به گزارش نرخ روز، بازار کار بخش ساختمان دارای ویژگیهای منحصربهفردی است که آن را از سایر حوزههای اشتغال متمایز میکند. یکی از بارزترین خصوصیات این بخش، غلبه شدید نیروی کار مرد است؛ بهطوریکه حدود ۹۸.۸ درصد شاغلان مرد و تنها ۱.۲ درصد زن هستند. از نظر سنی، نیروی کار این بخش نسبتاً میانسال محسوب میشود. متوسط سن شاغلان ساختمان حدود ۳۹.۸ سال است و بزرگترین گروه سنی را افراد ۳۵ تا ۴۴ ساله با سهم ۳۵.۷ درصد تشکیل میدهند. پس از آن، گروههای ۴۵ تا ۵۴ ساله با ۲۳.۴ درصد و ۲۵ تا ۳۴ ساله با ۲۲ درصد قرار دارند. سهم افراد کمتر از ۲۵ سال ۹.۳ درصد و افراد ۵۵ ساله و بیشتر ۹.۵ درصد است که نشاندهنده تمرکز عمده نیروی انسانی در گروههای سنی میانی است.فاصله قابل توجه ساختمان با بازار کار در تحصیلات دانشگاهییکی دیگر از تفاوتهای مهم شاغلان ساختمان با کل بازار کار ایران در سطح تحصیلات مشاهده میشود. حدود ۷.۷ درصد شاغلان ساختمان بیسواد، ۲۹.۶ درصد دارای تحصیلات ابتدایی و ۳۰.۲ درصد دارای تحصیلات راهنمایی یا متوسطه هستند. سهم دیپلمهها نیز حدود ۲۰.۵ درصد است.
در سطوح بالاتر تحصیلی، ۲.۵ درصد مدرک کاردانی، ۷.۴ درصد مدرک کارشناسی و حدود ۲.۱ درصد مدرک کارشناسی ارشد یا بالاتر دارند.در مجموع، حدود ۶۷.۴ درصد شاغلان ساختمان در سه گروه بیسواد تا متوسطه قرار میگیرند، در حالی که این نسبت در میان کل شاغلان کشور حدود ۴۶.۳ درصد است. تفاوت در تحصیلات دانشگاهی واضحتر است؛ تنها حدود ۱۲ درصد شاغلان ساختمان تحصیلات دانشگاهی دارند، در حالی که این سهم در میان کل شاغلان کشور حدود ۲۸.۵ درصد است. به این ترتیب، سهم افراد دارای تحصیلات دانشگاهی در کل بازار کار بیش از دو برابر بخش ساختمان است.۹۵ درصد در محلهای کار کمتر از ۱۰ نفرهاندازه محل کار نیز یکی از ویژگیهای قابل توجه اشتغال در ساختمان است. در میان شاغلانی که اطلاعات معتبر درباره اندازه محل کار آنها وجود دارد، حدود ۸۱.۹ درصد در واحدهای یک تا چهار نفره فعالیت میکنند. ۱۳.۱ درصد نیز در واحدهای پنج تا ۹ نفره مشغولاند. سهم واحدهای ۱۰ تا ۱۹ نفره تنها حدود ۳.۴ درصد، واحدهای ۲۰ تا ۴۹ نفره حدود یک درصد و واحدهای دارای ۵۰ شاغل یا بیشتر حدود ۰.۶ درصد است.
این دادهها نشان میدهد که واحدهای کاری کوچک و بسیار کوچک سهم بسیار بزرگی از اشتغال را در بخش ساختمان به خود اختصاص دادهاند.دو سوم شاغلان، مزد و حقوقبگیر بخش خصوصیاند از نظر وضعیت شغلی، بزرگترین گروه را مزد و حقوقبگیران بخش خصوصی تشکیل میدهند که سهم آنها از شاغلان ساختمان حدود ۶۶.۶ درصد است. در مقابل، ۲۶.۸ درصد کارکن مستقل و ۵.۵ درصد کارفرما هستند. با احتساب کارکنان مستقل و کارفرمایان، سهم آنها به حدود ۳۲.۴ درصد میرسد؛ یعنی تقریباً از هر سه شاغل ساختمان، یک نفر کارکن مستقل یا کارفرماست. سایر وضعیتهای شغلی سهم بسیار کوچکی دارند؛ کارکنان فامیلی بدون مزد حدود ۰.۴ درصد و مزد و حقوقبگیران بخش عمومی حدود ۰.۵ درصد شاغلان این بخش را تشکیل میدهند.ترکیب تابعیتی شاغلان ساختمان نیز نکته قابل توجه دیگری در دادههاست. حدود ۸۹.۶ درصد شاغلان این بخش دارای تابعیت ایران و حدود ۱۰.۳ درصد دارای تابعیت افغانستان هستند. سهم سایر تابعیتها نیز بسیار ناچیز است. این آمار بر اساس تابعیت ثبتشده افراد در پرسشنامه طرح آمارگیری نیروی کار است.متوسط ۴۴.۵ ساعت کار در هفتهشاغلان بخش ساختمان، با احتساب مجموع مشاغل خود، بهطور متوسط حدود ۴۴.۵ ساعت در هفته کار میکنند. در دادههای خام نمونه، میانه ساعات کار هفتگی ۴۸ ساعت بوده است؛ چارک اول نیز ۳۲ ساعت و چارک سوم ۴۸ ساعت به دست آمده است.
این به معناست که ۵۰ درصد میانی مشاهدات نمونه، ساعات کاری بین ۳۲ تا ۴۸ ساعت در هفته داشتهاند.تهران میزبان نزدیک به ۱۵ درصد شاغلان ساختمانپراکندگی جغرافیایی اشتغال ساختمان در کشور یکسان نیست. تهران با سهم ۱۴.۸ درصدی، بیشترین سهم از کل شاغلان بخش ساختمان کشور را در خود جای داده است. پس از تهران، خراسان رضوی با ۹.۵ درصد، فارس با ۶.۸ درصد، خوزستان با ۵.۸ درصد، اصفهان با ۵.۵ درصد، مازندران با ۵.۴ درصد و آذربایجان شرقی با ۵.۱ درصد قرار دارند.در سوی دیگر این توزیع، سهم برخی استانها از کل اشتغال ساختمانی کشور نزدیک به یک درصد است؛ ایلام حدود ۰.۹ درصد، بوشهر، زنجان و سمنان هر کدام حدود یک درصد و خراسان جنوبی حدود ۱.۱ درصد از شاغلان ساختمانی کشور را در خود جای دادهاند.جمعبندی نرخ روزبخش ساختمان با نیروی کار عمدتاً مرد و میانسال، تفاوت چشمگیری در سطح تحصیلات دانشگاهی با میانگین کشوری دارد. غالب اشتغال در این بخش در واحدهای کاری کوچک و خصوصی متمرکز شده است. همچنین، حدود یکدهم نیروی کار این بخش را اتباع افغانستان تشکیل میدهند و تهران بیشترین سهم از شاغلان ساختمان را در خود جای داده است.



