب‌بخار، قدرت و ۲۴۵ نیوتن‌متر گشتاور دارد.
ظرفیت باتری در مشخصات نسخه‌های رایج حدود ۵۴ کیلووات‌ساعت اعلام شده و برد آزمایشگاهی آن نزدیک به ۴۰۰ کیلومتر است. شارژ کامل با شارژر AC هفت کیلوواتی حدود هشت ساعت زمان می‌برد. با شارژ سریع DC نیز زمان شارژ به توان شارژر و بازه شارژ موردنظر بستگی دارد؛ برای افزایش شارژ از حدود ۳۰ به ۸۰ درصد، در شرایط مناسب می‌توان زمانی نزدیک به ۳۰ تا ۵۰ دقیقه را در نظر گرفت. ایدو EV460 برای خریدارانی مناسب‌تر است که سدان برقی با ابعاد متعارف می‌خواهند و اولویت آن‌ها استفاده روزمره است. برد واقعی در بزرگراه و هوای سرد می‌تواند از رقم آزمایشگاهی کمتر باشد. اوشان E2 پرو با قیمتی حدود ۳.۸ میلیارد تومان، یکی از مدل‌های کمترشناخته‌شده بازار ایران است که از نظر فنی و ساختاری به خانواده محصولات چانگان تعلق دارد. درواقع این خودرو همان چانگان ایدو 460 با یک واردکننده ناشناخته‌تر محسوب می‌شود. برای خریدار، مهم‌ترین نکته درباره اوشان E2 پرو اطمینان از وضعیت شبکه خدمات پس از فروش است. لونا GRE با قیمت بازاری حدود ۴.۳ میلیارد تومان، یکی از خودروهای برقی عرضه‌شده از سوی ایران‌خودرو است. این سدان چینی با طراحی ساده، کابین جادار و ابعاد مناسب برای استفاده روزمره، در میان گزینه‌های نسبتاً ارزان بازار قرار می‌گیرد. فرم بدنه آن برای کسانی که خودروهای کوچک شهری را نمی‌پسندند، مزیت محسوب می‌شود.
لونا GRE از موتور برقی با قدرت ۱۱۰ کیلووات، معادل حدود ۱۴۹ اسب‌بخار، و گشتاور ۲۲۵ نیوتن‌متر استفاده می‌کند. باتری آن حدود ۴۳.۹ کیلووات‌ساعت ظرفیت دارد و برد اعلامی، بسته به چرخه آزمون، در محدوده ۴۰۰ کیلومتر قرار می‌گیرد. شارژ کامل با شارژر AC هفت کیلوواتی تقریباً هفت تا هشت ساعت زمان می‌برد. زمان شارژ سریع DC به توان شارژر و بازه شارژ بستگی دارد و معمولاً برای افزایش شارژ در محدوده میانی باتری، حدود نیم ساعت یا بیشتر زمان لازم است. لونا GRE برای استفاده شهری و رفت‌وآمدهای روزانه گزینه‌ای قابل بررسی است؛ اما پیش از خرید باید دسترسی به شارژر، گارانتی باتری و خدمات تخصصی آن در شهر محل سکونت را سنجید. فونیکس FX EV با قیمتی حدود ۶.۳ تا ۶.۴ میلیارد تومان، نسخه تمام‌برقی کراس‌اوور FX است که توسط مدیران خودرو عرضه می‌شود. این خودرو در مقایسه با سدان‌های اقتصادی فهرست، بدنه بلندتر و تجهیزات رفاهی بیشتری دارد و برای خریدارانی طراحی شده که یک کراس‌اوور برقی خانوادگی می‌خواهند. قیمت بازار ثبت‌شده آن در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ حدود ۶.۳۴ میلیارد تومان بوده است. موتور برقی این مدل حدود ۱۵۰ کیلووات، معادل ۲۰۴ اسب‌بخار، قدرت و ۳۴۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. ظرفیت باتری در حدود ۶۱ کیلووات‌ساعت اعلام شده و برد رسمی آن نزدیک به ۴۳۰ کیلومتر است.
