به گزارش نرخ روز، در شرایطی که ایران و پاکستان بر افزایش مبادلات تجاری سالانه تا سقف ۱۰ میلیارد دلار تأکید دارند، محدودیت‌های عملیاتی در مرز ریمدان و دشواری‌های استفاده از بنادر پاکستان برای تأمین کالاهای مورد نیاز ایران، همچنان مانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های حمل‌ونقلی دو کشور است. مرز ریمدان در جنوب شرقی سیستان‌وبلوچستان طی ماه‌های اخیر به پرترددترین مسیر تبادل کالا میان ایران و پاکستان تبدیل شده است؛ با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که برخی کامیون‌های ایرانی به مدت ۲۰ تا ۳۰ روز متوقف شده‌اند. در حال حاضر، حدود ۳۰۰۰ کامیون در صف پشت این مرز قرار دارند. این وضعیت علاوه بر افزایش هزینه حمل‌ونقل، گردش ناوگان را مختل کرده و ظرفیت واقعی این گذرگاه را کاهش می‌دهد که در نهایت، افزایش تجارت میان دو کشور را با مشکل روبه‌رو می‌کند. یکی از چالش‌های اصلی در سمت پاکستانی مرز، تعدد نهادهای دخیل در فرایندهای مرزی و دشواری هماهنگی میان آنهاست. گمرک پاکستان، نیروهای امنیتی و شرکت لجستیکی NLC در بخش‌هایی از عملیات نقش دارند. محدودیت ظرفیت توزین، رویه‌های متعدد و ضرورت تخلیه بار از یک کامیون و انتقال آن به ناوگان طرف مقابل که «ترانشیپمنت» نام دارد، نیز بر زمان عبور کالا می‌افزاید. این فرایند به عملیات اضافی تخلیه و بارگیری نیاز دارد و می‌تواند موجب افزایش صف کامیون‌ها و هزینه‌های لجستیکی شود.
در مقابل، اجرای تدریجی حمل مستقیم کامیون‌ها با استفاده از ظرفیت موافقت‌نامه‌های حمل‌ونقلی و سازوکار کارنه‌تیر (TIR)، در صورت توافق دو کشور و فراهم بودن الزامات اجرایی، می‌تواند به کاهش توقف‌ها کمک کند. در کنار اصلاح رویه‌ها، توسعه پارکینگ کامیون‌ها، افزایش ظرفیت باسکول‌ها، ایجاد انبار و سردخانه و تأمین خدمات مورد نیاز رانندگان در مرز ریمدان نیز ضروری است؛ به‌ویژه اگر قرار باشد این مرز نقش گسترده‌تری در مبادلات تجاری دو کشور ایفا کند. در کنار مشکلات مرزی، استفاده از بنادر پاکستان برای تأمین کالاهای وارداتی ایران نیز با چالش‌هایی روبه‌روست. به گفته محمد ملک‌زاده، رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، در جریان تحولات اخیر و اختلال در مسیرهای دریایی، شماری از محموله‌ها در بنادر پاکستان، از جمله کراچی، گوادر و بندر قاسم، تخلیه شدند یا در انتظار تعیین تکلیف باقی ماندند. این مقام صنفی اظهار داشت که پاکستان می‌تواند در جابه‌جایی برخی کالاها مانند برنج و چای نقش‌آفرینی کند، اما تبدیل‌شدن آن به کریدوری پایدار برای تأمین نیازهای ایران مستلزم توافق‌های عملیاتی و فراهم‌شدن زیرساخت‌های لازم است. مذاکرات از فروردین‌ماه با طرف‌های مرتبط پاکستانی ادامه داشته، اما تاکنون راهکار عملیاتی جامعی برای استفاده گسترده از این ظرفیت حاصل نشده است.
محدودیت‌های فنی ناوگان دو کشور، تفاوت در ظرفیت بارگیری کامیون‌ها و الزامات ایمنی حمل برخی محموله‌ها، از جمله گاز مایع، از دیگر موانع این مسیر است. افزایش کرایه حمل گاز از حدود ۹۰ دلار به ۳۵۰ دلار نیز می‌تواند بر تصمیم شرکت‌ها برای استفاده از این مسیر اثر بگذارد. تحقق هدف تجارت ۱۰ میلیارددلاری ایران و پاکستان به افزایش صرف تعداد کامیون‌ها یا استفاده مقطعی از بنادر این کشور وابسته نیست. کاهش زمان توقف در ریمدان، توسعه زیرساخت‌های مرزی، تسهیل حمل مستقیم و تعیین تکلیف محموله‌های باقی‌مانده در بنادر پاکستان باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود. همچنین، برای افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین ایران، استفاده از مسیر پاکستان باید در کنار سایر گذرگاه‌ها و مسیرهای جایگزین توسعه یابد، نه اینکه خود به گلوگاهی تازه برای ورود کالا تبدیل شود. جمع‌بندی نرخ روز توقف حدود ۳۰۰۰ کامیون در مرز ریمدان و چالش‌های استفاده از بنادر پاکستان، موانع جدی بر سر راه تحقق هدف تجارت ۱۰ میلیارد دلاری ایران و پاکستان ایجاد کرده است. تعدد رویه‌ها، محدودیت زیرساخت‌ها و نیاز به توسعه پارکینگ و باسکول در مرز ریمدان از جمله مشکلات اصلی است. برای رفع این چالش‌ها، تسهیل حمل مستقیم، توسعه زیرساخت‌های مرزی و تعیین تکلیف محموله‌های بندری ضروری به نظر می‌رسد تا مسیر پاکستان به گلوگاهی جدید برای واردات تبدیل نشود.