شارژ سریع DC در شرایط مناسب می‌تواند باتری را از حدود ۳۰ به ۸۰ درصد در حدود نیم ساعت شارژ کند؛ زمان شارژ AC به توان شارژر متصل‌شده بستگی دارد. از امکانات این خودرو می‌توان به نمایشگرهای دیجیتال، سقف پانوراما، صندلی‌های برقی، دوربین ۳۶۰ درجه و مجموعه‌ای از سامانه‌های کمک‌راننده اشاره کرد. مزیت FX EV در مقایسه با مدل‌های اقتصادی، ترکیب قدرت بیشتر، فرم کراس‌اوور و امکانات رفاهی است؛ هرچند قیمت آن نیز فاصله قابل‌توجهی با ارزان‌ترین خودروهای این فهرست دارد. ام‌جی ۴ EV با قیمتی حدود ۷ میلیارد تومان، یک هاچ‌بک تمام‌برقی است که با طراحی متمایز، مرکز ثقل پایین و تمرکز بر تجربه رانندگی شناخته می‌شود. نسخه ۱۵۰ کیلوواتی این خودرو در فهرست بازار ایران قرار دارد و قیمت بازار آن در آخرین جدول وان‌کار حدود ۷ میلیارد تومان ثبت شده است. این نسخه از موتور برقی با قدرت ۱۵۰ کیلووات، معادل حدود ۲۰۴ اسب‌بخار، و گشتاور حدود ۲۵۰ نیوتن‌متر بهره می‌برد. ظرفیت باتری در برخی نسخه‌های متداول حدود ۶۴ کیلووات‌ساعت است و برد رسمی بر اساس چرخه WLTP، بسته به تیپ، در محدوده حدود ۴۰۰ کیلومتر قرار می‌گیرد. شارژ سریع DC از ۱۰ به ۸۰ درصد در شرایط مناسب حدود ۳۰ دقیقه زمان می‌برد؛ شارژ AC نیز بسته به توان شارژر، چند ساعت طول می‌کشد.
ام‌جی ۴ در برخی تیپ‌ها به نمایشگر مرکزی، سامانه‌های کمک‌راننده، گرم‌کن صندلی و فرمان و تجهیزات رفاهی متنوع مجهز است. این خودرو در مقایسه با سدان‌های اقتصادی، بیشتر بر تجربه رانندگی و طراحی هاچ‌بک اسپرت تکیه دارد. هوندا ENS-1 با قیمت بازاری حدود ۸.۴ تا ۸.۹ میلیارد تومان، یک کراس‌اوور تمام‌برقی کوچک است که بر پایه محصولات هوندا برای بازار چین توسعه یافته است. این خودرو با طراحی آشنا، کابین مدرن و ابعاد مناسب استفاده شهری، یکی از گزینه‌های ژاپنی‌نشان بازار خودروهای برقی ایران محسوب می‌شود. با وجود نام هوندا، این مدل با محصولات جهانی این شرکت تفاوت‌هایی دارد و مشخصات آن باید بر اساس نسخه وارداتی بررسی شود. نسخه ۱۵۰ کیلوواتی آن حدود ۲۰۴ اسب‌بخار قدرت تولید می‌کند. ظرفیت باتری و برد به تیپ وابسته است و برای برخی نسخه‌ها باتری حدود ۶۸.۸ کیلووات‌ساعتی و برد آزمایشگاهی نزدیک به ۵۰۰ کیلومتر اعلام شده است. شارژ سریع DC در شرایط مناسب می‌تواند شارژ باتری را از ۳۰ به ۸۰ درصد در حدود ۴۰ دقیقه افزایش دهد؛ شارژ AC کامل نیز ممکن است حدود ۹ تا ۱۱ ساعت زمان ببرد. در بخش تجهیزات رفاهی و ایمنی، بسته به تیپ، از نمایشگر مرکزی، سامانه‌های کنترل پایداری و امکانات کمک‌راننده بهره می‌برد.
قیمت بالاتر آن نسبت به سدان‌های اقتصادی باعث می‌شود خریدار علاوه بر هزینه اولیه، دسترسی به قطعات و خدمات تخصصی را نیز جدی بگیرد. همچنین ارتفاع پایین باتری این خودرو استرس برخورد و هزینه سنگین برای مالکان در مواجهه با خیابان‌های ایران را به همراه دارد. فولکس‌واگن ID.4 Crozz با قیمتی حدود ۱۰ تا ۱۲.۱ میلیارد تومان، یکی از کراس‌اوورهای برقی شناخته‌شده بازار ایران است. این خودرو در تیپ‌ها و سال‌های ساخت مختلف وجود دارد و به همین دلیل اختلاف قیمت آن قابل‌توجه است. این سری از محصولات برقی فولکس واگن جزو اولین همکاری‌های مستقیم غول اروپایی با شرکای چینی محسوب می‌شود. مشخصات فنی ID.4 Crozz به تیپ وابسته است. برخی نسخه‌ها از موتور برقی عقب با قدرت حدود ۱۵۰ کیلووات استفاده می‌کنند و ظرفیت باتری نیز با توجه به نسخه متفاوت است. برد اعلامی برای برخی مدل‌ها در محدوده حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ کیلومتر بر اساس چرخه CLTC قرار دارد. شارژ کامل با شارژر AC خانگی می‌تواند حدود هفت تا ۱۱ ساعت طول بکشد و شارژ سریع DC در شرایط مناسب، شارژ باتری را از ۱۰ به ۸۰ درصد در حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه افزایش می‌دهد. فضای کابین، کیفیت سواری و فرم بدنه خانوادگی از ویژگی‌های این خودرو هستند. بااین‌حال، به دلیل اختلاف تیپ‌ها، خریدار باید سال ساخت، ظرفیت باتری، توان موتور و تجهیزات نسخه موردنظر را دقیقاً مشخص کند.
مونا M03 با قیمتی حدود ۱۱ میلیارد تومان، بر اساس برآورد اولیه بازار، یکی از محصولات برقی ایکس‌پنگ است که در ایران با عرضه ایکس موتورز شناخته می‌شود. این سدان با طراحی آیرودینامیک، کابین دیجیتال و تمرکز بر بهره‌وری انرژی، از نظر شکل بدنه با کراس‌اوورهای برقی تفاوت دارد. نسخه‌های مختلف M03 با باتری‌هایی در محدوده حدود ۵۱.۸ تا ۶۲.۲ کیلووات‌ساعت عرضه می‌شوند. قدرت موتور در برخی نسخه‌ها حدود ۱۶۰ کیلووات، معادل ۲۱۸ اسب‌بخار، است. برد اعلامی بسته به تیپ در چرخه CLTC حدود ۵۱۰ تا ۶۲۰ کیلومتر است. در نسخه‌های پشتیبانی‌کننده از شارژ سریع، شارژ باتری از ۳۰ به ۸۰ درصد بسته به نسخه و توان شارژر حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان می‌برد. نمایشگر مرکزی بزرگ، کابین دیجیتال، سامانه‌های کمک‌راننده و صندوق بار جادار از ویژگی‌های این مدل هستند. برد اعلامی بالا و طراحی آیرودینامیک از مزیت‌های مونا M03 به شمار می‌روند؛ اما ارقام مربوط به تیپ دقیق واردشده باید پیش از انتشار یا خرید با کاتالوگ همان نسخه تطبیق داده شوند. فولکس‌واگن ID.UNYX با قیمتی حدود ۱۰.۸ تا ۱۳.۸ میلیارد تومان، یکی دیگر از کراس‌اوورهای تمام‌برقی بازار ایران است که در تیپ‌های مختلف عرضه شده و توسط ماموت خودرو شناخته می‌شود. طراحی بدنه آن نسبت به ID.4 حالت کوپه‌مانندتری دارد و کابین دیجیتال و امکانات رفاهی متنوعی ارائه می‌کند.
نسخه‌های ID.UNYX از نظر توان موتور و ظرفیت باتری یکسان نیستند. برخی نسخه‌ها تک‌موتوره و برخی مجهز به دو موتور برقی و سامانه چهارچرخ‌محرک هستند. برد اعلامی نیز بسته به تیپ و چرخه آزمون متفاوت است و برای برخی نسخه‌ها در محدوده بیش از ۵۰۰ کیلومتر قرار می‌گیرد. شارژ کامل AC بسته به ظرفیت باتری و توان شارژر حدود هفت تا ۱۱ ساعت زمان می‌برد؛ شارژ سریع DC می‌تواند در شرایط مناسب شارژ باتری را از ۱۰ به ۸۰ درصد در حدود نیم ساعت افزایش دهد. ID.UNYX از نظر امکانات و طراحی در جایگاه بالاتری نسبت به خودروهای اقتصادی این فهرست قرار می‌گیرد. بااین‌حال، اختلاف قیمت میان تیپ‌ها نشان می‌دهد که عنوان کلی مدل برای مقایسه کافی نیست و مشخصات نسخه موردنظر باید دقیق بررسی شود. در پایان باید گفت تعرفه ۴ درصدی واردات خودروهای تمام‌برقی، مزیتی مهم در مقایسه با خودروهای بنزینی است. وقتی حقوق ورودی یک خودرو پایین‌تر باشد، بخشی از فشار هزینه‌های گمرکی کاهش پیدا می‌کند و قیمت نهایی می‌تواند به بهای جهانی نزدیک‌تر شود. همین موضوع باعث شده خودروهای برقی در مقایسه با بسیاری از خودروهای بنزینی وارداتی، از منظر تعرفه‌ای وضعیت متفاوتی داشته باشند. بااین‌حال، قیمت بازار نشان می‌دهد که این مزیت به‌تنهایی برای دسترس‌پذیرشدن خودروهای برقی کافی نیست.
حتی ارزان‌ترین مدل‌های این فهرست حدود ۳ تا ۴ میلیارد تومان قیمت دارند؛ رقمی که برای بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی بسیار بالاست. خودروهای برقی گران‌تر نیز با قیمت‌های دو رقمی عرضه می‌شوند و عملاً در محدوده خرید بخش کوچکی از جامعه قرار می‌گیرند. از سوی دیگر، هزینه خرید تنها مسئله نیست. زیرساخت شارژ عمومی، دسترسی به شارژر سریع در مسیرهای بین‌شهری، هزینه تعویض باتری در بلندمدت، ضمانت قطعات و شبکه خدمات پس از فروش بر تصمیم خریدار اثر می‌گذارند. در نتیجه، تعرفه پایین‌تر را باید یک مزیت بالقوه دانست، نه تضمینی برای ارزان‌بودن خودرو. اگر هدف توسعه استفاده از خودروهای برقی در مقیاس عمومی باشد، کاهش تعرفه تنها یکی از ابزارهاست. افزایش عرضه، رقابت میان واردکنندگان، شفافیت قیمت، توسعه زیرساخت شارژ و دسترسی گسترده‌تر به خدمات تخصصی نیز ضروری است. تا زمانی که قیمت چند میلیارد تومانی خودروهای برقی با توان خرید بخش بزرگی از جامعه فاصله دارد، این خودروها بیشتر گزینه‌ای برای خریداران برخوردار باقی می‌مانند تا راه‌حلی عمومی برای تحول حمل‌ونقل. جمع‌بندی نرخ روز تعرفه ۴ درصدی واردات خودروهای برقی یک مزیت مهم است، اما این مزیت به تنهایی برای کاهش قابل توجه قیمت نهایی کافی نیست.
ارزان‌ترین مدل‌های برقی در بازار ایران همچنان با قیمت‌های چند میلیارد تومانی عرضه می‌شوند که فراتر از توان خرید بخش بزرگی از جامعه است. علاوه بر قیمت، چالش‌هایی مانند زیرساخت شارژ، دسترسی به خدمات پس از فروش و هزینه تعویض باتری نیز بر تصمیم خریداران تأثیرگذارند. برای توسعه فراگیر خودروهای برقی، نیاز به راهکارهای جامع‌تری فراتر از صرفاً کاهش تعرفه است.
